Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2014 r., II SA/Wr 397/14

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2014 r., II SA/Wr 397/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Kremis po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 29 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D. W., M. W., M. W. i J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia na postanowienie w przedmiocie przedłużenia terminu do załatwienia wniosku o rozgraniczenie nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Uzasadnienie

2 W reakcji na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł D. W. i M. W. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku podano, że małżonkowie wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, a ich łączny miesięczny dochód wynosi 2.781 zł i pochodzi wyłącznie z otrzymywanych emerytur. Wskazano też, że wnioskodawcy są właścicielami nieruchomości położonej we wsi N., oznaczonej jako działki nr 96/1 i 96/2 o pow. 2488 m2.

3 Referendarz sądowy wezwał pismem z dnia 29 lipca 2014 r. wnioskodawców do sprecyzowania i udokumentowania w terminie 7 dni danych dotyczących ich dochodów, zobowiązań i miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu, a także wyjaśnienia m.in. czy korzystają z pomocy osób trzecich, w jakiej wysokości byłaby w stanie uiścić wpis sądowy.

4 Jak wynika z akt sprawy, żądanych wyjaśnień nie udzielono. Natomiast wnioskodawcy pismem z dnia 25 sierpnia 2014 r. wnieśli o wyłączenie referendarza sądowego. Nadto w dniu 22 lipca 2014 r. wnioskodawcy wnieśli o wyłączenie od orzekania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

6 Na wstępie należy powiedzieć, że wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu mimo wniosku o wyłączenie sędziów, w tym sędziego sprawozdawcy, a to na zasadzie przepisu art. 20 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), który nakazuje sędziemu objętemu wnioskiem o wyłączenie spełnianie czynności niecierpiących zwłoki. W przekonaniu sądu, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest w niniejszej sprawie taką czynnością, ponieważ bez rozpoznania tego wniosku nie jest możliwe nadanie dalszego biegu sprawie (zob. postanowienie NSA z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt II OZ 929/13, Orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata.

7 W myśl przepisu z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Na mocy art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

8 Według sądu, wykładnia ustawowego określenia "gdy wykaże" (art. 246 p.p.s.a.) prowadzi do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tymczasem, w ocenie sądu, dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie są na tyle ogólnikowe i niepełne, że wymagane było wezwanie do dodatkowych wyjaśnień. Skarżący zignorowali jednak wezwanie referendarza i nie przedstawili wiarygodnych dokumentów obrazujących sytuację majątkową. Z tych względów należy przyjąć, że dochód wnioskodawców na poziomie 2.781 zł jest wystarczający na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Brak informacji o kosztach utrzymania skarżących nie pozwala na dywagowanie, na jakim poziomie kształtują się rzeczywiste możliwości płatnicze skarżących. To jednak, co skarżący ujawnili we wniosku, podlega ocenie sądu i prowadzi do przyjęcia, że skarżący nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

9 Dodatkowo za niewiarygodne sąd przyjął twierdzenie, że D. W. i M. W. prowadzą gospodarstwo domowe sami, skoro w skardze podano jako miejsce zamieszkania J. W. i M. W. ten sam adres, co adres wnioskodawców. Albo więc dzieci wnioskodawców z nimi nie mieszkają i zostali "dopisani" do skargi, albo oświadczenie o tym, że D. i M. W. sami prowadzą gospodarstwo domowe jest nieprawdziwe. Którakolwiek z odpowiedzi nie okazałaby się trafna, takie postępowanie wnioskodawców świadczy jednak o tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zawiera wiarygodnych danych.

10 Zdaniem sądu, składanie niewiarygodnych oświadczeń i brak współpracy z sądem pomimo stosownych wezwań utrudnia ocenę rzeczywistych zdolności finansowych skarżących. Takie podejście skarżących, znane sądowi z urzędu z innych spraw inicjowanych głównie przez D. W., świadczy o tym, że strona skarżąca prowadzi swoje sprawy w sposób nierzetelny. Wnioskodawcy pozbawili w ten sposób sąd możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny ich sytuacji materialnej, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych też przyczyn, sąd uznał, że wnioskodawcy nie są osobami, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

11 Uwzględniając powyższe sąd doszedł do przekonania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy pozostaje nienależycie udokumentowany, ale już jego ocena w tym stanie pozwala na przesądzenie, iż na obecnym etapie nie zostało przez wnioskodawców wykazane, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych w zainicjowanym przez siebie postępowaniu. Co za tym idzie, sąd ocenił również, że skoro sytuacja materialna wnioskodawców nie uzasadnia zwolnienia ich z kosztów sądowych w całości z powodu ubóstwa, to nie są również spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Innymi słowy, brak jest podstaw, aby kredytować działalność profesjonalnego pełnomocnika strony skarżącej ze środków publicznych.

12 Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia.