Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2018 r., V SA/Wa 558/18

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2018 r., V SA/Wa 558/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet należności głównej oraz odsetek za zwłokę oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Marszałek Województwa L. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. zobowiązał A. S. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżąca"), prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą A., do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm., dalej jako: "u.f.p."). Kwota jaka podlegała zwrotowi w związku z powyższym wynosiła 115.248,00 zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków, tj. od dnia 10 lipca 2014 r. do dnia zwrotu.

3 Ze względu na brak możliwości jednorazowej spłaty tak wysokiej kwoty Skarżąca w dniu 28 czerwca 216 r. złożyła wniosek o rozłożenie wyżej wymienionej należności na raty. W odpowiedzi na powyższe Marszałek Województwa L. nie uwzględnił prośby Skarżącej. Od powyższego rozstrzygnięcia Strona złożyła w dniu 27 października 2016 r. odwołanie do Ministra Rozwoju i Finansów, który decyzją z dnia [...] marca 2017 r. uchylił w całości decyzję Marszałka Województwa L. i orzekł o rozłożeniu na 69 równych rat miesięcznych kwoty 115.248,00 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych w wysokości 18.705,00 zł liczonymi od dnia przekazania środków do dnia złożenia wniosku o rozłożenie na raty, tj. 27 czerwca 2016 r. oraz opłatą prolongacyjną w wysokości 50% odsetek jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia złożenia wniosku o rozłożenie na raty, tj. 27 czerwca 2016 r. do daty zapłaty raty. Termin zapłaty kolejnych rat ustalono na 20 dzień każdego kolejnego miesiąca.

4 Skarżąca dokonała zapłaty IX raty w wysokości 2.035,08 zł w dniu 21 listopada 2017 r. Z uwagi na wskazane jednodniowe przekroczenie terminu w dniu 30 listopada 2017 r. Marszałek Województwa L. wydał postanowienie w sprawie zaliczenia wpłaconej kwoty na poczet należności głównej w wysokości 1.596,40 zł oraz na odsetki ustawowe w kwocie 438,68 zł., wskazując jednocześnie, iż do zapłaty pozostała kwota 93,83 zł. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone Skarżącej 11 grudnia 2017 r.

5 Na postanowienie Marszałka Województwa L. z dnia [...] listopada 2017 r. Skarżąca wniosła zażalenie, w którym wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu zażalenia podniosła, iż wpłaciła w dniu 15 grudnia 2017 r. kwotę 100 zł na rzecz Urzędu Marszałkowskiego Województwa L. w L. tytułem spłaty wyżej wymienionej należności. Na skutek powyższego, wszystkie należności uboczne związane z zapłatą raty zostały uregulowane.

6 Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy ww. postanowienie Marszałka Województwa L. z dnia [...] listopada 2017 r.

7 W ocenie organu odwoławczego, przedstawiony przez organ I instancji sposób rozliczenia wpłaty Skarżącej (2.035,08 zł) oraz ustalenia wysokości odsetek za zwłokę jest prawidłowy. Organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] listopada 2017 r. określił, od jakiej kwoty, za jaki okres oraz według jakich stawek zostały naliczone odsetki, tak że możliwe było zweryfikowanie ich wysokości. Wysokość należności głównej i odsetek za zwłokę została wyraźnie wskazana zarówno w sentencji postanowienia, jak i uzasadnieniu, które przedstawia szczegółowy sposób zarachowania wpłaty Strony.

8 Organ II instancji zauważył, iż art. 62 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2015 r., poz. 613, ze zm., dalej jako; "O.p.") zawiera reguły obowiązujące przy zaliczaniu wpłat dokonywanych przez podatnika, gdy wysokość wpłaty nie wystarcza na pokrycie wszystkich zobowiązań. Zasadą jest, że o przeznaczeniu wpłaconej kwoty decyduje podatnik. Zasada ta jednak ulega ograniczeniu w przypadku określonym wart. 55 § 2 O.p. Zarówno zobowiązany do zapłacenia zaległości wraz z odsetkami, jak i organ podatkowy nie mogą zmieniać proporcji określonych w przepisie art. 55 § 2 O.p. Nie jest możliwe zaliczenie dokonanej przez podatnika wpłaty jedynie na poczet zaległości głównej albo też na poczet odsetek. Reguły dotyczące zaliczania wpłat nie mają znaczenia materialnego, gdyż są następstwem wymiaru.

9 Zdaniem Ministra Inwestycji i Rozwoju, Skarżąca w swym zażaleniu nie wskazała, że nie zgadza się ze sposobem rozksięgowania wpłaty 2.035,08 zł. Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego z uwagi na wpłatę dokonaną 15 grudnia 2017 r. z tytułu pozostałej do zapłaty kwoty należności. W omawianej sprawie nie zaistniał zatem spór w kwestii prawidłowości zaliczenia kwoty 2.035,08 zł w oparciu o art. 55 § 2 O.p.

10 Minister Inwestycji i Rozwoju podkreślił, że organ I instancji w sentencji postanowienia z dnia [...] listopada 2017 r. wyraźnie wskazał, iż pozostała kwota do zwrotu należności głównej to 73,60 zł i Strona zobowiązana jest samodzielnie naliczać dalsze odsetki z tytułu niezapłacenia w terminie należności do dnia zapłaty należności, włącznie z tym dniem. Organ podał przy tym Skarżącej stawkę odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych 8,00% kwoty zaległości w stosunku rocznym wynikającą z obwieszczenia Ministra Finansów z dnia 4 stycznia 2016 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, obniżonej stawki

11 odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz podwyższonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (M.P. z 2016 r. poz. 20).

12 Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż wpłata 100 zł z 15 grudnia 2017 r. została dokonana po dniu wydania i doręczenia postanowienia z dnia [...] listopada 2017 r. Jednocześnie, w decyzji Ministra Finansów i Rozwoju z dnia [...] marca 2017 r. Strona została pouczona, że "Terminy płatności rat, wynikające z niniejszej

13 decyzji, mogą być odroczone, o ile nie upłynęły. Wnioskodawca jest uprawniony do ubiegania się o odroczenie terminu płatności jednej lub wszystkich rat. Niezapłacenie w terminie raty skutkuje tym, że decyzja w części dotyczącej niezapłaconej w terminie raty wygasa z mocy prawa (art. 259 O.p.). Nie ma możliwości wydania decyzji o odroczeniu terminu płatności raty po upływie terminu jej płatności,

14 ponieważ decyzja, z której ten termin wynikał, wygasła z mocy prawa. Na podstawie art. 49 O.p. obowiązują na powrót pierwotne terminy płatności podatku. W takiej sytuacji możliwe jest jedynie odroczenie zapłaty należności lub jej rozłożenie na raty".

15 Samo zaś postanowienie organu podatkowego w sprawie zaliczenia wpłaty jest aktem formalnym, który informuje tylko o sposobie zaliczenia wpłaty zrealizowanej przez podatnika. Organ odwoławczy uznając

16 przedstawiony w postanowieniu z dnia [...] listopada 2017 r. sposób zaliczenia wpłaty 2035,08 zł za zgodny z art. 55 §2 O.p., utrzymał w mocy postanowienie Marszałka.

17 W skardze od powyższego postanowienia skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona skarżąca zarzuciła organowi II instancji naruszenie:

18 - przepisów prawa procesowego, tj. art. 187 § 1 O.p. poprzez brak zadośćuczynienia obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, polegającego w szczególności na błędnym przyjęciu, iż skarżąca przekroczyła termin ustawowy zwrotu środków objętych decyzją Marszałka Województwa L. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] wraz z odsetkami,

19 - przepisów prawa materialnego, tj. art. 207 ust. 4 pkt 3 u.f.p. - poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji ustalenie, iż zachodzi przesłanka do wykluczenia Skarżącej z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich ze względu na przekroczenie terminu zwrotu środków wraz z odsetkami, w sytuacji gdy skarżąca uregulowała całą należność objętą ratą nr 9 w terminie wskazanym w powołanym przepisie, zaś decyzja w przedmiocie rozłożenia kwoty 115 248,00 zł nie została cofnięta.

