Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2020 r., V SA/Wa 1212/19
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2020 r., V SA/Wa 1212/19
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Powiatu M. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 oddala skargę.
Uzasadnienie
2 Przedmiotem skargi wniesionej przez Powiat M. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Beneficjent") jest decyzja Ministra Finansów z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] uchylająca decyzję tegoż organu z [...] listopada 2018 r. nr [...] w części dotyczącej ustalenia wysokości podlegającej zwrotowi kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 i ustalająca tę kwotę w wysokości 951.559 zł.
3 Zaskarżona decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym.
4 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy, w związku z
5 przeprowadzonym audytem w Powiecie M. w zakresie prawidłowości
6 gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji
7 ogólnej na 2014 r., przekazał do Ministra Finansów sprawozdanie z 28 maja 2018 r. Na
8 podstawie ustaleń z audytu wyliczono, że otrzymana przez Powiat M. na 2014 r.
9 część oświatowa subwencji ogólnej - wskutek zawyżenia liczby uczniów
10 przeliczeniowych - została zawyżona o kwotę 948.910,55 zł.
11 Pismem z 14 września 2018 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej przedstawiło
12 opinię w sprawie ustaleń z audytu przeprowadzonego przez Dyrektora Izby
13 Administracji Skarbowej w Bydgoszczy informując, że Powiat M. otrzymał w
14 roku 2014 kwotę części oświatowej subwencji ogólnej wyższą od należnej w wyniku
15 zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych.
16 Pismem z 1 października 2018 r. Strona została powiadomiona o wszczęciu z
17 urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty
18 części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014.
19 Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Minister Finansów decyzją z
20 [...] listopada 2018 r. nr jw. zobowiązał Powiat M. do zwrotu nienależnie
21 uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 w wysokości 977.725
22 zł
23 Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Powiat M. złożył wniosek o
24 ponowne rozpatrzenie sprawy.
25 W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Finansów decyzją z
26 [...] kwietnia 2019 r. nr jw. uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej ustalenia
27 wysokości podlegającej zwrotowi kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok
28 2014 i ustalił tę kwotę w wysokości 951.559 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia
29 wyjaśniono, że algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek
30 samorządu terytorialnego na rok 2014 przewidywał m.in. wagę:
31 P1 = 0,38 dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjów dla dzieci i młodzieży
32 zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5000 mieszkańców,
33 P2 = 1,40 dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim,
34 niedostosowanych społecznie, z zaburzeniami zachowania, zagrożonych
35 uzależnieniem, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, z chorobami przewlekłymi
36 - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (na podstawie
37 orzeczeń, o których mowa w art. 7lb ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie
38 oświaty Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.), oraz dla uczniów szkół
39 podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych
40 specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach
41 socjoterapii - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy,
42 którzy nie posiadają orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7
43 września 1991 r. o systemie oświaty;
44 P4 = 3,60 dla uczniów niesłyszących, słabosłyszących, z upośledzeniem umysłowym w
45 stopniu umiarkowanym lub znacznym (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art.
46 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty);
47 P7 = 0,082 dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych oraz szkół artystycznych (z
48 wyłączeniem ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia oraz szkół muzycznych I
49 stopnia);
50 P8 = 0,19 dla słuchaczy kolegiów pracowników służb społecznych oraz uczniów szkół
51 ponadgimnazjalnych prowadzących kształcenie zawodowe, w tym na realizację
52 praktycznej nauki zawodu, a także dla uczniów liceów profilowanych i uczniów szkół
53 specjalnych przysposabiających do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w
54 stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami
55 sprzężonymi;
56 P28 = 0,04 dla uczniów gimnazjów dla dzieci i młodzieży;
57 P37 - 6,500 dla wychowanków specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych,
58 specjalnych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy
59 korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (waga P37 wyklucza się z wagami P33 i
60 P34);
61 P38 = 11,000 dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy
62 korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (waga P38 wyklucza się z wagami P33 i
63 P34);
64 P44 = 0,030 dla placówek realizujących zadania pozaszkolne, w tym umożliwiających
65 realizację obowiązku nauki w formach pozaszkolnych, według rzeczywistej liczby
66 uczniów w szkołach zlokalizowanych na terenie powiatu i prowadzonych lub
67 dotowanych przez jednostki samorządu terytorialnego.
68 Dalej Minister Finansów wskazał, że podstawę do naliczania ostatecznej
69 wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2014 r. dla jednostek samorządu
70 terytorialnego, w tym dla Powiatu M., stanowią zweryfikowane przez
71 jednostki samorządu terytorialnego dane zgromadzone w bazie danych oświatowych, o
72 których mowa w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej
73 (Dz. U. z 2011, nr 139, poz. 814, z późn. zm.), tj. dane o liczbie uczniów/wychowanków
74 wykazywanych w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2013 r.
75 W rozpoznawanej sprawie, do przyczyn wystąpienia nieprawidłowości w danych
76 w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2013 r. Minister
77 Finansów zaliczył wykazanie:
78 • jako wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w S., osób
79 które nie korzystały z zakwaterowania na dzień 30 września 2013 r. (na dzień
80 sprawozdawczy nie zostały doprowadzone do ośrodka, bądź zostały przyjęte po tym
81 dniu) oraz jako uczniów szkół funkcjonujących w strukturach ośrodka;
82 • ucznia Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej nr [...] w Młodzieżowym Ośrodku
83 Wychowawczym w S., który na dzień sprawozdawczy nie był uczniem Szkoły;
84 • uczniów, którzy nie posiadali orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi
85 na niedostosowanie społeczne;
86 • jako wychowanków Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego, osób które nie
87 korzystały z zakwaterowania na dzień 30 września 2013 r. (zostały skreślone z listy,
88 osiągnęły wiek przekraczający uprawnienie do pobytu, zostały przyjęte po dniu
89 sprawozdawczym) oraz jako uczniów szkół funkcjonujących w strukturach ośrodka;
90 • uczniów, którzy nie posiadali aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia
91 specjalnego;
92 • ucznia, który przekroczył wiek uprawniający w roku szkolnym 2013/2014 do
93 kształcenia w szkole ponadgimnazjalnej.
94 W związku z tym ustalono, że na dzień 30 września 2013 r. w systemie informacji
95 oświatowej:
96 1) Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w S. wykazał 9 wychowanków,
97 którzy na dzień sprawozdawczy nie byli zakwaterowani w ośrodku. Z księgi
98 wychowanków wynika, że 6 osób zostało przyjętych do ośrodka po 30 września
99 2013 r. a 3 w ogóle nie zostało doprowadzonych do ośrodka; powyższe
100 spowodowało niezasadne przeliczenie9 wychowanków ośrodka wagą P38;
101 2) Gimnazjum Specjalne w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w S.
102 wykazało 6 uczniów, którzy jak wynika z księgi uczniów, na dzień
103 sprawozdawczy, tj. 30 września 2013 r., nie byli uczniami Gimnazjum. Powyższe
104 związane było z wykazaniem przez Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w
105 S. ww. osób jako wychowanków ośrodka i skutkowało zawyżeniem o 6
106 liczby uczniów ogółem oraz liczby uczniów przeliczonych wagą P2, P28 i P44;
107 3) Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna nr [...] w Młodzieżowym Ośrodku
108 Wychowawczym w S. wykazała 4 uczniów, którzy - jak wynika z księgi
109 uczniów - na dzień sprawozdawczy, tj. 30 września 2013 r., nie byli uczniami
110 Szkoły. Dotyczy to 1 ucznia urlopowanego do domu rodzinnego do 31 maja 2014
111 r., celem podjęcia kształcenia w Szkole Zawodowej w L. oraz 3 uczniów,
112 którzy nie zostali doprowadzeni do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w
113 S. Powyższe spowodowało zawyżenie o 4 liczby uczniów ogółem oraz
114 liczby uczniów przeliczonych wagą P2, P7, P8 i P44;
115 4) Zespół Placówek Specjalnych w S. w odniesieniu do:
116 a) Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...], wchodzącej w skład Specjalnego
117 Ośrodka Szkolno-Wychowawczego, wykazał w tabeli NP2a "Uczniowie z
118 orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z powodu niedostosowania
119 społecznego" 1 ucznia klasy VI, który nie posiadał orzeczenia o potrzebie
120 kształcenia specjalnego wydanego z uwagi na niedostosowanie społeczne.
121 Uczeń ten posiadał postanowienie Sądu Rejonowego w R. o
122 umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku socjoterapii oraz wskazanie ORE
123 [...] z dnia [...] marca 2013 r. Wymienione dokumenty nie mogły
124 być jednak podstawą do wykazania ucznia w tabeli NP2a, ponieważ Szkoła
125 Podstawowa Specjalna nr [...], nie była na dzień sprawozdawczy w strukturze
126 Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii; powyższe spowodowało niezasadne
127 przeliczenie 1 ucznia wagą P2;
128 b) Gimnazjum Specjalnego nr [...], wchodzącego w skład Specjalnego Ośrodka
129 Szkolno- Wychowawczego, wykazał:
130 - w tabeli U3.1 "Uczniowie w bieżącym roku szkolnym według klas, oddziałów,
131 profili kształcenia, zawodów lub specjalności" - 3 uczniów, z czego 1 uczeń został
132 pomyłkowo wykazany w tabeli oraz 2 uczniów, którzy na dzień sprawozdawczy, tj. 30
133 września 2013 r., nie byli uczniami Gimnazjum. Powyższe związane było z wykazaniem
134 ich przez Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy, jako wychowanków ośrodka,
135 pomimo że na dzień sprawozdawczy nie byli zakwaterowani w ośrodku; powyższym
136 zawyżono o 3 liczbę uczniów ogółem oraz liczbę uczniów przeliczonych wagą P1, P28 i
137 P44 oraz zawyżono o 2 liczbę uczniów przeliczonych wagą P2;
138 - w tabeli NP2 " Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego o
139 orzeczonej jednej niepełnosprawności" - 1 ucznia, który nie posiadał orzeczenia o
140 potrzebie kształcenia specjalnego z upośledzeniem umysłowym w stopniu
141 umiarkowanym; powyższe spowodowało niezasadne przeliczenie 1 ucznia wagą P4;
142 - w tabeli NP2a " Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z
143 powodu niedostosowania społecznego " - 8 uczniów, którzy nie posiadali orzeczeń o
144 potrzebie kształcenia specjalnego wydanych z uwagi na niedostosowanie społeczne
145 oraz 1 ucznia na podstawie orzeczenia nr [...] , który na dzień [...] września 2013
146 r. nie był uczniem Gimnazjum i wychowankiem ośrodka; powyższe spowodowało
147 niezasadne przeliczenie 9 uczniów wagą P2;
148 c) Gimnazjum Specjalnego nr [...], wykazał w tabeli NP2a " Uczniowie z orzeczeniem
149 o potrzebie kształcenia specjalnego z powodu niedostosowania społecznego " -
150 1 ucznia bez aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Uczeń
151 ten posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z
152 uwagi na zagrożenie niedostosowaniem społecznym, które obowiązywało do
153 dnia [...] czerwca 2013 r.; powyższe spowodowało niezasadne przeliczenie 1
154 ucznia wagą P2;
155 d) Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej, wykazał:
156 - w tabeli U3.1 "Uczniowie w bieżącym roku szkolnym według klas, oddziałów,
157 profili kształcenia, zawodów lub specjalności" - 41 uczniów zamiast 40; powyższym
158 zawyżono o I liczbę uczniów ogółem oraz zawyżono o 1 liczbę uczniów przeliczonych
159 wagą P7, P8 i P44;
160 - w tabeli NP2 " Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego o
161 orzeczonej jednej niepełnosprawności" - 1 ucznia, który nie posiadał orzeczenia o
162 potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim
163 oraz 3 uczniów, którzy na dzień sprawozdawczy, nie posiadali aktualnych orzeczeń o
164 potrzebie kształcenia specjalnego; powyższym zawyżono o 4 liczbę uczniów
165 przeliczonych wagą P2;
166 - w tabeli NP2a " Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z
167 powodu niedostosowania społecznego " - 2 uczniów, którzy nie posiadali orzeczeń o
168 potrzebie kształcenia specjalnego wydanych z uwagi na niedostosowanie społeczne.
169 Powyższe spowodowało niezasadne przeliczenie 2 uczniów wagą P2;
170 e) Trzyletniej Szkoły Przysposabiającej do Pracy, wykazał 1 ucznia, urodzonego w
171 dniu [...] r., który przekroczył wiek uprawniający w roku szkolnym
172 2013/2014 do kształcenia w szkole ponadgimnazjalnej; powyższym zawyżono o
173 1 liczbę uczniów ogółem oraz liczbę uczniów przeliczonych wagą P4, P7, P8 i P44;
174 f) Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego, wykazał 2 wychowanków,
175 którzy na dzień sprawozdawczy nie byli zakwaterowani w ośrodku oraz 1
176 wychowanka, który z uwagi na osiągnięty wiek (24 lata), nie mógł przebywać w
177 ośrodku; powyższe spowodowało niezasadne przeliczenie 3 wychowanków
178 ośrodka wagą P37.
179 Powyższymi nieprawidłowościami zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych
180 łącznie o 181,4806.
181 Organ podkreślił, że w przedstawionych ustaleniach nie została uwzględniona
182 opinia Ministerstwa Edukacji Narodowej, przedstawiona w pismach z 14 września 2018
183 r. oraz z 9 kwietnia 2019 r. w części dotyczącej 9 wychowanków Młodzieżowego
184 Ośrodka Wychowawczego w S., którzy nie przebywali w placówce na dzień 30
185 września 2013 r., a zostali wykazani w systemie informacji oświatowej na podstawie
186 skierowań do tego ośrodka. Uwzględnienie tych wychowanków w wyliczeniu należnej
187 Powiatowi kwocie części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 spowodowałoby
188 uznanie za wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych korzystających z
189 zakwaterowania w tych ośrodkach, takich nieletnich, którzy nigdy się w tych placówkach
190 nie pojawili.
191 Różnica powstała między kwotą wyliczoną w niniejszej decyzji (951.559 zł) a
192 kwotą wyliczoną przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B.
193 (948.910,58 zł) wynika z uwzględnienia przy kalkulacji:
194 - obniżenia liczby uczniów przeliczonych wagą P44 o 15 uczniów;
195 - zmiany wysokości wskaźnika korygującego Di (z 0,9812586780 na 0,9812467491)
196 na skutek obniżenia łącznej liczby uczniów ogółem szkół w Powiecie o 15 uczniów - (tj.
197 o 6 uczniów Gimnazjum Specjalnego w MOW w S., 4 uczniów Zasadniczej
198 Szkoły Zawodowej Specjalnej nr [...] w MOW w S., 3 uczniów Gimnazjum
199 Specjalnego nr [...] w Zespole Placówek Specjalnych w S., 1 ucznia
200 Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej w Zespole Placówek Specjalnych w
201 S., 1 ucznia Trzyletniej Szkoły Przysposabiającej do Pracy w Zespole
202 Placówek Specjalnych w S.), oraz obniżenia łącznej liczby uczniów szkół
203 zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5.000 mieszkańców w
204 Powiecie o 5 uczniów (tj. o 3 uczniów Gimnazjum Specjalnego nr [...] w Zespole Placówek
205 Specjalnych w S., 1 ucznia Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej w
206 Zespole Placówek Specjalnych w S., 1 ucznia Trzyletniej Szkoły
207 Przysposabiającej do Pracy w Zespole Placówek Specjalnych w S.).
208 Uwzględniając powyższe, należało zdaniem organu uznać, że przy ustalaniu w
209 decyzji organu I instancji kwoty nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji
210 ogólnej za 2014 r. w wysokości 977.725 zł przyjęto nieprawidłową wysokość wskaźnika
211 korygującego Di - 0,9803100864. W wyliczeniach tego wskaźnika przyjęto bowiem
212 obniżenie łącznej liczby uczniów ogółem szkół w Powiecie o 15 uczniów oraz obniżenie
213 łącznej liczby uczniów szkół zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do
214 5.000 mieszkańców w Powiecie o 32 uczniów, zamiast 5 uczniów. Prawidłowa
215 wysokość tego wskaźnika powinna wynosić 0,9812467491. Tym samym błędnie
216 przyjęto, że Powiat M. w roku 2014 otrzymał część oświatową subwencji
217 ogólnej wyższą od należnej o kwotę 977.725 zł, w sytuacji w której kwota ta powinna
218 wynosić 951.559 zł.
219 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący
220 zarzucił naruszenie przepisów prawa:
221 1) art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej
222 (Dz. U. z 2004 r., poz. 463 z późn. zm.) poprzez błędną wykładnię pojęcia wychowanka
223 polegającą na przyjęciu, że jest to małoletni wpisany do księgi wychowanków i uczniów,
224 podczas gdy takie rozumienie pojęcia nie wynika z ww. ustawy i jest sprzeczne z art. 81
225 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z
226 2010 r. poz. 178) oraz z § 1-4 rozporządzenia MENIS z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie
227 szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu
228 nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku
229 socjoterapii (Dz. U. z 2004 r. poz. 1833) - zgodnie z którymi za wychowanka uznać
230 należy nieletniego skierowanego do placówki przez Centrum Metodyczne Pomocy
231 Psychologiczno-Pedagogicznej w W.,
232 2) pkt 1 waga P38 i P39 załącznika "Algorytm podziału części oświatowej subwencji
233 ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2014" do rozporządzenia MEN z
234 dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji
235 ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014 (Dz. U. z 2013 r. poz.
236 1687) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pojęcie korzystania z
237 zakwaterowania w młodzieżowym ośrodku wychowawczym i młodzieżowym ośrodku
238 socjoterapii musi się wiązać z wpisem do księgi wychowanków i uczniów, podczas gdy
239 taka wykładnia pojęcia zakwaterowania nie wynika z przepisów tego rozporządzenia. W
240 przypadku MOW ww. przepisy należy rozumieć jako przydzielenie miejsca w palcówce
241 zgodnie z zapisami rozporządzenia MENIS z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie
242 szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu
243 nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku
244 socjoterapii (Dz. U. z 2004 r. poz. 1833);
245 3) § 4 i 5 rozporządzenia MENIS z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu
246 prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu
247 nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji
248 (Dz. U. z 2002 r. poz. 225) poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że
249 wychowankiem jest osoba wpisana do księgi wychowanków, podczas gdy wskazane
250 przepisy nie stanowią okolicznościach wskazujących nabycie, czy utratę statusu
251 wychowanka, a jedynie określają zasady prowadzenia dokumentacji w szkołach i
252 placówkach;
253 4) art. 81 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich
254 (Dz. U. z 2010 r. poz. 178) oraz § 1-4 rozporządzenia MENIS z dnia 26 lipca 2004 r. w
255 sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i
256 pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym
257 ośrodku socjoterapii (Dz. U. z 2004 r. poz. 1833) - poprzez ich niezastosowanie
258 podczas gdy regulują one proces przyjęcia małoletnich do młodzieżowych ośrodków
259 wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii;
260 5) art. 37 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o
261 dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 526) poprzez
262 nieuprawnione przyjęcie, iż na skutek błędnych danych wskazanych w SIO na dzień 30
263 września 2013 r. doszło do zawyżenia ilości wychowanków i uczniów Młodzieżowego
264 Ośrodka Wychowawczego w S.;
265 6) art. 8 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania
266 administracyjnego, Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez wybiórcze
267 powoływanie się na stanowisko MEN, jeśli jest to zbieżne ze stanowiskiem MF i
268 pominięcie stanowiska MEN w sprawie.
269 Przedstawiając powyższe zarzuty Powiat M. wniósł o uchylenie decyzji
270 Ministra Finansów z 29 kwietnia 2019 r. nr jw. w zaskarżonej części, a także
271 poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części dotyczącej kwoty 641.209,00 zł.
272 Skarga Powiatu M. na ww. decyzję została złożona w części
273 dotyczącej kwoty 641.209,00 zł, na którą składa się kwota subwencji przeliczonej wagą:
274 • P38 z tytułu wykazania 9 wychowanków, którzy na dzień 30 września 2013 r. nie byli
275 zakwaterowani w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w S.,
276 • P2, P28 i P44 z tytułu wykazania 6 uczniów w Gimnazjum Specjalnym działającego w
277 Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w S.,
278 • P2, P7, P8 i P44 z tytułu wykazania 4 uczniów w Zasadniczej Szkole Zawodowej
279 Specjalnej nr [...] w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w S.
280 W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi oraz
281 podtrzymał w całości swoje stanowisko i argumentację w sprawie.
282 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
283 Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów
284 administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r.
285 Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art.
286 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami
287 administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sprowadzają się
288 do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
289 W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i
290 czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami
291 uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt
292 wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do
293 naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik
294 sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na
295 rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia
296 postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje
297 również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad
298 wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych
299 przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
300 Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, skarga w rozpoznawanej sprawie
301 nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja jest prawidłowa i odpowiada prawu.
302 Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii pojęcia wychowanka
303 młodzieżowego ośrodka wychowawczego, wskazanego w opisie wagi P38.
304 Rację w tym sporze należy przyznać organowi.
305 Na wstępie podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 28 ust. 5 ustawy z dnia
306 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Minister Edukacji
307 Narodowej, biorąc pod uwagę zakres zadań oświatowych realizowanych przez jednostki
308 samorządu terytorialnego, dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok
309 2014 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu
310 określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18
311 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla
312 jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014.
313 Algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu
314 terytorialnego na rok 2014 przewidywał m.in. wagę P38 = 11,000 dla wychowanków
315 młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych
316 ośrodkach.
317 Podstawę do naliczania ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji
318 ogólnej na 2014 r. dla jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Powiatu
319 M., stanowiły zweryfikowane przez jednostki samorządu terytorialnego dane
320 zgromadzone w bazie danych oświatowych, o których mowa w ustawie z dnia 15
321 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej, tj. dane o liczbie
322 uczniów/wychowanków wykazywanych w systemie informacji oświatowej na dzień 30
323 września 2013 r.
324 Zgodnie z art. 16 pkt 4 ww. ustawy, dane dziedzinowe w związku z objęciem
325 ucznia opieką w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku
326 socjoterapii, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, specjalnym ośrodku
327 wychowawczym oraz ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym, obejmują datę
328 rozpoczęcia i datę zakończenia pobytu w ośrodku.
329 Sposób wykazywania danych o liczbie uczniów/wychowanków/słuchaczy w
330 systemie informacji oświatowej został opisany w Instrukcji wprowadzania i
331 przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO
332 wersja 3.15 (30 września 2013 r).
333 Stosownie do art. 71 b ust. 1 ustawy o systemie oświaty (w brzmieniu
334 obowiązującym w okresie objętym przedmiotową sprawą), kształceniem specjalnym
335 obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a, wymagające
336 stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być
337 prowadzone w formie nauki w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych,
338 przedszkolach i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach, szkołach lub
339 oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o
340 których mowa w art. 2 pkt 5. W myśl art. 71 b ust. 3 ww. ustawy o systemie oświaty,
341 opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o
342 potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego
343 przygotowania przedszkolnego, indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć
344 rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami
345 wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologicznopedagogicznych, w tym w
346 poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie
347 kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z
348 uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.
349 Możliwość przyporządkowania podwyższonej wagi istnieje tylko i wyłącznie w
350 sytuacji posiadania przez dziecko/ucznia w dniu sprawozdawczym aktualnego
351 orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
352 W okresie objętym rozpoznawaną sprawą kategorie uczniów, dla których
353 organizowane było kształcenie specjalne, określały przepisy § 2 rozporządzenia
354 Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków
355 organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży
356 niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach,
357 szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. Nr 228, poz. 1489, z późn. zm.),
358 obowiązującego od dnia 1 września 2011 r. do 31 sierpnia 2015 r. W rozporządzeniu
359 tym rozróżniono dwie kategorie uczniów/dzieci wymagających stosowania w procesie
360 kształcenia specjalnej organizacji nauki i metod pracy dydaktycznej, objętych
361 kształceniem specjalnym: niepełnosprawnych i niedostosowanych społecznie.
362 Kształcenie specjalne organizowane było dla uczniów niepełnosprawnych,
363 wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 1-9 ww. rozporządzenia:
364 1) niesłyszących,
365 2) słabosłyszących,
366 3) niewidomych,
367 4) słabowidzących, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją,
368 5) z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim,
369 6) z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym,
370 7) z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,
371 8) z niepełnosprawnościami sprzężonymi,
372 posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane przez publiczną
373 poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Tym samym, aby dziecko zostało objęte
374 stosownym kształceniem specjalnym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego
375 musi potwierdzać jednoznacznie występowanie ww. rodzaju i stopnia
376 niepełnosprawności.
377 W myśl § 4 ust. 3 tego rozporządzenia, o przyjęciu nieletniego do ośrodka,
378 dyrektor ośrodka powiadamia organy obowiązane do kontroli spełniania obowiązku
379 szkolnego lub obowiązku nauki. Zgodnie natomiast z opisem wagi P38 wagą tą mogli
380 być przeliczeni wyłącznie wychowankowie młodzieżowych ośrodków wychowawczych,
381 którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach. Jak słusznie zauważył to organ,
382 wobec niezdefiniowania pojęcia zakwaterowania dla ww. potrzeb należy odwołać się do
383 jego potocznego znaczenia. W tym zaś znaczeniu, zakwaterowanie oznacza czasowe
384 pomieszczenie mieszkalne, kwaterę; jest to rzeczownik od "zakwaterować", które to
385 pojęcie oznacza: umieścić na kwaterze, przydzielić komuś kwaterę. Kwatera z kolei
386 oznacza mieszkanie, pomieszczenie, wynajmowane lub zajęte na pobyt czasowy.
387 Zatem korzystanie z zakwaterowania oznacza faktyczne zamieszkiwanie w wynajętym
388 lub zajętym lokalu.
389 Zawarte w przepisach obowiązującego prawa rozwiązania w zakresie
390 wykazywania w systemie informacji oświatowej uczniów i wychowanków - według stanu
391 na dzień 30 września 2013 r. - zostały dodatkowo objaśnione w Instrukcji wprowadzania
392 i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO
393 wersja 3.15 (30 września 2013 r.):
394 "Tabela S03. - Wychowankowie niedostosowani społecznie, zagrożeni
395 niedostosowaniem społecznym, zagrożeni uzależnieniami i z zaburzeniami zachowania
396 - Tabelę tę wypełniają tylko młodzieżowe ośrodki wychowawcze i młodzieżowe ośrodki
397 socjoterapii. Należy wykazać wszystkich wychowanków ze względu na rodzaj
398 skierowania lub zgłoszenia do ośrodka.
399 Tabela S04. - Wychowankowie wg roku urodzenia i płci - Tabela powinna
400 odzwierciedlać rzeczywistą liczbę wychowanków ośrodka. W młodzieżowych ośrodkach
401 wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii liczba wychowanków w tab.
402 S04 powinna być identyczna z liczbą wychowanków w tabeli S03. (...) ".
403 Zatem zarówno w tabeli S03, jak i w tabeli S04, wykazać należało rzeczywistą
404 liczbę wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych. Wykazaniu w tych
405 tabelach nie podlegały zatem osoby, które jeszcze nie przybyły do danego ośrodka i nie
406 zostały przyjęte do tej placówki. Tym samym, osoby takie nie mogły być również uznane
407 za uczniów szkół funkcjonujących w strukturach ośrodka, zwłaszcza, że nie było
408 możliwe wykazanie ich jako takich w systemie informacji oświatowej. Zgodnie bowiem z
409 przyjętymi rozwiązaniami systemowymi w zakresie zasad naliczania części oświatowej
410 subwencji ogólnej, jeden uczeń może być wykazany tylko w jednej szkole/placówce
411 oświatowej, niezależnie od tego, do ilu szkół/placówek oświatowych uczęszcza. Zatem
412 nieletni skierowany, ale nieprzebywający w dniu sprawozdawczym, w młodzieżowym
413 ośrodku wychowawczym, nie mógł być wykazany jako uczeń szkoły funkcjonującej w
414 strukturach ośrodka, gdyż prawidłowo należało wykazać go w jego szkole macierzystej -
415 skierowanie do młodzieżowego ośrodka wychowawczego nie stanowiło podstawy do
416 skreślenia nieletniego (zobowiązanego do spełniania obowiązku szkolnego) z listy
417 uczniów.
418 Należy podkreślić, że opis wagi P38 jest klarowny i nie budzi żadnych wątpliwości
419 - waga ta jest dedykowana m.in. tylko takim wychowankom młodzieżowych ośrodków
420 wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach.
421 W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu, że nieletnich skierowanych
422 do młodzieżowego ośrodka wychowawczego, którzy do dnia sprawozdawczego nie
423 przybyli do tych placówek, nie można uznać za wychowanków korzystających z
424 zakwaterowania w tym ośrodku. Jest to zgodne z opisem wagi P38.
425 W rozpoznawanej sprawie kluczowe jest, kiedy dany wychowanek zostaje
426 zakwaterowany w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, a nie, kiedy staje się
427 wychowankiem tego ośrodka.
428 Przywołane przez Skarżącego odpowiednie przepisy rozporządzenia Ministra
429 Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad
430 kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w
431 młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii (Dz.
432 U. Nr 178, poz. 1833, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i
433 Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne
434 przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności
435 wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. Nr 23, poz. 225, z
436 późn. zm.) zmierzające do ustalenia, w którym momencie nieletni skierowany do
437 młodzieżowego ośrodka wychowawczego staje się wychowankiem tego ośrodka, mogą
438 mieć jedynie charakter pomocniczy, a nie decydujący w interpretacji treści wagi P38,
439 wskazanej w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia
440 2013 r. w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek
441 samorządu terytorialnego w roku 2014.
