Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2018 r., I SA/Wr 290/18

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2018 r., I SA/Wr 290/18

Sentencja

1 Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie

2 Strona skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że nie prowadzi działalności gospodarczej, zadania statutowe prowadzi jedynie ze składek członkowskich (6 zł rocznie) i opłat ogrodowych uchwalanych co roku przez walne zgromadzenie A. Środki finansowe zgromadzone na rachunku bankowym w kwocie 38.907,67 zł zostały zajęte przez komornika na poczet częściowej spłaty spornego zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lata 2013 i 2014. Aktualnie na koncie pozostaje kwota 2.914,74 zł, która nie pokryje bieżących zobowiązań. Na zarządzie A, zgodnie z postanowieniami statutu, ciąży obowiązek zwołania do 15 maja 2018 r. walnego zgromadzenia sprawozdawczego, co wiąże się z kosztami około 2.900 zł (koszt zawiadomień i wynajmu sali). Strona zwróciła uwagę, że jako stowarzyszenie ogrodowe, na podstawie art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach sądowych, jest zwolniona od ponoszenia opłat sądowych.

3 W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że na postawie bilansu za 2016 r. kapitał zakładowy strony wynosi 33.737,75 zł, zł, wartość środków trwałych – 292.447,60 zł oraz zysku – 13.020,14 zł. Na rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 2.914,74 zł.

4 Strona dodała, że powyższy stan konta podany jest na dzień 31 grudnia 2017 r. A ma nieuregulowane zobowiązania bieżące wynikające z faktur za telefon 159,89 zł, za energię elektryczną 68,02 zł, stałą opłatę za wodę 87,88 zł, za wynajem pomieszczenia na posiedzenie zarządu 75,03 zł, a także kosztów zwołania walnego zebrania 1.872 zł (720 członków x 2,6 zł) i koszty wynajęcia Sali na walne zebranie około 1.000 zł.

5 Do wniosku załączono bilans za 2016 r., wydruk rachunku z saldem na dzień 31 grudnia 2017 r. oraz podpisane przez członków zarządu A zestawienie potrzebnych środków finansowych na bieżące cele, które obejmuje poza ww. zobowiązaniami, koszt zorganizowania walnego zebrania – około 4.800 zł.

6 Na wezwanie przedłożono nadto bilans oraz rachunek zysków i strat za 2017 r., wydruk historii rachunku bankowego oraz potwierdzenie zajęcia rachunku bankowego w postępowaniu egzekucyjnym w styczniu 2017 r.

7 Jako znane z urzędu wskazać trzeba, iż wpis od skargi wyznaczony został na kwotę 978 zł.

8 Stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

9 Co do zasady każdy ma obowiązek ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie, co wynika z treści art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od tej reguły i może być stosowana tylko w wyjątkowych przypadkach, gdyż w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa. Jej celem jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami – zgodnie z powołaną na wstępie zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. – strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1189/14, publ. LEX nr 1503696).

10 Należy też zwrócić uwagę, iż stosownie do brzmienia przytoczonej wyżej regulacji prawnej, w procedurze o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej (czy jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej) ocena możliwości płatniczych sprowadza się tylko i wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Brak tutaj dodatkowych obwarowań, które występują w regulacjach dotyczących przyznania prawa pomocy osobom fizycznym i nakazują uwzględnienie na rzecz wnioskodawcy tych środków, które muszą pozostać do jego dyspozycji na niezbędne utrzymanie własne i rodziny.

11 W oparciu o przytoczoną wyżej regulację prawną oraz poczynione uwagi, zdaniem referendarza, przedmiotowy wniosek nie mógł zostać uwzględniony.

12 Zajęcie środków pieniężnych w kwocie ponad 38.000 zł na rachunku bankowym A miało miejsce w styczniu 2017 r., a więc ponad rok temu. Z kolei wydruku rachunku za grudzień 2017 r. oraz styczeń, luty i marzec 2018 r. nie wynika, aby jakiekolwiek środki były nadal blokowane. Zatem ta okoliczność pozostaje bez znaczenia na potrzeby oceny zasadności przedmiotowego wniosku.

13 Z historii rachunku wynika natomiast to, że w połowie grudnia 2017 r. członkowie zarządu A wypłacili nagrody sobie i osobom spoza zarządu w łącznej kwocie 6.135,31 zł. Dodać wypada, że jakkolwiek skarga w niniejszej sprawie wniesiona była 30 stycznia 2018 r., to jednak osoby odpowiedzialne za finanse strony skarżącej wiedziały o toczącym się postępowaniu podatkowym przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym po wyroku tutejszego Sądu, który uchylił poprzednią decyzję w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 221/17. Co za tym idzie, powinny były się spodziewać decyzji tego organu w przedmiocie spornego zobowiązania i ewentualnej konieczności ponoszenia kosztów w sprawie sądowej.

14 Istotne jest też to, że już po wniesieniu skargi do Sądu w niniejszej sprawie (za pośrednictwem organu) saldo rachunku wynosiło: na koniec stycznia 2018 r. 4.192,42 zł, a na koniec lutego 2018 r. 5.785,80 zł.

15 W tak przedstawionych okolicznościach brak jest podstaw do uznania, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zwłaszcza, że zwykle w postępowaniu przed sądami administracyjnymi najwyższym kosztem sądowym jest wpis od skargi. Pozostałe koszty natomiast ograniczają się do opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku (jeżeli skarga zostanie oddalona, gdyż w razie jej uwzględnienia uzasadnienie sporządzane jest z urzędu) oraz wpisu od skargi kasacyjnej będącego równowartością połowy wpisu od skargi (jeżeli strona wniesie ten środek zaskarżenia).

16 Końcowo zauważyć wypada, iż stronie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 221/17, postanowieniem z dnia 11 maja 2017 r. Rozstrzygnięcie to zapadło jednak w oparciu o odmienny stan faktyczny – ponad rok temu strona miała faktycznie zablokowane środki na rachunku w związku z postępowaniem egzekucyjnym, poza tym zgodnie z jej ówczesnym oświadczeniem, członkami A byli wyłącznie emeryci i renciści, od których nie należało spodziewać się dopłat. Aktualnie jest natomiast wiadome, że A liczy 702 członków.

17 W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji postanowienia, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.,.