20 W oparciu o powyższe zarzuty Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz Strony kosztów postępowania.

21 Skarżąca podniosła, iż w piśmie z dnia 17 stycznia 2018 r. Dyrektor Departamentu Wdrażania Europejskiego Funduszu Społecznego Urzędu Marszałkowskiego Województwa L., poinformował skarżącą, iż ze względu na zaistnienie przesłanki wykluczenia określonej w art. 207 ust. 4 pkt 3 u.f.p. w odniesieniu do Skarżącej, Instytucja Pośrednicząca przekazała Ministrowi Rozwoju i Finansów wypełniony formularz zgłoszenia podmiotu podlegającego wpisowi do Rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich.

22 W ocenie Skarżącej nie doszło jednak do spełnienia przesłanki przytoczonego powyżej przepisu ustawy o finansach publicznych, warunkującego wpisanie jej do rejestru podmiotów wykluczonych, ponieważ cała należność została spłacona w terminie. Strona o przekroczeniu terminu zapłaty raty oraz o konsekwencjach z tego wynikających, tzn. o tym iż z wpłaconej w dniu 21 listopada 2017 r. sumy 2.035.08 zł na poczet należności głównej zaliczono jedynie 1.596,40 zł a pozostała kwota - 438,68 zł zaliczona została na odsetki ustawowe, zaś do zapłaty pozostała kwota 93,83 zł została poinformowana postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., które zostało jej doręczone w dniu 11 grudnia 2017 r., w konsekwencji czego niezwłocznie, bowiem w dniu 15 grudnia 2017 r., uregulowała pozostałą należność.

23 W ocenie Skarżącej, nie przekroczyła ona terminu wskazanego w art. 207 ust. 4 pkt 3 u.f.p., a co za tym idzie nie zaistniała przesłanka zgłoszenia jej do Rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich.

24 W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

26 Skarga nie jest zasadna.

27 Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

28 Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

29 W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

30 Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

31 Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

32 Przechodząc do kontroli zgodności z prawem zapadłych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć należy podkreślić, że przedmiotem tej kontroli są wyłącznie postanowienia wydane przez organy administracji w przedmiocie zaliczenia wpłaty. W związku z tym, sformułowane w skardze zarzuty dotyczące nieprawidłowych - w ocenie Strony - działań Dyrektor Departamentu Wdrażania Europejskiego Funduszu Społecznego Urzędu Marszałkowskiego Województwa L. w przedmiocie wniosku o wpisanie Skarżącej do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich, pozostają poza kontrolą Sądu w niniejszym postępowaniu.

33 Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa, zgłoszenie do omawianego rejestru jest czynnością materialno-techniczną, pozbawioną cech rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu i nie może zostać uznane za "inne czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., przez co nie może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Czynność ta jest jedynie kierowanym do organu prowadzącego rejestr stwierdzeniem zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 207 ust. 4 u.f.p. Dokonywany zaś w oparciu o zgłoszenie wpis w rejestrze określonego podmiotu ma wyłącznie funkcję informacyjną i jest prawną konsekwencją zaistnienia prawnej podstawy takiego wpisu. Dodatkowo wskazać należy, iż wykluczenie z możliwości otrzymania środków europejskich następuje z mocy prawa i istnieje niezależnie od zgłoszenia podmiotu do rejestru. Samo zgłoszenie nie ma zatem wpływu na stan wykluczenia, w którym znajduje się beneficjent (por. postanowienia NSA: z dnia 3 lipca 2014 r. o sygn. akt II GSK 715/14, z dnia 14 października 2014 r. o sygn. akt II GSK 2268/14; postanowienia WSA w Warszawie: z dnia 17 lipca 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 1385/14, z dnia 17 lipca 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 1454/14, z dnia 9 grudnia 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 2960/14).

