Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2013 r., V SA/Wa 628/13
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2013 r., V SA/Wa 628/13
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi F. R. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy naliczenia oprocentowania od nadpłaty powstałej w związku ze zwrotem naliczonej dotacji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2012 r. 2. zasądzą od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz F.R. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego.
Uzasadnienie
2 Decyzją z dnia [...] października 2012 r., Nr [...], Minister Pracy i Polityki Społecznej działając jako organ I instancji odmówił Fundacji [...] oprocentowania nadpłaty powstałej przy zwrocie dotacji.
3 Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...], Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2012 r.
4 Decyzje Minister Pracy i Polityki Społecznej zapadły w następującym stanie faktycznym:
5 W dniu [...] grudnia 2004 r. Minister Gospodarki i Pracy zawarł z Fundacją [...] umowę Nr [...] na utworzenie i prowadzenie Funduszu Pożyczkowego.
6 W dniu [...] grudnia 2004 r. Minister przekazał Fundacji dotację w wysokości 500.000 zł.
7 Wobec niewywiązania się przez Fundację z obowiązków wynikających z tej umowy Minister Pracy i Polityki Społecznej wszczął postępowanie w sprawie zwrotu nierozliczonej dotacji.
8 Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...], Minister zobowiązał Fundację do zwrotu dotacji w kwocie 500.000 zł oraz odsetek od dotacji w kwocie 230.143,84 zł.
9 Decyzją z dnia [...] marca 2010 r., Nr [...], Minister utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r.
10 W dniu [...] stycznia 2010 r. Fundacja zwróciła na rachunek Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej kwotę 500.000 zł.
11 W dniu [...] listopada 2010 r., w wyniku wszczętego postępowania egzekucyjnego, ściągnięta została od Fundacji kwota 246.290,90 zł, tak więc łącznie Fundacja wpłaciła kwotę 746.299,70 zł.
12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 2010r. sygn. akt V SA/Wa 1143/10 uchylił obie decyzje Ministra.
13 Prawomocny wyrok WSA w Warszawie został doręczony organowi przez Sąd w dniu 5 maja 2011 r.
14 W wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego Minister Pracy i Polityki Społecznej w dniu [...] czerwca 2011 r. wydał decyzję Nr [...], w której nakazał Fundacji zwrot dotacji w kwocie 500.000zł. a następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., Nr [...], określił wysokość nadpłaty w kwocie 246.290,90 zł. stwierdzając, że nadpłata w powyższej wysokości stanowi różnicę pomiędzy wysokością dokonanego zwrotu środków wynikającą z uchylonych decyzji, a należnością wynikającą z decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. określającej kwotę dotacji do zwrotu.
15 Organ dokonał zwrotu kwoty 246.290,90 zł na rachunek Fundacji w dniu [...] czerwca 2011 r.
16 Decyzją z dnia [...] września 2011 r., Nr [...], Minister, po rozpoznaniu wniosku Fundacji o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r. o zwrocie nadpłaty w całości i umorzył postępowanie w pierwszej instancji.
17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 marca 2012r., sygn. akt V SA/Wa 2467/11, oddalił skargę Fundacji na decyzję Ministra z dnia [...] września 2011 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, pomimo częściowo niewłaściwego uzasadnienia, gdyż zwrot nadpłaty jest w przedmiotowej sprawie czynnością materialno-techniczną stąd brak jest podstawy prawnej dla prowadzenia odrębnego postępowania o zwrot nadpłaty. Ponadto w opinii Sądu uzyskana przez organ w wyniku egzekucji i następnie zwrócona Fundacji kwota 246.290.90 zł odpowiadająca wysokości nienależnie zapłaconych odsetek za zwłokę, stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 2 Ordynacji podatkowej.
18 W dniu [...] lipca 2012 r. do Ministra wpłynął wniosek Fundacji z dnia [...] lipca 2012r. (błędnie określony na 2011 r.) ,,o zwrot nadpłaty w postaci odsetek należnych od nadpłaconej kwoty 246.290,90 złotych od dnia [...] listopada 2010 roku kiedy to Fundacja dokonała wpłaty tej kwoty na konto Ministra Pracy i Polityki Społecznej do dnia [...] czerwca 2011 roku kiedy to Fundacja uzyskała zwrot tej kwot ".
