Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2016 r., II SA/Wr 20/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2016 r., II SA/Wr 20/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M.L. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.L. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.

Uzasadnienie

2 Skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

3 W uzasadnieniu tego wniosku podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ma 76 lat i otrzymuje dochody z tytułu emerytury w wysokości około 2000 zł neto. W chwili obecnej mieszka u siostry lecz partycypuje w opłatach za media w kwocie 1000 zł. Od 2000 r. jest pod stałą opieką medyczną i przyjmuje leki. Pomaga mu siostrzeniec, który zamieszkuje w innej miejscowości. Bez pomocy rodziny nie jest w stanie normalnie funkcjonować. Nie posiada środków na zakup odzieży. Nie posiada również środków finansowych na opłacenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł i w tym zakresie nie może liczyć na pomoc rodziny, a ponadto brak opłaconego wpisu uniemożliwi mu dochodzenie swoich racji. Podał, że posiada oszczędności w wysokości 10.000 zł przeznczone na jego pochówek. Wydatki związane z utrzymaniem wynoszą: wyżywienie 800 zł, prąd, gaz, nieczystości, TV, woda 1000 zł, a leki 500 zł, co stanowi łącznie kwotę 2300 zł. Nie posiada nieruchomości, papierów wartościowych i wierzytelności.

4 W odpowiedzi na pismo referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2016 r. wzywające do nadesłania wyjaśnień i dokumentów dotyczących sytuacji materialnej skarżący pismem z dnia 8 lutego 2016 r. ponownie podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz że nie posiada dokumentu potwierdzającego wysokość emerytury, kopii rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące i że nie posiada środków transportu. Nie wyjaśnił jakie jest źródło finansowania stałych opłat przewyższających jego miesięczne dochody.

5 Kolejnym pismem z dnia 12 lutego 2016 r. skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i otrzymuje emeryturę w kwocie 2100 zł netto. Zamieszkuje w części domu udostępnionej przez siostrę, która pobiera emeryturę w wysokości około 1800 zł netto. Emerytura skarżącego jest w całości przeznaczona na codzienne utrzymanie. Ponownie podał, że na wyżywienie przeznacza 800 zł, a na rachunki za mieszkanie i drobne naprawy urządzeń domowych i budynku 1000 zł, zaś na leki 500 zł. Siostrzeniec przekazuje mu niektóre leki. Wraz z siostrą nie posiadają środków transportu ani wartościowych ruchomości. W chwili obecnej nie jest w stanie uiści wymaganej kwoty. Jego miesięczne dochody są przeznaczone na bieżące utrzymanie, a wydatki nierzadko przekraczają wysokość jego miesięcznego świadczenia. Bez wsparcia rodziny nie jest stanie normalnie funkcjonować i zaspokajać niezbędnych potrzeb.

6 Do tego pisma dołączył wydaną w ubiegłym roku decyzję ZUS ustalającą skarżącemu wysokość emerytury, z której wynika, że kwota wypłacanego świadczenia wynosi 2111,41 zł i że skarżącemu przysługuje do tej emerytury również dodatek pielęgnacyjny w kwocie 208,17 zł

7 Postanowieniem z dnia 23 lutego 2016 r. referendarz sądowy w tut. Sądzie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy wywodząc, że nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Wyjaśnił przy tym, że wnioskodawca posiada stałe źródło dochodu z tytułu emerytury w wysokości około 2111,41 zł neto miesięcznie, a ponadto wraz z tą emeryturą otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 208,17 zł, co stanowi łącznie kwotę 2319,58 zł netto miesięcznie.

8 Zdaniem referendarza wysokość dochodów skarżącego z tytułu emerytury i dodatku pielęgnacyjnego oraz wysokość wykazanych oszczędności, nawet jeżeli są przeznaczone na koszty związane z pochówkiem, pozwala na przyjęcie, że strona posiada środki finansowe na uiszczenie kosztów sądowych, które będą niższe niż koszty podane przez skarżącego, ponieważ wpis od skargi wynosi 100 zł.

9 Wreszcie referendarz zauważył, że skarżący, mimo że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe zamieszkuje u siostry, która także posiada odrębne stałe źródło dochodu z tytułu renty w kwocie 1800 zł, co pozwala przyjąć, że skarżący posiadający stałe źródło dochodu jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie.

10 W przewidzianym prawem terminie sprzeciw od powyższego postanowienia złożył skarżący podnosząc, iż jego emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym wynosi nie 2319,58, a 2100 zł, zaś zgromadzone przez całe życie oszczędności przeznaczone są na pochówek. Wnioskodawca wyjaśnił też, że jest osobą bardzo schorowaną, na leki przeznacza ok. 500 zł każdego miesiąca, aktualnie zamieszkuje u siostry partycypując w kosztach utrzymania w kwocie ok. 1000 zł. miesięcznie. Dodał, że jego siostra również jest osobą schorowaną, a on sam nie posiada wartościowych ruchomości, majątku, środków transportu oraz innych rzeczy przedstawiających dużą wartość. Wnioskodawca wyjaśnił, że nie stać jego na nakup ubrań oraz konieczną rehabilitację, a często rezygnuje nawet z nabycia podstawowych produktów spożywczych na rzecz zakupu niezbędnych leków.

11 Do sprzeciwu załączono kopie rachunków związanych z utrzymaniem domu przy ul. [...] we W..

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

13 Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy ( art. 260 § 1 p.p.s.a.).

14 Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.

15 Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 4 p.p.s.a. zwolnienie z opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.

16 Stosownie do postanowień art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

17 Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B.Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy.

18 Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków.

19 Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że zasadnie referendarz sądowy uznał, iż w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać bowiem należy, że skarżący posiada stałe źródło dochodu z tytułu emerytury wynoszącej ok. 2100 zł, a nadto posiada oszczędności w wysokości 10 000 zł. Powyższe nawet przy uwzględnieniu wskazanych przez skarżącego miesięcznych wydatków związanych z zakupem lekarstw oraz jego utrzymaniem nie pozwalają na uznanie, iż sytuacja majątkowa skarżącego nie pozwala mu na partycypację w kosztach sądowych, które to na niniejszym etapie postępowania stanowi wpis sądowy, wynoszący - zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) - 100 zł. Korzystanie zaś z instytucji prawa pomocy powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a więc wtedy, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy znajduje bowiem zastosowanie tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nich kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OZ 759/11, Lex nr 964732).

20 Mając zatem powyższe na względzie, stosownie do postanowień art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – orzeczono jak w sentencji postanowienia.