Art. 108

Pokaż w całym akcie

Art. 108 Kodeksu cywilnego
Art. 108. Pełnomocnik nie może być drugą stroną czynności prawnej, której dokonywa w imieniu mocodawcy, chyba że co innego wynika z treści pełnomocnictwa albo że ze względu na treść czynności prawnej wyłączona jest możliwość naruszenia interesów mocodawcy. Przepis ten stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy pełnomocnik reprezentuje obie strony.

art. 108 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 108 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 8 marca 1995 r., I PZP 7/95

   …spółki, w stosunku do takiego wspólnika mają zastosowanie ograniczenia pozwalające na uwzględnienie w drodze analogii przepisów art. 108 kodeksu cywilnego ? p o d j ą ł następującą uchwałę: Umowa o pracę zawarta przez jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, działającą przez…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 12 stycznia 2022 r., III CZP 24/22

   …wątpliwość wyrażoną w zagadnieniu prawnym przedstawionym do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 108 k.c. pełnomocnik nie może być drugą stroną czynności prawnej, której dokonywa w imieniu mocodawcy, chyba że co innego wynika z treści…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 12 lutego 2014 r., IV CSK 361/13

   …wskazanych przepisów prawa materialnego, zarzucając błędną wykładnię przepisów wymienionych w pierwszej grupie zarzutów oraz niezastosowanie art. 108 k.c. w zw. z art. 109 k.c., przeto kontrola kasacyjna Sądu Najwyższego została w ten sposób procesowo ograniczona do tak zakreślonych przez…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 26 stycznia 2006 r., II CK 374/05

   …kasacji zarzuty naruszenia wymienionych w niej przepisów prawa materialnego oraz art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Powołany w kasacji art. 108 k.c., zamieszczony wśród przepisów o pełnomocnictwie, dotyczy zakazu dokonania przez pełnomocnika czynności prawnej „z samym sobą”. W orzecznictwie…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 24 lipca 2009 r., II CSK 41/09

   …art. 230 k.s.h., ze skutkiem określonym w art. 17 § 1 tej ustawy. Kolejny zarzut podnoszony w skardze kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 108 k.c. Skarżący zarzucał, że czynność prawna dokonana przez strony jest nieważna z tej przyczyny, że obie spółki reprezentował B. L., działając jako…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 5 grudnia 2007 r., I CNP 41/07

   …było żadnych przeszkód procesowych do dokonania oceny prawnej tych uchwał, także z punktu widzenia – analogicznie zastosowanego – przepisu art. 108 k.c. W tej sytuacji za bezzasadne należy uznać zarzuty naruszenia przepisów art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 176 Konstytucji, tj. wyrażonych w…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 marca 2013 r., III CSK 205/12

   …czynności prawnej z samym sobą wymaga wykazania w sprawie odpowiedniej treści pełnomocnictwa albo odpowiedniej treści czynności prawnej (art. 108 k.c.). Skoro z poczynionych w sprawie ustaleń wynikało, iż treść pełnomocnictwa upoważniała powoda do dokonania czynności prawnej „ z samym sobą”…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 2 lipca 2015 r., IV CSK 573/14

   …wskazanych umów z dnia 2 grudnia 2005 roku skarżący zarzucił naruszenie art. 58 § 1 poprzez jego niezastosowanie w związku z błędną wykładnią art. 108 k.c. w związku z art. 209 i 210 k.s.h. przez wadliwe uznanie, że art. 108 k.c.. nie może mieć zastosowania w sytuacji, w której umowy z dnia 2…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 3 kwietnia 2019 r., II UK 563/17

   …członkowie zarządu Fundacji mogą za pełnienie swoich funkcji pobierać wynagrodzenie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że art. 108 k.c. może być stosowany na zasadzie analogii do czynności prawnych organu osoby prawnej (fundacji) „z samym sobą” (por. wyrok Sądu Najwyższego z…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 14 czerwca 2012 r., I CSK 521/11

    …egzemplarza oświadczenia o odwołaniu w celu doręczenia go pełnomocnikowi (ojcu powodów). Sąd Najwyższy nie podzielił zarzutu naruszenia art. 108 k.c. Artykuł 108 k.c. statuuje zasadę, zgodnie z którą pełnomocnik reprezentujący mocodawcę nie może być jednocześnie drugą stroną czynności…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 108 (588)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.