19 W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Fundacji wskazał, iż kwota 246.290.90 zł wpłacona przez Fundację stanowi nadpłatę jako kwota nienależnie zapłaconego podatku. Zgodnie z art. 72 § 2 Ordynacji podatkowej, jeżeli wpłata dotyczyła zaległości podatkowej na równi z nadpłatą traktuje się także część wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę. Ponadto zwrócił uwagę, iż w przedmiotowej sprawie konieczność zapłaty przez Fundację podatku w wysokości nienależnej jest wyłącznie efektem błędnych działań Ministra, co jednoznacznie wynika z wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1143/10, uchylającego obie decyzje Ministra Pracy i Polityki Społecznej. W związku z tym, że kwota 246.290,90 zł stanowiła nadpłatę, to należne są od niej odsetki, zgodnie z art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej, od dnia powstania do dnia jej zwrotu.
20 W uzasadnieniu obu decyzji Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, iż
21 zwrot kwoty 246.290,90 zł nie podlega oprocentowaniu. Tok rozumowania organu prowadzący do odmowy oprocentowania nadpłaty a przedstawiony w uzasadnieniach decyzji wydanych w obu instancjach jest następujący:
22 Zgodnie z art. 77 § 3 Ordynacji podatkowej w przypadku uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązania, jeżeli następnie w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia organowi odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności uchylającego decyzję zostanie wydana decyzja w tej samej sprawie, nadpłata, którą stanowi różnica między kwotą wpłaconą przez Stronę a kwotą wynikającą z tej decyzji, podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania nowej decyzji.
23 W przedmiotowej sprawie na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1143/10, uchylającego dwie decyzje Ministra (decyzję z dnia [...] marca 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r.) decyzją z dnia [...] czerwca 2011r. Minister orzekł o obowiązku Fundacji zwrotu dotacji w kwocie 500.000 zł. Jednocześnie organ jako termin, od którego nalicza się odsetki wskazał [...] czerwca 2011 r., co w konsekwencji spowodowało konieczność zwrotu wpłaconej przez Fundację części kwoty ponad kwotę 500.000 zł.
24 Zdaniem organu, jeżeli wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2010 r. został doręczony organowi przez Sąd w dniu 5 maja 2011 r. a nowa decyzja w sprawie wydana została przez organ w dniu [...] czerwca 2011 r., to organ dochował trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 77 § 3 Ordynacji podatkowej. Kwota w wysokości 246.290,90 zł została zwrócona Fundacji [...] w dniu [...] czerwca 2011 r. a więc również z zachowaniem określonego w art. 77 § 3 Ordynacji podatkowej 30-dniowego terminu od dnia wydania nowej decyzji.
25 Zachowanie terminów zwrotu nadpłaty wykluczało naliczenie oprocentowania.
26 W rozumieniu organu ustawodawca w sposób kazuistyczny określił okresy i warunki, od których spełnienia uzależniony jest obowiązek wypłaty oprocentowania. W konsekwencji w części przypadków nawet mimo istnienia nadpłaty, jej zwrot nie pociąga za sobą obowiązku naliczenia i wypłaty oprocentowania. Taka sytuacja, zdaniem organu, występuje w rozpoznawanej sprawie. Organ podkreślił, iż jakkolwiek przepis art. 78 § 1 Ordynacji podatkowej przewiduje ogólną zasadę, że nadpłaty podlegają oprocentowaniu, to konkretne sytuacje, w których to oprocentowanie jest należne oraz terminy, od których oprocentowanie należy obliczać zostały określone w art. 78 § 3 Ordynacji podatkowej. W art. 78 § 3 nie wymieniono sytuacji, o której mowa w art. 77 § 3. Jednocześnie w art. 77 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej wyraźne zawarte jest zastrzeżenie odnośnie § 3 tego artykułu, które modyfikuje regulację art. 77 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Sytuacja przewidziana w art. 77 § 3 jest więc sytuacją inną, uregulowaną odrębnie niż sytuacja, o której mowa w art. 77 § 1 pkt 1.
27 Wobec dochowania przez organ terminów określonych w art. 77 § 3 Ordynacji podatkowej kwota 246.290,90 zł zwrócona Fundacji w ocenie organu nie podlega oprocentowaniu.
28 W skardze z dnia 7 stycznia 2013 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Fundacja [...] wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej naruszenie:
29 1. art. 77 § 1 pkt 1 w zw. z art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie, które skutkuje odmową oprocentowania nadpłaty zgodnie z wnioskiem o zwrot nadpłaty w postaci odsetek z dnia [...] lipca 2012 roku,
30 2. art. 77 § 3 w zw. z art. 77 § 1 pkt 1, art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędne zastosowanie, które skutkuje odmową oprocentowania nadpłaty zgodnie z wnioskiem o zwrot nadpłaty w postaci odsetek z dnia [...] lipca 2012 roku.
31 W uzasadnieniu skargi Fundacja [...] rozwinęła argumentację swego stanowiska zawartą we wniosku o zwrot nadpłaty w postaci odsetek należnych od nadpłaconej kwoty.
32 Odpowiadając na skargę w dniu 4 lutego 2013 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie potwierdzając swe dotychczasowe stanowisko.
33 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
34 Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie.
35 Podstawowym celem sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania jest eliminowanie z porządku prawnego aktów, zwłaszcza decyzji i postanowień a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności.
36 Dokonując w rozpoznawanej sprawie oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia Sąd stanął na stanowisku, iż organy administracji zarówno przy wydawaniu decyzji w I jak i w II instancji dopuściły się naruszenia prawa materialnego - art. 78 § 3 pkt 1 w zw. z art. 77 § 1 pkt 1 lit. a i pkt 3, § 3 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwą ich wykładnię.
37 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podnosi, iż problemem wykładni przepisów art. 77 i 78 Ordynacji podatkowej zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny m.inn. w sprawie II FSK 2325/11, wyrok z dnia 20 września 2012 r., na gruncie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. I SA/Bk 234/11.
38 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone w obu przywołanych wyrokach a przede wszystkim opinię, że art. 78 § 1 ust. 1 Ordynacji podatkowej ustanawia generalną zasadę, iż nadpłaty podlegają oprocentowaniu a jedyny wyjątek od tej zasady zapisany został w art. 78 § 2 Ordynacji podatkowej i dotyczy nadpłat, o których mowa w jej art. 76 § 2 – t.j. nadpłat, których wysokość nie przekracza wysokości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.
39 Rozpoznając ponownie sprawę organ, z mocy art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, winien uwzględnić wyżej wyrażoną ocenę prawną. Nadto Sąd podkreśla, iż NSA w przywołanym wyżej wyroku jednoznacznie stwierdził, że czym innym jest określenie zasady oprocentowania nadpłat oraz określenie momentów początkowych (dni) naliczania oprocentowania – stanowi o tym zasadniczo art. 78 Ordynacji podatkowej - a czym innym określenie terminów zwrotu nadpłat, o czym zasadniczo stanowi art. 77 Ordynacji.
40 Zgodnie z przepisem art. 78 § 3 pkt 1 Ordynacji w przypadku wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji ustalającej albo określającej wysokość zobowiązania podatkowego, względnie dotyczącej odpowiedzialności podatkowej płatnika, inkasenta, osoby trzeciej lub spadkobiercy (art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d) oraz w przypadku uchylenia lub stwierdzenia nieważności przez sąd administracyjny prawomocnym wyrokiem decyzji organu podatkowego pierwszej instancji (art. 77 § 1 pkt 3) – chyba, że następnie w terminie 3 miesięcy zostanie wydana decyzja w tej samej sprawie (art. 77 § 3) – oprocentowanie przysługuje od dnia powstania nadpłaty. Równocześnie oprocentowanie to przysługuje od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji, jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, a nadpłata nie została zwrócona w terminie (art. 78 § 3 pkt 2 ).
41 Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.