Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 maja 2015 r., III SA/Wr 420/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 maja 2015 r., III SA/Wr 420/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec, Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Maciej Guziński (sprawozdawca), , Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 maja 2015 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) we W. decyzją (Nr [...]) z dnia[...].02.2006 r. przyznał G. S. (dalej: strona, skarżący) płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2005 w łącznej wysokości [...] zł, w całości uwzględniając wniosek strony, w tym z tytułu realizacji:

3 - pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, wariant S02a01 uprawy rolnicze bez certyfikatu zgodności do powierzchni 36,44 ha w kwocie [...] zł,

4 - pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, wariant S02b01 trwałe użytki zielone bez certyfikatu zgodności do powierzchni 3,65 ha w kwocie [...] zł,

5 - pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, wariant S02d01 uprawy sadownicze w tym jagodowe bez certyfikatu zgodności do powierzchni 5,11 ha w kwocie [...] zł.

6 W następnym roku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. decyzją (Nr [...]) z dnia[...].11.2006r. przyznał stronie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2006 w łącznej wysokości [...] zł, w całości uwzględniając wniosek strony, w tym z tytułu realizacji:

7 - pakietu P01 utrzymanie łąk ekstensywnych, wariant POlb półnaturalne łąki dwukośne do powierzchni 3,65 ha w kwocie [...] zł,

8 -pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, wariant S02b01 trwałe użytki zielone bez certyfikatu zgodności do powierzchni 3,65 ha w kwocie [...] zł,

9 - pakietu S02 rolnictwo ekologiczne wariant S02d01 uprawy sadownicze w tym jagodowe bez certyfikatu zgodności do powierzchni 59,39 ha w kwocie [...] zł.

10 W kolejnym roku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. (po przejęciu także zobowiązania innej osoby), decyzją (Nr [...]) z dnia [...].01.2008 r. przyznał stronie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2007 w łącznej wysokości [...] zł, w całości uwzględniając wniosek strony, w tym z tytułu realizacji:

11 - pakietu P01 utrzymanie łąk ekstensywnych, wariant POlb półnaturalne łąki dwukośne do powierzchni wynikającej z deklaracji producenta, tj. 3,65 ha, w kwocie [...] zł,

12 - pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, wariant S02b02 trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności do powierzchni wynikającej z deklaracji producenta, tj. 3,65 ha, w kwocie [...] zł,

13 - pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, wariant S02d01 uprawy sadownicze w tym jagodowe bez certyfikatu zgodności do powierzchni wynikającej z deklaracji producenta, tj. 114,69 ha, w kwocie [...] zł.

14 Po wydaniu powyższej decyzji na 2007 rok, w gospodarstwie strony, w dniach 14-15, 18 i 22.02.2008 r. zostały przeprowadzone kontrole na miejscu. Podczas kontroli na działkach rolnych C, D, E, F oraz G inspektorzy terenowi nie stwierdzili deklarowanej plantacji porzeczki czarnej, lecz ugór, który nie jest objęty wsparciem z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Na działce rolnej B stwierdzono, że na jej powierzchni nie jest prowadzona działalność rolnicza.

15 W związku z tymi ustaleniami, postanowieniem (Nr [...]) z dnia [...].03.2008 r., organ pierwszej instancji wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt za 2007 rok. Następnie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W., decyzją (Nr [...]) z dnia [...].11.2008 r. uchylił decyzję z dnia [...].01.2008 r. (Nr [...]) i przyznał stronie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2007 rok w pomniejszonej wysokości.

16 Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W., po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji z dnia [...].11.2008 r., decyzją (Nr [...]) z dnia [...].01.2009 r. o utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 04.11.2009 r. (sygn. akt III S.A./Wr 110/09), oddalił skargę na decyzję z dnia 05.01.2009 r. W dniu 16.02.2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny. oddalił skargę kasacyjną (sygn. akt II GSK 190/1).

17 W następnym roku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W., decyzją (N r[...]) z dnia [...].08.2010 r. przyznał stronie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2008 w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu realizacji:

18 - pakietu P01 utrzymanie łąk ekstensywnych wariant POlb półnaturalne łąki dwukośne do powierzchni 3,65 ha w kwocie [...] zł,

19 oraz odmówił przyznania płatności w ramach:

20 - pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, wariant S02b02 trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności,

21 - pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, wariant S02d01 uprawy sadownicze w tym jagodowe bez certyfikatu zgodności,

22 - pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, wariant S02d02 uprawy sadownicze w tym jagodowe z certyfikatem zgodności,

23 - pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, wariant S02a02 uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności.

24 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. odmówił Stronie przyznania na rok 2008 płatności związanych z realizowaniem pakietu S02 rolnictwo ekologiczne w związku ze stwierdzonym prowadzeniem gospodarstwa w zakresie rolnictwa ekologicznego niezgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, tj. niezgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2004r. Nr 93, poz.898 z późn. zm.), Rozporządzenia Rady WE Nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. Urz. WE L 198, 22.07.1991, ze zm.) oraz rozporządzenia 1804/99/WE z dnia 24 sierpnia 1999 r. uzupełniającego rozporządzenie 2092/91/EWG w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych w celu włączenia produkcji zwierzęcej (Dz. Urz. WE L 222 z 24.8.1999).

25 Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W., decyzją (Nr [...]) z dnia [...].12.2010 r., utrzymał w mocy w całości zaskarżoną decyzję z dnia [...].08.2010 r. Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 18.05.2011 r. (sygn. akt III SA/Wr 69/11), oddalił w przedmiotowej sprawię skargę. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 8.11.2011 r., oddalił skargę kasacyjną (sygn. akt II GSK 1713/11).

26 W tym stanie faktycznym i prawnym, Kierownik BP ARiMR we W. decyzję z dnia[...].03.2014 (nr [...]), ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w wysokości [...] zł.

27 Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, zaskarżoną decyzją z dnia [...].04. 2014 r., na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267); art. 10 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634 ze zm.), Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

28 W uzasadnieniu, odnosząc się do odwołania, stwierdzono, iż zarzuty w nim zawarte dotyczą sprawy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2007 i 2008, które stanowiły przedmiot odrębnych postępowań zakończonych prawomocnymi decyzjami o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości za rok 2007 i za rok 2008.

29 W sprawie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2007 rok ustalono, że skarżący w roku 2007 realizował wariant S02b02 na powierzchni 3,65 ha, wariant POlb na powierzchni 3,65 ha (bez płatności za 2007 rok w związku z zastosowaniem zmniejszenia w wysokości 100% z tytułu niewykoszenia działki) oraz wariant S02d01 na powierzchni 0,00 ha, czyli na powierzchni zmniejszonej w stosunku do roku poprzedniego (2006), w którym realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego dla pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, wariant S02d01 uprawy sadownicze w tym jagodowe bez certyfikatu zgodności przebiegała na powierzchni wynikającej z deklaracji producenta, tj. 114,69 ha. Natomiast w sprawie przyznania przedmiotowej płatności na 2008 rok, odmówiono stronie płatności związanych z realizowaniem pakietu S02 rolnictwo ekologiczne w związku ze stwierdzonym prowadzeniem gospodarstwa w zakresie rolnictwa ekologicznego niezgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym.

30 Wskazano w uzasadnieniu, że przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego jest powtórne rozpatrzenie sprawy dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, ustalonej decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia 06.03.2014 r.

31 Podniesiono w uzasadnieniu w tym zakresie, że składając wniosek o przyznanie płatności strona potwierdziła własnoręcznym podpisem, iż znane są jej zasady oraz tryb realizacji płatności oraz jest świadoma konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązania wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Zatem stronie znany był wymóg prowadzenia działalności na niezmienionej powierzchni przez czas trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego. Ponadto składając wniosek strona zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznawanie, przedłużanie, korzystanie lub dalsze wypłacanie płatności rolnośrodowiskowej oraz o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych przez nią zobowiązań, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni oraz przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego rolnika oraz prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej w gospodarstwie rolnym.

32 Tymczasem, w ramach przeprowadzonej w gospodarstwie strony kontroli na miejscu w dniach 14 - 15, 18, i 22.02.2008 r. na działkach rolnych C, D, E, F oraz G, inspektorzy terenowi nie stwierdzili deklarowanej plantacji porzeczki czarnej, lecz ugór, który nie jest objęty wsparciem z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Natomiast na działce rolnej B stwierdzono, że na jej powierzchni nie jest prowadzona działalność rolnicza. Przedmiotowej kontroli nie podważył również Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oraz Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami wskazanymi powyżej.

33 W tym kontekście wskazano, że w sprawie zastosowanie znajduje rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 174, poz. 1809, z późn. zm., dalej: rozporządzenie).

34 Zgodnie z § 5 ust. 1 tego rozporządzenia, powierzchnia użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy, nie może ulec zwiększeniu lub zmniejszeniu, z wyłączeniem pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 5, oraz z zastrzeżeniem ust. 2. Natomiast stosownie do ust. 2, powierzchnia użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy w zakresie pakietów innych niż wymieniony w § 1 ust. 2 pkt 5, może ulec zwiększeniu o nie więcej niż 5 % dotychczasowej powierzchni, lecz nie więcej niż o 2 ha, w pierwszym lub drugim roku realizacji programu rolnośrodowiskowego.

35 Natomiast zgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli:

36 1) producent rolny:

37 a) nie realizuje pakietu objętego wnioskiem,

38 aa) realizuje zadania w ramach wariantu lub pakietu na innych użytkach rolnych niż użytki, na których zadania te powinny być realizowane zgodnie z wymaganiami określonymi w części II załącznika nr 1 do rozporządzenia, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych znajdujących się na tych innych użytkach rolnych,

39 b) nie opracował planu działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 2, albo opracował go niezgodnie z warunkami określonymi w § 4, z zastrzeżeniem § 19 ust. 2,

40 c) zmniejszył powierzchnie użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta cześć płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem;

41 2) u producenta rolnego, któremu na podstawie § 16 ust. 2 zawieszono płatność rolnośrodowiskową, ponownie stwierdzono uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2.

42 Zgodnie z ust. 2, płatność rolnośrodowiskową podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

43 Stwierdzono następnie, że z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło zaniechanie przez skarżącego prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, ma zastosowanie § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia, tym samym powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w łącznej wysokości [...] zł

44 Wskazano, że na powyższą kwotę składają się nienależnie pobrane płatności:

45 - za 2005 rok kwota nienależnie pobranych płatności wynosi [...] zł i stanowi sumę kwot wypłaconych w ramach wariantu:

46 S02a01- [...] zł (płatność przyznana decyzją Nr [...]z dnia 10.02.2006 r.),

47 S02b01- [...] zł (płatność przyznana decyzją Nr [...] z dnia 10.02.2006r.)

48 S02d01- [...] zł (płatność przyznana decyzjąNr [...] z dnia 10.02.2006r.),

49 - za 2006 rok kwota nienależnie pobranych płatności wynosi [...] zł i stanowi sumę kwot wypłaconych w ramach wariantu:

50 S02b01 – [...] zł (płatność przyznana decyzją Nr [...] z dnia 29.11.2006 r.),

51 S02d01 - 106 902,00 zł (płatność przyznana decyzją Nr [...] z dnia 29.11.2006r.)

52 S02d01 – [...] zł (płatność przyznana decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. Nr [...] z dnia [...].01.2007r. poprzedniemu Producentowi - od której skrżacy przejął gospodarstwo i zobowiązanie rolnośrodowiskowe)

53 - za 2007 rok kwota nienależnie pobranych płatności wynosi [...] zł i stanowi sumę kwot wypłaconych w ramach wariantu:

54 a) S02b02 – [...] zł (płatność przyznana decyzją Nr [...] z dnia [...].11.2008r.)

55 Podniesiono, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Powyższe wynika z przepisów prawa - art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm, zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 796/2004.

56 Podniesiono w uzasadnieniu, że od zasady zwrotu przyznanych środków ustawodawca wprowadził wyjątki, nie mniej w rozpatrywanym przypadku, zdaniem organu, one nie występują.

57 Nie wstąpiły przesłanki wskazane:

58 - w § 14 rozporządzenia: ust. 1 "Jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego; ust 2 "Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się kopię umowy sprzedaży lub innej umowy, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych; ust 3 "Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio, w przypadku, gdy przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych nastąpiło po dniu wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej".

59 - wskazane w przypadkach określonych w art. 38 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004), mającego zastosowanie dla zobowiązań podjętych w ramach PRO W 2004-2006:

60 -W przypadku gdy beneficjent nie jest w stanie nadal wypełniać podjętego zobowiązania ze względu na fakt, ze gospodarstwo jest przedmiotem nowego podziału lub innych podobnych podejmowanych publicznie środków związanych ze scalaniem gruntów;

61 - Rolnik zaniechał kontynuowania zobowiązania w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z następujących kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności:

62 śmierć rolnika (o ile nie nastąpiło przejęcie zobowiązań przez spadkobiercę),

63 długotrwała niezdolność rolnika do wykonywania zawodu,

64 wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania,

65 klęska żywiołowa poważnie dotykająca grunty rolne gospodarstwa,

66 wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich,

67 choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika zwierząt gospodarskich,

68 a wystąpienie ww. okoliczności zostało zgłoszone przez rolnika lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności (art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/20040).

69 Nie wystąpiła sytuacja, że płatność została dokonana na skutek pomyłki ARiMR, z zastrzeżeniem, że jednocześnie błąd w zwykłych okolicznościach nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego, związanych z obliczaniem płatności obowiązek zwrotu nie ma zastosowania wyłącznie, jeśli Decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności rolnośrodowiskowych nie została doręczona w terminie 12 miesięcy od daty płatności (art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004.

70 A także sytuacja opisana w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE)Nr 796/2004, że obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli okres pomiędzy wypłatą płatności a pierwszym powiadomieniem rolnika o nieuzasadnionym charakterze tej płatności wynosi więcej niż 10 lat; i jeżeli okres pomiędzy wypłatą płatności a pierwszym powiadomieniem rolnika o nieuzasadnionym charakterze tej płatności wynosi więcej niż 4 lata - jeżeli rolnik działał w dobrej wierze..

71 Odnośnie tego ostatniego przypadku, podniesiono w uzasadnieniu, że w niniejszej sprawie wypłata pierwszych płatności z tytułu z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2005 - uznanych następnie za nienależnie pobrane - nastąpiła w dniu [...].03,2006 r., natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. Nr [...] z dnia [...].11.2008r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2007 rok w pomniejszonej wysokości, stanowiąca pierwsze powiadomienie Beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona w dniu 10.11.2008r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.

72 Jednocześnie nie można uznać, iż strona działała w dobrej wierze, co stanowić mogłoby podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia strony przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, wykluczającym obowiązek zwrotu płatności pobranej nienależnie.

73 Bowiem z dokumentacji sprawy wynika bowiem, iż podczas kontroli na miejscu przeprowadzonych w 2008 roku w gospodarstwie strony - na działkach rolnych C, D, E, F oraz G inspektorzy terenowi nie stwierdzili deklarowanej plantacji porzeczki czarnej, lecz ugór, który nie jest objęty wsparciem z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. W tym samym czasie na działce rolnej B stwierdzono, że na jej powierzchni nie jest prowadzona działalność rolnicza. Ponadto strona w 2008 roku prowadząc gospodarstwo w zakresie rolnictwa ekologicznego niezgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym dodatkowo zmniejszyła powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy.

74 Natomiast, składając wnioski o przyznanie płatności na 2005, 2006 i 2007 rok, strona złożyła podpis pod oświadczeniami, że znane są jej zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz że jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Tym samym brak realizowania programu rolnośrodowiskowego dla działek, do których przyznano płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, należy uznać za błąd wnioskodawcy możliwy do wykrycia w zwykłych okolicznościach.

75 W skardze zaskarżonej decyzji zarzucono:

76 1) naruszenie § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, poprzez błędne przyjęcie, że skarżący zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy;

77 naruszenie art. 49 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Komisji (WE) 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 3508/92 (Dz. U. WE Nr 327 z 12.12.2001 r.), poprzez błędne przyjęcie, że skarżący otrzymał nienależną płatność z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w związku z czym obowiązany jest do jej zwrotu wraz z odsetkami;

78 art. 71 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r., poprzez błędne przyjęcie, że skarżący jest obowiązany do zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w łącznej wysokości [...] zł;

79 art. 73 ust. 1 i 3 z zw. z art. 80 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., poprzez błędne przyjęcie, że skarżący otrzymał nienależną płatność z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt i obowiązany jest do jej zwrotu wraz z odsetkami;

80 naruszenie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie działał w dobrej wierze;

81 naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 76, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego niniejszej sprawy dowodu z wykazu Jednostki Certyfikującej COBICO Sp. z o.o. dotyczącego wskazania, że skarżący prowadził produkcję zgodnie z wymogami rolnictwa ekologicznego;

82 naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych,

83 naruszenie art. 136 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania z dowodu z opinii biegłego na okoliczność stanu plantacji porzeczki czarnej poprzez ustalenie, czy na polach skarżącego dokonano nasadzeń czarnej porzeczki oraz określenia stanu kultury rolnej na polach, które są obsadzone krzewami czarnej porzeczki - w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, a także zaniechanie zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi pierwszej instancji, mimo że powyższa okoliczność ma istotne ( kluczowe ) znaczenie dla rozstrzygnięcia istoty niniejszej sprawy i wymaga wiadomości specjalnych.

84 Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono:

85 o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji;

86 o zasądzenie od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego kosztów procesu wg norm przepisanych.

87 Podkreślono w uzasadnieniu skargi, że w odwołaniu wystąpiono o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu rolnictwa na temat stanu plantacji porzeczki czarnej. Wprawdzie opinia ta została wydana u postępowaniu karnym zainicjowanym przez brata skarżącego, niemniej stan faktyczny sprawy, w którym została wydana powyższa opinia jest bliźniaczy, jak w przypadku sytuacji skarżącego. Organ w żaden sposób nie odniósł się on do opinii biegłego sądowego z zakresu rolnictwa, jak również nie zwrócił się o wydanie opinii do biegłego.

88 Podniesiono, że zgodnie bowiem z art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 brak obowiązku zwrotu płatności występuje w sytuacji, gdy okres pomiędzy wypłatą płatności a pierwszym powiadomieniem rolnika o nieuzasadnionym charakterze tej płatności wynosi więcej niż 4 lata, jeżeli rolnik działał w dobrej wierze. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że ww. czteroletni okres upłynął. W ocenie skarżącego nie do zaakceptowania jest odmowa uznania przez organ administracyjny, że skarżący działał w dobrej wierze.

89 W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację w sprawie.

90 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

91 Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

92 Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej, w skrócie, "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej.

93 Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, względem której stwierdzone zostanie co najmniej jedno z naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, jeśli okaże się, że skontrolowana decyzja odpowiada prawu, sąd jest zobowiązany skargę oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a.

94 Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne należy stwierdzić, iż skarga nie mogła być uwzględniona.

95 Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...].04.2014 r. (nr [...]), utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. (nr [...]) z dnia [...].03.2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w wys. [...] zł.

96 Tymczasem część podniesionych przez skarżącego zarzutów, w tym tych o naruszeniu przepisów postępowania dotyczyła spraw w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2007 i 2008.

97 Odnosząc się do tych zarzutów, w pierwszej kolejności wskazać należy, że ustawodawca - stanowiąc w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173), że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy - zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a. W postępowaniu w sprawie pomocy finansowej to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę - producenta rolnego, który z określonego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r. o sygn. akt II GSK 88/11, LEX nr 1148355). Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2011 r. o sygn. akt V SA/Wa 2501/10, LEX nr 995979). I już chociażby tylko z tych powodów proceduralne zarzuty skarżącego (np. te dotyczące przeprowadzenia przez organy dodatkowego dowodu z opinii biegłego) należałoby ocenić jako bezzasadne.

98 Ponadto (jak zauważył organ) sprawy w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2007 i 2008 stanowiły przedmiot odrębnych – i już zakończonych – postępowań administracyjnych. Z akt sprawy bezspornie bowiem wynika, że kwestia przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2007 i 2008 była weryfikowana, w następstwie czego wydane zostały decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W.:

99 - za rok 2007, decyzja nr [...] z dnia [...].01.2009 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura ARiMR W. z [...].11.2008 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości za rok 2007, od ktorej strona wniosła skargę, a Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z 04.11.2009 r. (sygn. akt III S.A./Wr 110/09) przedmiotową skargę oddalił. Natomiast wyrokiem z dn. 16.02.2011 r. (sygn. akt II GSK 190/10) Naczelny Sąd Administracyjny od skargę kasacyjną.

100 - za rok 2008, decyzja (Nr [...]) z dnia [...].12.2010 r., o utrzymaniu w mocy w całości zaskarżonej decyzji Kierownika Biura ARiMR we W. z dnia [...].08.2010 r. o przyznaniu płatności z realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości za rok 2008, od której strona wniosła skargę, a Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 18.05.2011 r. (sygn. akt III S.A./Wr 69/11) skargę oddalił. Wyrokiem z dnia 08.11.2011 r. (sygn. akt II GSK 1713/11) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

101 Dlatego też zarzuty, w tym zakresie należy uznać jako bezzasadne, gdyż zakres tego postępowania mógł dotyczyć (i dotyczył) jedynie zaskarżonych decyzji, w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, wydanych de facto w następstwie uprzednich decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...].01.2009 r. i 06.12.2010 r. Sąd oceniał zatem tylko działania organów administracyjnych, które były podejmowane w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Inaczej mówiąc, kontrola sądowa ograniczała się tylko do tych czynności, które zostały podjęte od wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

102 Przechodząc zatem do kontroli zaskarżonej decyzji wskazać trzeba, że w tym zakresie podstawę prawną wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Rolnej i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze. zm.). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

103 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

104 2) krajowych, przeznaczonych na:

105 a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

106 b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej,

107 następuje w drodze decyzji administracyjnej.

108 Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 2 ww. ustawy o ARiMR właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

109 Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2010 r. (sygn. akt III SA/GL 831/10, LEX nr 619010), zgodnie z którym "nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową (...)". W takim przypadku ocena legalności kontrolowanego postępowania administracyjnego wymaga odpowiedzi na pytanie, czy płatności, których kwotę organ pierwotnie ustalił można uznać za "nienależne płatności".

110 W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest – w sprawie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2007 rok - że skarżący w roku 2007 realizował wariant S02b02 na powierzchni 3,65 ha, wariant POlb na powierzchni 3,65 ha (bez płatności za 2007 rok w związku z zastosowaniem zmniejszenia w wysokości 100% z tytułu niewykoszenia działki) oraz wariant S02d01 na powierzchni 0,00 ha, czyli na powierzchni zmniejszonej w stosunku do roku poprzedniego (2006), w którym realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego dla pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, wariant S02d01 uprawy sadownicze w tym jagodowe bez certyfikatu zgodności dotyczyła na powierzchni wynikającej z deklaracji producenta, tj. 114,69 ha.

111 W sprawie przyznania płatności na 2008 rok ustalono, że odmówienie stronie przyznania płatności związanych z realizowaniem pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, nastąpiło w związku ze stwierdzonym prowadzeniem gospodarstwa w zakresie rolnictwa ekologicznego niezgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym.

112 W związku z tym, o czym była mowa wcześniej, że kwestia przyznania płatności za rok 2007 i 2008 została ostatecznie zweryfikowana i zbadana przez NSA, który wyrokami z dn. 16.02.2011 r. i z dn. 08.11.2011 r. utrzymał w mocy decyzje w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej za 2007 i 2008 rok, uznać należy, że podjęte zobowiązanie rolnośrodowiskowe w 2005 i 2006 r. nie zostało dotrzymane, a tym samym pobrane płatności stały się płatnościami nienależnymi w rozumieniu obowiązujących przepisów.

113 Ponadto, w przedmiotowej sprawie dla powstania ustalenia obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranej z tytułu programu rolno środowiskowego, wystarczającą przesłanką było zmniejszenie powierzchni podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, które zostało potwierdzone podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony w lutym 2008 r. w dniach 14, 15, 18 i 22. Przedmiotowej kontroli nie podważył NSA we wskazanych wyrokach. Zatem ustalając nienależnie pobrane płatności działając na podstawie art. 29 ustawy o ARiMR, Kierownik BP ARiMR we W. był w posiadaniu wystarczających dowodów do ustalenia nienależnie pobranych płatności.

114 W sprawie doszło do zaniechania prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolno środowiskowym. Tym samym, z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło zaniechanie przez skarżącego prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w łącznej wysokości [...] zł za 2005, 2006 i 2007 rok, wypłaconych skarżącemu na wskazany przez niego rachunek bankowy odpowiednio

115 W tym stanie, podnieść należy, że organ zobligowany był wydać decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności, stosownie do treści § 5 ust. 1 i § 17 ust. 1 pkt c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U z 2004 r. Nr 174, poz. 1809 ze zm.).

116 Wskazać należy, jak zasadnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, że obowiązek zwrotu nienależnej płatności wynika z art. 73 ust. 1 Rozporządzenia 796/2004, który stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3.

117 Przepis art. 73 Rozporządzenia 796/2004 w kolejnych ustępach wskazuje jednak na te sytuacje, kiedy obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia zostaje wyłączony. Jak stanowi ust. 4 tego przepisu, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

118 Pomyłka organu, o jakiej mowa w przywołanym przepisie, może zaistnieć wówczas, gdy na podstawie niespornych okoliczności faktycznych organ wyliczył kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych. W takiej sytuacji rolnik byłby zwolniony z obowiązku zwrotu nienależnej płatności przekraczającej prawidłowo wyliczoną kwotę nadpłaty i to pod warunkiem, że błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Trzeba bowiem pamiętać, że za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności, odpowiada występujący z nim rolnik. Z uwagi na powtarzalność i liczbę tych wniosków, z których korzystają wszyscy rolnicy każdego roku, skrupulatna kontrola każdego z nich w sposób odpowiadający przepisom k.p.a., nie jest możliwa. Chodzi tu również o niestosowanie art. 80 k.p.a., który nakłada na organ administracji publicznej obowiązek dokonywania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona - jako formalnego etapu postępowania poprzedzającego wydanie decyzji kształtującej prawa lub obowiązki strony postępowania administracyjnego. Te uproszczenia dowodowe w dysponowaniu funduszami wspólnotowymi tworzą sprawny system bazujący z jednej strony na zaufaniu do informacji zamieszczanych przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności, ale z drugiej - na jego odpowiedzialności za ich rzetelność, weryfikowaną sporadycznie przy stosowaniu różnych metod i środków kontroli (zob. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., II GSK 609/09)

119 W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie – wbrew zarzutom skargi - zasadnie przyjęto, że nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 Rozporządzenia 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranej płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt odpowiednio za lata 2005, 2006 i 2007. Przyznanie skarżącemu płatności nie było bowiem następstwem pomyłki organu ARiMR, lecz efektem działania skarżącego polegającym na zmniejszeniu powierzchni podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, które zostało potwierdzone podczas kontroli na miejscu.

120 Trafne jest także rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który uznał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie przyznanej płatności, o jakich mowa w art. 73 ust. 5 Rozporządzenia nr 796/2004. Przepis ten stanowi, że obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

121 W rozpatrywanej sprawie, wypłata pierwszych płatności z tytułu z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2005 - uznanych następnie za nienależnie pobrane - nastąpiła w dniu [...].03.2006 r., natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. (Nr [...]) z dnia 07.11.2008 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2007 rok w pomniejszonej wysokości, stanowiąca pierwsze powiadomienie Beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona w dniu 10.11.2008 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.

122 Jednocześnie nie sposób uznać, tak jak wnioskuje skarżący, iż działał on w dobrej wierze, co mogłoby stanowić podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o niezasadnym charakterze płatności.

123 Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (zob. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11, Lex nr 1137853).

124 Jak bowiem słusznie zwrócono uwagę skarżący składając wniosek o płatność, złożył podpis pod oświadczeniem, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, między innymi o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznawanie, przedłużanie, pobieranie lub wypłacanie płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązań, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni oraz przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego (§ 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Uznać zatem należało, że skarżącemu znany był wymóg prowadzenia działalności gospodarczej na – niezmienionej – powierzchni przez 5 lat trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego, w tym min. rozpoczęte zobowiązanie od dnia 1 marca 2005 r. i 200 6r. a co za tym idzie prowadzenie działalności rolniczej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, a w przypadku jego przerwania do zwrotu płatności rolnośrodowiskowej. Tymczasem choć skarżący składając wnioski o przyznanie płatności na 2005, 2006 i 2007 rok złożył podpis pod oświadczeniami, że znane mu są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz, że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programów rolnośrodowiskowego, to jak wynika z akt sprawy, warunków tych nie dotrzymał. Dlatego też słusznie organy przyjęły, że brak realizowania programu rolnośrodowiskowego dla działek, dla których przyznano płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, należy uznać za błąd skarżącego.

125 W świetle powyższych ustaleń, nie sposób też przyjąć, że skarżący mógł działać w błędnym, ale usprawiedliwionym przekonaniu, że może on być beneficjentem płatności na rok 2005, 2006, 2007, skoro znane mu były zasady przyznawania płatności, co skarżący potwierdził w treści wniosku o płatności. W konsekwencji, wobec tego, że w niniejszej sprawie skarżący nie działał w dobrej wierze, nie znajdował zastosowania 4-letni, lecz 10-letni okres przedawnienia wynikający z art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004. Tym samym żądanie zwrotu płatności objęte zaskarżoną decyzją jest w pełni uzasadnione także w świetle powołanego przepisu.

126 W świetle powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do zarzucanych naruszeń przepisów prawa i to w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, a objęte zaskarżonym rozstrzygnięciem ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt było prawidłowe. Należy także dodać, że wszystkie okoliczności niniejszej sprawy istotne w świetle powołanych przepisów prawa materialnego, zostały wzięte pod uwagę w zaskarżonej decyzji, przy czym – jak wykazano w powyższej części rozważań – nie mogły one prowadzić do odstąpienia od ustalenia skarżącemu przypadającej do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia.

127 W konkluzji należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co obligowało Sąd do oddalenia skargi, stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a.