Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 października 2018 r., III SA/Wr 258/18

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 października 2018 r., III SA/Wr 258/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Protokolant st. inspektor sądowy Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 października 2018 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji samochodu osobowego oddala skargę w całości.

Uzasadnienie

2 Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n.

3 Skarżoną decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej: SKO, Kolegium), po przeprowadzeniu - wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności - wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. (dalej: Prezydent) - decyzji z [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie rejestracji na rzecz D. C. (dalej: skarżący) samochodu osobowego marki [...], stwierdziło nieważność tej decyzji. Jako podstawę prawną decyzji wskazało art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 w zw. z art. 157 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej: K.p.a.). Z akt sprawy wynika, że - wnioskiem z [...] lipca 2017 r. - skarżący wystąpił

4 o rejestrację w/w pojazdu. Do wniosku dołączył protokół sprzedaży ruchomości z [...] kwietnia 2017 r. (nr [...]), jako potwierdzający jego prawo własności do pojazdu. Decyzją z [...] sierpnia 2017 r., Prezydent zarejestrował na rzecz skarżącego pojazd pod nr rej. [...]. W wyniku wznowienia postępowania - decyzją z [...] grudnia 2017 r. - Prezydent uchylił wydaną przez siebie w/w decyzję i odmówił rejestracji pojazdu. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, SKO - decyzją z [...] lutego 2018 r. - uchyliło decyzję Prezydenta i odmówiło uchylenia decyzji o rejestracji z [...] sierpnia 2017 r. Uznało, że w sprawie nie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania. Powzięło wątpliwość co do ewentualnej wady nieważności decyzji. W związku z powyższym, SKO wszczęło - z urzędu - postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji rejestracyjnej z [...] sierpnia 2017 r.

5 Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, SKO ustaliło, że Prezydent dokonał rejestracji pojazdu na podstawie protokołu sprzedaży ruchomości z [...] kwietnia 2017 r. (nr [...]), sporządzonego przez Komornika Sądowego, mającego potwierdzić prawo własności skarżącego do pojazdu.

6 SKO dowodziło, że rejestracji pojazdu dokonuje się wyłącznie na wniosek jego właściciela, na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, co wynika z art. 73 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm. - dalej: u.P.r.d.). Zauważyło, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1038 - dalej: rozporządzenie w sprawie rejestracji) stanowi, że dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów: 1) umowa sprzedaży, 2) umowa zamiany, 3) umowa darowizny, 4) umowa o dożywocie, 5) faktura VAT potwierdzająca nabycie pojazdu, 6) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności. Stwierdziło, że z powyższego zestawienia wynika, że sam protokół sprzedaży pojazdu w trybie egzekucji komorniczej nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że osoba, która go przedkłada, jest właścicielem pojazdu.

7 Dalej Kolegium wywiodło, że stosownie do art. 874 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1822 ze zm. - dalej: K.p.c.), nabywca po uprawomocnieniu się przybicia i zapłaceniu całej ceny staje się właścicielem nabytych ruchomości; gdy sąd odmówi przybicia, wypłacona cena nabycia ulega zwrotowi. Wyłożyło, że własność zajętej ruchomości przechodzi na nabywcę nie w chwili udzielenia przybicia, lecz po uprawomocnieniu się przybicia i zapłaceniu całej ceny. Dodało, że Sąd może odmówić przybicia w postępowaniu ze skargi na czynności komornika lub wskutek zażalenia na postanowienie oddalające skargę na przybicie.

8 SKO uznało, że nie można przyjąć, że skarżący - w procedurze rejestracji pojazdu - przedłożył dokument potwierdzający jego prawo własności do pojazdu, gdyż przybicie było nieprawomocne. Stwierdziło, że - w dacie rejestracji pojazdu - skarżący nie był jego właścicielem (była nim nadal spółka "A"). Przyjęło, że wadliwości działania organu rejestrującego należało upatrywać w zarejestrowaniu pojazdu na wniosek osoby, która nie była w chwili rejestracji pojazdu jego właścicielem, co rażąco narusza art. 73 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 u.P.r.d. Wywiodło, że - ponieważ stan prawny w tym zakresie jest jednoznaczny a okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości - wada działania organu rejestrującego jest oczywista, zaś decyzja rejestracyjna powinna zostać unieważniona. Kolegium orzekło, że z uwagi na powyższe, tj. rażące naruszenie prawa, decyzję o rejestracji pojazdu należało wyeliminować z obrotu prawnego i orzec o stwierdzeniu jej nieważności, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 158 § 1 w zw. z art. 157 § 1 K.p.a.

9 W skardze, skarżący zaskarżył decyzję SKO w całości. Zarzucił, że narusza ona art. 156 § 1 pkt 2, art. 158 § 1 i art. 157 § 1 K.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie

10 i w konsekwencji stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie rejestracji pojazdu. Wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania; 2) zasądzenie kosztów; 3) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów wymienionych

11 w treści uzasadnienia na okoliczności z nich wynikające; 4) zawieszenie postępowania; 5) zobowiązanie Prokuratury Rejonowej w S. do przedłożenia akt postępowania przygotowawczego (sygn. akt [...]), dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów (dot. w szczególności protokołu z zeznań świadka H.S.), na okoliczność ich treści. Uzasadniając, skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem SKO, że - wydający decyzję w sprawie rejestracji pojazdu - organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa przez dokonanie rejestracji mimo że wnioskujący o rejestrację nie przedłożył dokumentu potwierdzającego jego prawo własności do pojazdu. Informował, że złożył do Sądu skargę na czynności komornika w toku postępowania egzekucyjnego, w ramach którego nabył - w drodze licytacji - sporny pojazd i że sprawa ta nie została jeszcze rozpoznana. Stwierdził, że zachodzą podstawy do zmiany orzeczenia w przedmiocie odmowy udzielenia na jego rzecz przybycia własności pojazdu. Dowodził, że należy zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia skargi na czynności komornika.

12 Odpowiadając na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie.

13 Postanowieniem z [...] czerwca 2015 r., Sąd odmówił zawieszenia postępowania.

14 Na rozprawie, Sąd oddalił sformułowane w skardze wnioski dowodowe.

15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

16 Skargę należało oddalić jako oczywiście niezasadną. Sąd stwierdza, że prawidłowe jest - zawarte w skarżonej decyzji - rozstrzygnięcie SKO stwierdzające nieważność - wydanej z upoważnienia Prezydenta - decyzji z [...] sierpnia 2017 r. o rejestracji na rzecz skarżącego samochodu osobowego marki [...] pod numerem rejestracyjnym [...].

17 Zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 u.P.r.d., rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5. Przepis art. 72 ust. 1 pkt 1 tej ustawy wymaga przedłożenia przez wnioskodawcę dowodu własności pojazdu.

18 Stosownie do art. 874 K.p.c.: "Nabywca po uprawomocnieniu się przybicia

19 i zapłaceniu całej ceny staje się właścicielem nabytych ruchomości. Gdy sąd odmówi przybicia, wypłacona cena nabycia ulega zwrotowi". Tym samym, własność zajętej ruchomości przechodzi na nabywcę nie w chwili udzielenia przybicia, lecz po uprawomocnieniu się przybicia i zapłaceniu całej ceny.

20 Sąd uznał, że zasadne jest stanowisko SKO, że - w dacie rejestracji pojazdu - skarżący nie był jego właścicielem, co powoduje, że decyzja o rejestracji pojazdu na jego rzecz rażąco narusza art. 73 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 u.P.r.d. To zaś stanowi, że w sprawie wystąpiła przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

21 W opinii Sądu, słusznie przyjmuje Kolegium, że - w toku postępowania

22 o zarejestrowanie spornego pojazdu, zakończonego decyzją z [...] sierpnia 2017 r. - skarżący nie przedłożył dokumentu potwierdzającego jego prawo własności do tego pojazdu, ponieważ w złożonym przez niego protokole z licytacji komorniczej dłużnik zastrzegł złożenie skargi na udzielenie przybicia, natomiast Sąd Okręgowy w S. [...] - postanowieniem z [...] października 2017 r. ([...]) - uchylił udzielenie przybicia dokonane przez komornika podczas licytacji spornego samochodu. Przybicie było więc nieprawomocne i - w świetle art. 874 K.p.c. - nie doszło do skutecznego nabycia własności tego pojazdu przez skarżącego. Zatem,

23 w dacie rejestracji pojazdu, skarżący nie był jego właścicielem. Była nim nadal "A" Sp. z o.o. (dłużnik). Tym samym, organ rejestracyjny nie miał podstaw,

24 w oparciu o przedłożone przez skarżącego dokumenty, do wydania decyzji o rejestracji na jego rzecz spornego pojazdu. Działanie organu, który zarejestrował pojazd na rzecz osoby niebędącej jego właścicielem, narusza w sposób oczywisty i rażący art. 73 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 u.P.r.d.

25 Uwzględniając powyższe, należało podzielić stanowisko SKO, że decyzja z [...] sierpnia 2017 r. jest dotknięta wadą kwalifikowaną rażącego naruszenia prawa,

26 o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

27 Zgłaszane w skardze argumenty oraz wnioski dowodowe, odnoszące się do toczącego się sporu o prawo własności pojazdu, tylko potwierdzają okoliczność, że skarżący nie może być uznany (nie mógł być uznany na moment rejestracji pojazdu) za właściciela pojazdu, a co za tym idzie brak jest podstaw do rejestracji pojazdu na jego rzecz. Dopiero w sytuacji, gdy uzyska on prawomocne przybicie i ziszczą się okoliczności przewidziane w art. 874 K.p.c., względnie sąd powszechny ustali prawo jego własności do pojazdu, nie będzie przeszkód do złożenia przez skarżącego stosownego wniosku o rejestrację pojazdu.

28 Skoro, prowadzone przez skarżącego działania, mające na celu ustalenie prawa własności do pojazdu, pozostają bez wpływu na prawidłowość skarżonej decyzji, Sąd oddalił zawarte w skardze wnioski dowodowe i wniosek o zawieszenie postępowania.

29 Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z wad, określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, zatem zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać w sposób niepozostawiający żadnych wątpliwości. W doktrynie oraz orzecznictwie przyjmuje się, że o tym, czy naruszenie prawa jest rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., można mówić, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym tą decyzją, tj. gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, tzn. taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Ponadto, wstępnym warunkiem uznania, że wystąpiło rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a., jest stwierdzenie, że w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny. Organ prowadzący postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma obowiązek ocenić, czy wskazane przesłanki - decydujące

30 o rażącym naruszeniu prawa - wystąpiły na gruncie istniejącego w danej sprawie stanu faktycznego, wynikającego ze zgromadzonego w niej materiału dowodowego.

31 W związku z tak zakreślonymi granicami postępowania, organ nadzoru nie gromadzi nowych dowodów, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej.

32 Sąd uznał, że - w sprawie - zaistniały omówione wyżej warunki, pozwalające na stwierdzenie nieważności decyzji o rejestracji pojazdu z [...] sierpnia 2017 r., w oparciu

33 o przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., co wykazało SKO w skarżonej decyzji.

34 W ocenie Sądu, chybione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 156 § 1 pkt 2, art. 158 § 1 i art. 157 § 1 K.p.a.

35 Z tych względów - stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U.

36 z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - należało orzec jak w sentencji wyroku.