34 Natomiast postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej, lecz informującym o sposobie zaliczenia. Dokonując zaliczenia wpłaty podatku na poczet zaległości podatkowych, organ podatkowy w tym postępowaniu nie jest uprawniony do weryfikacji prawidłowości złożonych przez podatnika deklaracji, jak również rozstrzygnięć określających wysokość zobowiązań. Ze względu na charakter tego postępowania nie można w jego ramach rozstrzygać wszelkich zagadnień materialnoprawnych.

35 Postanowienie wydane w takiej sprawie informuje jedynie podatnika o sposobie rozliczenia konkretnych kwot. Z chwilą doręczenia takiego postanowienia organ podatkowy jest nim związany, zaś jego ostateczność oznacza tylko tyle, że do czasu wyeliminowania w sposób przewidziany prawem funkcjonuje w obrocie prawnym.

36 Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 60 pkt 6 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności.

37 W świetle art. 67 u.f.p. do spraw należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, zpóżn. zm.).

38 Jak wynika natomiast z art. 62 § 4 O.p. w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie.

39 Z prawidłowych ustaleń organów wynika, że Skarżąca zobowiązana jest do zwrotu kwoty dofinansowania w wysokości 115.248,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych na podstawie decyzji Marszałka Województwa L. z dnia [...] czerwca 2016 r. Minister Rozwoju i Finansów decyzją z dnia [...] marca 2017 r. orzekł o rozłożeniu na 69 równych rat miesięcznych kwoty głównej 115.248,00 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych w wysokości 18.705,00 zł liczonymi od dnia przekazania środków do dnia złożenia wniosku o rozłożenie należności na raty tj. 27 czerwca 2016 r. oraz opłatą prolongacyjną w wysokości 50% odsetek jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia złożenia wniosku o rozłożenie należności na raty do dnia wydania decyzji, czyli od [...] czerwca 2016 r. do daty zapłaty raty.

40 Bezsporne jest, że Skarżąca uchybiła terminowi płatności kwoty dziewiątej raty. W związku z powyższym organ I instancji zgodnie z art. 55 § 2 O.p. dokonał zaliczenia wpłaty kwoty 2035,08 zł na poczet należności głównej i odsetek za zwłokę. Organ I instancji naliczył odsetki za zwłokę (w miejsce opłaty prolongacyjnej) od kwoty należności głównej (raty) 1 670 zł - za okres od dnia 10 lipca 2014 r. do dnia zapłaty, tj, do dnia 21 listopada 2017 r. Kwota tych odsetek 458,91 zł wraz z należnością główną 1 670,00 zł stanowi zobowiązanie do zapłaty w kwocie 2128,91 zł.

41 Jak słusznie wskazał organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu na podstawie proporcji 1 670,00 zł/2128,91 zł (0,7844389852) - zgodnie z art. 55 § 2 O.p. - wpłatę Strony 2035,08 zł niepokrywającej kwoty 2128,91 zł organ I instancji zaliczył proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej (1596,40 zł = 0,7844389852 * 2 035,08 zł) oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę (438,68 zł = 2 035,08 zł - 1 596,40 zł).

42 Należy zauważyć, iż Skarżąca powyższych wyliczeń organów administracji nie kwestionuje ani w skardze na ww. postanowienie z dnia [...] stycznia 2018 r., ani nie kwestionowała w złożonym zażaleniu na postanowienie organu I instancji.

43 Taki sposób rozliczenia wpłaty dokonanej przez podatnika ma swoje podstawy nie tylko w treści art. 62 § 1 O.p., ale - jak słusznie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu - w przepisie art. 55 § 2 O.p. Zgodnie z jego brzmieniem, jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę.

44 Taki sposób zaliczenia wynika więc wprost z przepisów prawa. Oznacza to, że gdy dokonana wpłata na zaległość podatkową nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - podatnik nie może skutecznie wskazać innego sposobu zaliczenia wpłaty na zaległość podatkową.

45 W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy ustalony przez organy nie budzi wątpliwości i ustalono go z poszanowaniem obowiązujących reguł, a sprawa została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie zaskarżonego postanowienia.

46 Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną