Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2017 r., V SA/Wa 423/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2017 r., V SA/Wa 423/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2017 r. sprawy ze skargi H. C. o wznowienia postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 3 czerwca 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 3167/14 wydanym w sprawie ze skargi H. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) września 2014 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oddala skargę

Uzasadnienie

2 Prawomocnym wyrokiem z ... czerwca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3167/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. C. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "Minister" lub "organ II instancji") z ... września 2014 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej.

3 Wyrok został wydany w następujących okolicznościach:

4 Decyzją z ... września 2014 r. Minister odmówił umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia ... grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747), dalej: "rozporządzenie", Minister stwierdził, że przesłanki umorzenia określa § 3 i § 4 rozporządzenia.

5 Odnosząc się do żądania umorzenia należności wypłaconej w ramach PROW 2004-2013 wskazał, że przepis § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia daje podstawę do umorzenia przez Prezesa ARiMR należności pieniężnej w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Skarżący posiada wraz z żoną nieruchomość obciążoną hipoteką o powierzchni ... ha zabudowaną domem mieszkalnym z 1933 r., otrzymuje świadczenie przedemerytalne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 599,32 zł netto, z którego jest prowadzona egzekucja komornicza, małżonka pobiera emeryturę w wysokości 1.566,13 zł netto. W ocenie organu II instancji Skarżący wraz z małżonką posiadają dochód, który może zostać zajęty przez organ egzekucyjny.

6 Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności pieniężne pochodzące z EFOiGR ,,Sekcja Gwarancji’’, EFRG i EFRROW oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21 grudnia 2006 r., str. 52, ze zm.). Z treści ww. regulacji wynika, iż umorzenie należności jest dokonywane z urzędu, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r.

7 Minister wskazał, iż Prezes ARiMR decyzją z dnia 22 lutego 2011 r. ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w łącznej wysokości 59.174,59 zł. Kwoty te przekraczają równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r.

8 W skardze wniesionej do tutejszego Sądu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Decyzjom zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. oraz § 3 ust. 1 pkt 5, § 4 ust. 1, § 6 i § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 roku.

9 Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zasadnie organ stwierdził, iż żądanie Strony, co do umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) wypłaconych w ramach PROW 2007-2013 tj. w wysokości 26.028,68 zł w świetle § 3 ust. 2 rozporządzenia jest przedwczesne.

10 Kontrolując zaskarżoną decyzję, co do umorzenia należności w ramach PROW 2004-2006 Sąd stwierdził, że Minister prawidłowo przywołał przepisy rozporządzenia oraz rozważył, czy w sprawie nie zostały spełnione przesłanki, które umożliwiałyby umorzenie zadłużenia wnioskodawcy. Organ II instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy w zakresie mającym znaczenie dla rozpoznania wniosku, tj. fakt uzyskiwania przez Skarżącego świadczenia przedemerytalnego w wysokości 599,32 zł, z którego prowadzona jest egzekucja komornicza oraz przez jego małżonkę stałego dochodu w wysokości 1566,13 zł netto, z którego organ będzie mógł prowadzić egzekucję i uzyskać spłatę należności w wysokości większej niż koszty egzekucyjne wynoszące od 4 % do 8 % egzekwowanej należności (plus 1 % opłaty manipulacyjnej).

11 Ponadto, jak wynika z uzasadnienia tego wyroku, organ orzekający prawidłowo ustalił, że w sprawie brak podstaw do umorzenia zadłużenia na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia, ponieważ kwota przypadająca do zwrotu wielokrotnie przekracza równowartość 100 euro.

12 Odnosząc się do podniesionej przez Stronę trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej Sąd dostrzegając tę sytuację Skarżącego wyjaśnił, że okoliczności te nie mogą być podstawą umorzenia posiadanego zadłużenia, ponieważ przepisy (§ 3 ust. 1 rozporządzenia) takiej możliwości nie przewidują.

13 Wyrok z ... czerwca 2017 r. stał się prawomocny 28 sierpnia 2015 r.

14 Pismem z ... lutego 2017 r. Skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z ... czerwca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3167/14 w związku z otrzymanym ... listopada 2016 r. postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z ... listopada 2016 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności egzekucji wszczętej ... listopada 2014 r. na podstawie tytułu wykonawczego ARiMR z .. października 2014 r.

15 Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie i uwzględnienie skargi z ... października 204 r. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... września 2014 r., poprzez uchylenie decyzji Ministra oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa ARiMR lub stwierdzenie ich nieważności. Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z akt sprawy o sygn. akt V SA/Wa 3167/14 na okoliczność prawomocności wyroku z .. czerwca 2015 r. oraz dopuszczenie dowodu z akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. na okoliczność prawomocnego postanowienia z 23 listopada 2016 r. w/s umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu jego bezskuteczności.

16 Uzasadniając wniosek Skarżący stwierdził, że pomimo wystąpienia w sprawie przesłanki umorzenia wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w związku z wydaniem postanowienia z 23 listopada 2016 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu jego bezskuteczności, Sąd oddalił skargę na bezpodstawną decyzję Ministra odmawiającą umorzenia należności.

17 Następnie Skarżący wyjaśnił, że od wyroku z ... czerwca 2015 r. nie została wniesiona skarga kasacyjna, ponieważ wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy radca prawny nie podjął w sprawie jakichkolwiek czynności. Skarżący nie skorzystał z pomocy ustanowionego z urzędu pełnomocnika, pomimo złożenia w OIRP w Warszawie skargi na działanie wyznaczonego radcy prawnego.

18 W dniu ... marca 2017 r. do tut. Sądu wpłynęło uzupełnienie skargi w sprawie o wznowienie postępowania. Skarżący wyjaśnił, że podstawą wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego jest art. 271 pkt 2 p.p.s.a. w związku z nieważnością postępowania wskutek nienależytej reprezentacji oraz naruszenia przepisów prawa, przez co Skarżący został pozbawiony możliwości działania oraz art. 273 § 3 p.p.s.a. w związku z prawomocnym postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

20 Skarga o wznowienie postępowania sądowego jest niezasadna.

21 Na wstępie rozważań wskazać należy, że skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o charakterze wyjątkowym, ponieważ zmierza do obalenia prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie. Z tej przyczyny jest oparta na wąsko określonych podstawach, które należy interpretować ściśle. Podstawy skargi o wznowienie postępowania wymienione zostały taksatywnie w przepisach art. 271 - 273 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Tym samym niedopuszczalna jest dowolność w zastosowaniu tej instytucji, a także rozszerzająca interpretacja przesłanek wznowienia postępowania. Rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania można podzielić na dwa etapy. Pierwszy z nich polega na ustaleniu czy w sprawie ziściła się przesłanka wznowieniowa, która otwiera możliwość ponownego zbadania sprawy. Drugi etap dotyczy stricte ponownego rozstrzygnięcia sporu, który był przedmiotem orzeczenia, zakwestionowanego w tym nadzwyczajnym trybie. W myśl art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy.

22 W rozpoznawanej sprawie jako podstawę wznowieniową Strona powołała art. 271 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 273 § 3 p.p.s.a. Zgodnie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Na podstawie art. 273 § 3 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy.

23 W rozpoznawanej sprawie skarga o wznowienie postępowania sądowego nie dała podstaw do ponownego zbadania sprawy dotyczącej wniosku Skarżącego o umorzenie należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, albowiem okoliczności faktyczne, na które powołała się Strona nie stanowiły przesłanek dających możliwość wzruszenia wyroku wydanego ... czerwca 2015 r.

24 Uzasadniając skargę w zakresie zasadności wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący wyjaśnił, że nie wniósł skargi kasacyjnej od wydanego w I instancji wyroku z ... czerwca 2015 r., ponieważ wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy radca prawny nie podjął w sprawie jakichkolwiek czynności. Pomimo przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego Skarżący nie był należycie reprezentowany. Skarżący wyjaśnił, że złożył w OIRP w Warszawie skargę na sposób wykonywania swoich obowiązków przez radcę prawnego. W tej sprawie nie zostały jednak podjęte skuteczne działania.

25 W ocenie Sądu wznowienie postępowania sądowego w oparciu o przesłankę nienależytego reprezentowania Strony przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika nie jest zasadne. Po wydaniu wyroku w dniu ... czerwca 2015 r. oraz doręczeniu jego odpisu wraz z uzasadnieniem Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy. Na mocy postanowienia referendarza sądowego z 4 września 2015 r. Stronie ustanowiono radcę prawnego. W ocenie Skarżącego, nie był jednak on należycie reprezentowany w postępowaniu sądowym, ponieważ pełnomocnik nie złożył ani skargi kasacyjnej od wyroku z ... czerwca 2015 r., ani opinii o braku podstaw do jej wniesienia.

26 W ocenie Sądu niewłaściwe reprezentowanie interesów Strony przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika procesowego nie jest tożsame z brakiem należytej reprezentacji w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. i nie może stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania. Skarżącemu przyznano bowiem prawo do nieopłaconej pomocy prawnej poprzez ustanowienie pełnomocnika. Brak należytej reprezentacji nie jest natomiast tożsamy z niedopełnianiem przez pełnomocnika obowiązków w postępowaniu sądowym. Tak więc nienależyte reprezentowanie nie dotyczy sytuacji, w której za Stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nawet wtedy, gdy swoje obowiązki wykonuje on w sposób, który prowadzi do negatywnych dla reprezentowanej Strony skutków. W orzecznictwie sądowym również reprezentowane jest stanowisko zgodnie z którym niewłaściwe reprezentowanie interesów strony przez jej pełnomocnika procesowego nie jest tożsame z brakiem należytej reprezentacji strony w postępowaniu w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Nie może więc stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania (por. postanowienie NSA z 11.2.2005 r. OSK 1160/04, Legalis; postanowienie WSA w Gliwicach z 27.5.2010 r., II SA/Gl 50/10, Legalis; postanowienie NSA z 15.2.2012 r., I GSK 155/12; Legalis; wyrok WSA w Lublinie z 14.2.2013 r., III SAB/Lu 26/12, Legalis).

27 Uzasadniając skargę o wznowienie postępowania sądowego w oparciu o art. 273 § 3 p.p.s.a. Skarżący wskazał, że postanowieniem z ... listopada 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. umorzył postępowanie egzekucyjne z powodu bezskuteczności egzekucji wszczętej ... listopada 2014 r. na podstawie tytułu wykonawczego ARiMR z dnia ... października 2014 r. Tym samym – w ocenie Strony – tutejszy Sąd 2 czerwca 2015 r. niezasadnie oddalił skargę na bezpodstawne rozstrzygnięcie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiające umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej na podstawie § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Powołany przepis daje podstawę do umorzenia przez Prezesa ARiMR należności pieniężnej w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności.

28 Umorzenie postanowieniem z ... listopada 2016 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności wszczętej egzekucji nie stanowi jednak okoliczności faktycznej uzasadniającej wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z ... września 2015 r. W ocenie Sądu podstawą skargi o wznowienie postępowania sądowego może być tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie, które dotyczy tego samego stosunku prawnego. Orzeczenie, o którym mowa w art. 273 § 3 p.p.s.a. musi dotyczyć tej samej sprawy, co oznacza, iż warunek ten będzie spełniony w wypadku tożsamości przedmiotu i stron postępowania, a więc sytuacji, w której w późniejszym procesie mógł i powinien być zgłoszony zarzut powagi rzeczy osądzonej (patrz: Wyrok WSA w Lublinie z 25.11.2008 r. sygn. akt II SA/Lu 312/08, publ. Legalis). Taki zaś stan rzeczy w niniejszym, zainicjowanym przez Stronę, postępowaniu wznowieniowym nie miał miejsca.

29 Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10.06.2008 r., sygn. akt II SA/Lu 118/08 (publ. Legalis), zgodnie z którym późniejsze wykrycie prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy, o którym mowa w art. 273 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozumieć należy wyłącznie jako wykrycie prawomocnego orzeczenia sądu rozstrzygającego skargę na tę samą ostateczną decyzję administracyjną, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie, której dotyczy żądanie wznowienia.

30 W rozpoznawanej sprawie nie zostało wydane orzeczenie Sądu. Skarżący powołuje się postanowienie organu administracji. Niezależnie od tej okoliczności powoływane postanowienie zostało wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. ... listopada 2016 r. Tymczasem wyrok kończący postępowanie w I instancji został wydany już ... czerwca 2015 r., a formalnym postanowieniem z ... stycznia 2016 stwierdzono prawomocność wyroku od ... sierpnia 2015 r. Postanowienie organu administracji zapadło więc po wydaniu prawomocnego wyroku w postępowaniu sądowym, o wznowienie którego Skarżący wnosi.

31 Z tych przyczyn skarga o wznowienie podlegała oddaleniu na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji.