Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 listopada 2004 r., II SA/Wr 2669/01

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 listopada 2004 r., II SA/Wr 2669/01

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Sędziowie: NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 10 /dziesięć/ zł na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie

2 Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okres powojennego /Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późniejszymi zmianami/, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek J. C. utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...] o pozbawieniu J. C. uprawnień kombatanckich z tytułu walk o utrwalenie władzy ludowej.

3 We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. C. podniósł, że trudno mu jest zgodzić się z decyzją, albowiem służbę w Wojsku Ochrony Pogranicza pełnił będąc powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Jest rzeczą zrozumiałą, że żaden obywatel nie miał w tym względzie możliwości sprzeciwu. Wybór rodzaju wojsk nie należał do niego. Pełniąc służbę w Wojskach Ochrony Pogranicza nie walczył z żadnym podziemiem i organizacjami polityczno-wojskowymi.

4 W [...]r. otrzymał legitymację weterana walk o niepodległość podpisaną przez Sekretarza Stanu.

5 Jest dla niego niezrozumiałe, że otrzymuje odznaczenie za walkę o niepodległość, a za miesiąc pozbawia się go tych uprawnień, podnosząc, że walczył o utrwalenie władzy ludowej. Jedno drugiemu przeczy. Przede wszystkim wszędzie gdzie pełnił służbę lub pracował zawodowo czynił to dla dobra ojczyzny. Politycznie nigdy nie był zaangażowany po stronie jakiejś opcji.

6 Kierownik Urzędu stwierdził, co następuje:

7 Jak ustalono w toku postępowania weryfikacyjnego, na postawie akt sprawy, wnioskodawca uzyskał uprawnienia kombatanckie w ZBoWiD wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej na podstawie zaświadczeń: z WKU /W., [...]r./ i Archiwum WOP /K., [...]r./ o udziale w walkach z reakcyjnym i zbrojnym podziemiem podczas pełnienia służby w Wojsku Polskim, rozpoczętej [...]r. Z akt sprawy nie wynika, że podczas tej służby wnioskodawca brał udział w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy.

8 W związku z tym, Kierownik Urzędu stwierdził, że J. C. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich.

9 Odnosząc się do kwestii walki z UPA, należy stwierdzić, że w okresie dotyczącym uprawnień kombatanckich wnioskodawcy w okolicach K. O. i S. nie walczono z UPA. /Podaje to m.in. Informator o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944-1956, Lublin 1993./

10 W skardze do sądu administracyjnego J. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że:

11 1. zgodnie z art. 25 ust. 3 ustawy - weryfikacji podlegają jedynie uprawnienia uzyskane od Związku Bojowników o Wolność i Demokrację i Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej - po dniu 31 grudnia 1988r. Uprawnienia kombatanckie uzyskał w dniu [...]r. Jego uprawnienia w świetle art. 25 ust. 3 w/w ustawy nie podlegają weryfikacji, uzyskane zostały bowiem przed [...]r. Wszczęcie postępowania weryfikacyjnego nastąpiło zatem wbrew treści wskazanego wyżej przepisu ustawy.

12 2. pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy wymaga nie tylko stwierdzenia, iż uzyskał te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...]r. w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, ale należy nadto wykazać, że wykonywane były zadania związane ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

13 Pełniąc zasadnicza służbę wojskową w Wojskach Ochrony Pogranicza w okresie od [...]r. do [...]r. /początkowo w K. O., a następnie w S./ nigdy nie brał jakiegokolwiek udziału w zadaniach związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych lub osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

14 W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powołując się na swoją wcześniejszą argumentację.

15 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

16 Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach ..., powołanej wyżej, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.

17 W związku z tym stwierdzić należy, że zgodnie z takim unormowaniem ustawowym, w sprawach o pozbawienie uprawnień kombatanckich z powodów określonych w art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, niezbędne jest wyjaśnienie, czy uprawnienia te zostały przyznane wyłącznie z tytułu działalności, o której mowa w tym przepisie, czy też z tytułu, który w istocie nie stanowił takiej działalności i tylko z uwagi na treść unormowań prawnych obowiązujących w dacie przyznania tych uprawnień został określony jako "uczestnictwo w walkach o utrwalanie władzy ludowej."

18 Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach ..., powołanej wyżej za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

19 W pismach dołączonych do akt administracyjnych sprawy J. C. kilkakrotnie podnosił, że podczas odbywania służby wojskowej brał udział w walkach z bandami, które - jak podkreślał, "były prawdopodobnie bandami, UPA" /deklaracja członkowska do ZBoWiD, życiorys - pochodzące z [...]r./.

20 Odnosząc się do tej kwestii organ dopiero w zaskarżonej decyzji stwierdził, że w okresie dotyczącym uprawnień kombatanckich skarżącego, w okolicach K. O. i S. /gdzie służył skarżący/ nie walczono z UPA, zaś wiedzę tę oparł na "Informatorze o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944-1956", Lublin 1983r.

21 Nie negując walorów tego wydawnictwa, Wojewódzki Sąd Administracyjny chciałby podkreślić, że oświadczenie skarżącego o udziale w walkach z oddziałami UPA może być jednoznacznie zweryfikowane tylko poprzez zwrócenie się o informację na ten temat do archiwum wojskowego i oceną uzyskanej informacji. Natomiast publikacja we wskazanym Informatorze może mieć tylko pomocniczy charakter w stosunku do dokumentu wystawionego przez archiwum wojskowe, ale nie może zastąpić dowodu.

22 Powyższe uchybienie stanowiące naruszenie m.in. art. 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

23 Sąd nie podzielił natomiast argumentów zawartych w skardze. W orzecznictwie podkreśla się, że przepis art. 25 ust. 2 ustawy stanowi samodzielną podstawę prawną do orzekania przez organ administracji publicznej w sprawach o pozbawienie uprawnień kombatanckich nabytych zgodnie z przepisami dotychczasowymi, to jest obowiązującymi przed wejściem w życie wyżej powołanej ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. i - jako przepis o charakterze szczególnym w porównaniu z art. 25 ust. 3 ustawy - jest stosowany niezależnie od weryfikacji. Weryfikacja jest czynnością o charakterze sprawdzającym: sprawdza się czyjeś kwalifikacje, potwierdza prawdziwość lub autentyczność czegoś. Czynność pozbawienia natomiast jest rozumiana jako najdalej idący środek ingerencji, mający na celu osiągnięcie prawnie określonego celu. W tej sprawie celem takim jest pozbawienie uprawnień kombatanckich osoby, która nie legitymuje się żadnym z tytułów prawnych określonych w omawianej ustawie z dnia 24 stycznia 1991r., zgodnie z którymi uprawnienia te mogłyby być zachowane. Zarzut skargi, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 25 ust. 3 ustawy, należy uznać na chybiony /por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2002r., V SA 2541/01 ONSA 2003/3/100. Nie jest również trafny zarzut, że pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy wymaga wykazania, że ustanawianiu lub utrwalaniu władzy ludowej musiało towarzyszyć wykonywanie zadań związanych ze zwalczaniem organizacji działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP, gdyż takiego warunku przepis ten nie formułuje. Decyzja o przyznaniu lub pozbawieniu uprawnień kombatanckich nie jest także zależna od przesłanek gratyfikowania lub honorowania działalności danej osoby na podstawie innych przepisów.

24 Uwzględniając wcześniej wywody, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270/ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.

25 O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm./ w zw. w art. 97 § 2 powołanej ustawy - Przepisy wprowadzające ...

26 Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż z mocy art. 26 ustawy o kombatantach ..., wobec uchylenia zaskarżonej decyzji pozbawiającej stronę uprawnień kombatanckich, decyzja ta nie nabyła cech prawomocności.