Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2014 r., II SA/Wr 759/13

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2014 r., II SA/Wr 759/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 24 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę stacji paliw postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Uzasadnienie

2 W reakcji na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł J.K. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części przekraczającej 50 zł.

3 We wniosku skarżący podał, że ma 65 lat i pozostaje bez pracy, a utrzymuje się z "bezumownego odszkodowania" w wysokości 700 zł miesięcznie. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił "nieukończony pawilon handlowo-usługowy" o powierzchni 88,80 m2. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, ani samochodu. Wskazał, że ma zadłużenie w wysokości 57.300 zł z tytułu budowy ww. pawilonu. Z wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną J.K., która "posiada majątek osobisty z pierwszego małżeństwa".

4 W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący w piśmie z dnia 24 lutego 2014 r. oświadczył, że jego żona "nie wyraża zgody na podanie dochodów uzyskiwanych ze świadczenia emerytalnego, majątku osobistego i innych danych, gdyż stanowi to jej majątek odrębny z pierwszego małżeństwa". Skarżący dodał, że sam czeka na świadczenie emerytalne.

5 Postanowieniem z dnia 26 lutego 2014 r. referendarz sądowy odmówił J.K. przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia, na skutek czego utraciło ono moc. W sprzeciwie podano, że sprawa o sygnaturze akt II SA/Wr 759/13 jest kontynuacją sprawy o sygnaturze akt II SA/Wr 282/10, w której J.K. przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z opłat w zakresie przekraczającym 50 zł.

6 W wykonaniu zarządzenia sędziego sprawozdawcy wezwano wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych dokumentów takich jak: 1) kopie rocznych zeznań podatkowych na formularzu PIT za rok 2012 lub 2013 złożonych przez skarżącego; 2) kopie dokumentów, z których wynika podstawa i wysokość "bezumownego odszkodowania", które otrzymuje skarżący; 3) kopie dokumentów, z których wynika zadłużenie skarżącego w wysokości 57.300 zł; 4) określenie wysokości i źródeł dochodów małżonki skarżącego; 5) kopie dowodów wpłaty lub oświadczenia, jakie są miesięczne koszty utrzymania skarżącego i jego małżonki (np. wyżywienie, leki, gaz, energia elektryczna, internet, czynsz za mieszkanie itp. za ostatni miesiąc); 6) zaświadczenie z powiatowego urzędu pracy o statusie osoby bezrobotnej i pobieranych zasiłkach; 7) zaświadczenie z gminnego ośrodka pomocy społecznej o wszystkich świadczeniach pomocy społecznej udzielonych skarżącemu od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia wydania zaświadczenia.

7 W odpowiedzi na wezwanie skarżący pismem z dnia 22 kwietnia 2014 r. oświadczył, że "nie ma zgody od byłej żony na podanie danych w zakresie toczącego się postępowania działowego". Skarżący powtórzył, że obecna żona nie wyraża zgody na ujawnienie dochodów. Do pisma dołączono wyciąg z rachunku bankowego z saldem na dzień 28 marca 2014 r. w wysokości 17,06 zł.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

9 Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.

10 Wykładnia ustawowego określenia "gdy wykaże" (art. 246 p.p.s.a.) prowadzi do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. A na mocy art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

11 W ocenie sądu dane zawarte we wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy są na tyle ogólnikowe i niepełne, że nie pozwalają na ocenę sytuacji majątkowej skarżącego, więc nie można stwierdzić, czy sytuacja majątkowa skarżącego uzasadniałaby przyznanie mu prawa pomocy. Skarżący zignorował wezwanie sądu i nie przedstawił danych obrazujących jego roczne dochody, ani dokumentów, z których wynika wynika zadłużenie skarżącego w wysokości 57.300 zł, a w szczególności nie określono, jakie są miesięczne koszty utrzymania skarżącego i jego małżonki (np. wyżywienie, leki, gaz, energia elektryczna, internet, czynsz za mieszkanie).

12 Ocenę możliwości płatniczych skarżącego uniemożliwia również to, że skarżący nie wyjaśnił, czym jest owe 700 zł "bezumownego odszkodowania", z którego się utrzymuje, a zatem kwoty tej sąd nie może uznać za wiarygodne i jedyne źródło utrzymania skarżącego. Wniosek również nie pozwala na określenie wysokości i źródeł dochodów małżonki skarżącego, z którą prowadzi on wspólnie gospodarstwo domowe. Tymczasem w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od istniejącego między małżonkami ustroju majątkowego, istotny jest także stan majątkowy i możliwości płatnicze małżonka osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Zasłanianie się brakiem zgody małżonki na podanie wysokości dochodów lub twierdzenie, że posiada ona majątek odrębny z pierwszego małżeństwa nie jest okolicznością "usprawiedliwiającą" niepodanie istotnych danych sądowi, ponieważ J.K. i J.K. (jak wynika z wniosku skarżącego) prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie. Prowadzenie gospodarstwa domowego z J.K. pozwala przypuszczać, że to żona utrzymuje skarżącego, jednak jakie dochody uzyskuje tego sąd się nie dowiedział, a zatem rozważać tej kwestii nie sposób. Bynajmniej jednak brak powyższych danych nie pozwala uznać, że J.K. nie jest w stanie ponosić kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Nie można też w żaden sposób ocenić, czy istotnie skarżący jest w stanie uiścić wyłącznie kwotę 50 zł z tytułu wpisu sądowego, jak by tego chciał.

13 Rolą sądu jest natomiast ocena sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny, z którą prowadzi on wspólnie gospodarstwo, aby stwierdzić, czy sytuacja wszystkich osób należących do tego kręgu pozwala skarżącemu na uiszczenie należnych kosztów sądowych.

14 Zdaniem sądu niezłożenie wszystkich wymienionych w art. 255 p.p.s.a. oświadczeń i dokumentów źródłowych, które powinny obrazować sytuację majątkową wnioskodawcy i jego rodziny, należy ocenić jako niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku współdziałania z sądem rozpoznającym wniosek o prawo pomocy, co stanowi podstawę do oddalenia wniosku. Zatem w niniejszej sprawie sąd doszedł do przekonania, że skoro na skarżącym spoczywał obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna kwalifikuje go do przyznania prawa pomocy, a skarżący okoliczności tego rodzaju nie wykazał (ani na wezwanie referendarza, ani na wezwanie sądu), to należało odmówić mu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

15 Odnosząc się jeszcze do kwestii, że w poprzednio toczącym się postępowaniu pod sygn. akt II SA/Wr 282/10 przyznano skarżącemu prawo pomocy, trzeba zauważyć, że problem ten wyjaśnił już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2013 r. (sygn. akt II OZ 1151/13, k. 31 akt sądowych), podkreślając, że obecnie skarżona decyzja została wydana w innym postępowaniu i dawniejsze zwolnienie od kosztów sądowych w innej sprawie nie rozciąga się na sprawę niniejszą.

16 Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu działając na podstawie art. 246 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.