442 Wskazywany natomiast przez Skarżącego wyrok NSA z 10 listopada 2016 r.
443 sygn. akt II GSK 692/15 nie może znaleźć zastosowania w rozpoznawanej sprawie, z
444 uwagi na to, że został on wydany w sprawie zwrotu przez młodzieżowy ośrodek
445 wychowawczy otrzymanej od jednostki samorządu terytorialnego dotacji oraz oparty
446 został na interpretacji pojęcia "wychowanka" zawartego w art. 90 ust. 3a ustawy o
447 systemie oświaty. Rozpoznawana sprawy dotyczy natomiast zwrotu przez jednostkę
448 samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej.
449 W zaskarżonej decyzji Minister Finansów zasadnie też nie uwzględnił opinii
450 Ministerstwa Edukacji Narodowej, przedstawionej w pismach z 14 września 2018 r. oraz
451 z 9 kwietnia 2019 r., w części dotyczącej 9 wychowanków Młodzieżowego Ośrodka
452 Wychowawczego w S., którzy nie przebywali w placówce na dzień 30 września
453 2013 r., a zostali wykazani w systemie informacji oświatowej na podstawie skierowań do
454 tego ośrodka. Uwzględnienie tych wychowanków w wyliczeniu należnej Powiatowi
455 kwocie części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 spowodowałoby uznanie za
456 wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych korzystających z
457 zakwaterowania w tych ośrodkach, takich nieletnich, którzy nigdy się w tych placówkach
458 nie pojawili. Tym samym uwzględnienie takiego stanowiska doprowadziłoby do wydania
459 decyzji niezgodnej z przepisami prawa, tj. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej
460 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji
461 ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014 oraz ustawy z dnia 15
462 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej oraz odmiennej od utrwalonego już i
463 jednolitego w tym zakresie orzecznictwa sądów administracyjnych.
464 Ponadto, jak słusznie zauważył to organ, przedstawioną powyżej interpretację
465 opisu wagi przewidzianej dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych,
466 którzy korzystali z zakwaterowania w tych ośrodkach, potwierdza zmiana stanu
467 prawego, jaka nastąpiła od roku 2017. W rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z
468 dnia 22 grudnia 2016 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji
469 ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2017 (Dz. U. poz. 2298)
470 wprowadzono bowiem nową wagę o wartości 5,000 na wychowanków młodzieżowych
471 ośrodków wychowawczych, którzy zostali skierowani do ośrodka, a jeszcze do niego nie
472 przybyli. Jak wynika z uzasadnienia do projektu ww. rozporządzenia Ministra Edukacji
473 Narodowej z dnia 22 grudnia 2016 r., zmiana ta była zdeterminowana rozszerzeniem -
474 przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 listopada 2015 r. w
475 sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków
476 pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności
477 wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. poz. 1872) -
478 zakresu stosowania definicji wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego na
479 osoby skierowane do ośrodka, które do niego nie przybyły.
480 Wobec powyższego za niezasadne należało uznać także zarzuty natury
481 procesowej. Zgodnie bowiem z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o
482 dochodach jednostek samorządu terytorialnego w przypadku stwierdzenia, że jednostka
483 samorządu terytorialnego otrzymała część oświatową subwencji ogólnej w kwocie
484 wyższej od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych - w zakresie
485 subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy - w drodze decyzji, zobowiązuje do
486 zwrotu nienależnej kwoty, chyba że jednostka samorządu terytorialnego dokonała
487 wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot. W myśl art. 37 ust. 3 pkt 2 ustawy o
488 dochodach jednostek samorządu terytorialnego, kwoty uzyskane nienależnie przez
489 jednostkę samorządu terytorialnego za lata poprzedzające rok budżetowy podlegają
490 zwrotowi do budżetu państwa i stanowią wydatek budżetów jednostek samorządu
491 terytorialnego.
492 W sytuacji zatem ustalenia, że jednostka samorządu terytorialnego otrzymała
493 część oświatową subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej, Minister Finansów
494 jest zobligowany do wydania decyzji zobowiązującej tę jednostkę do zwrotu kwoty
495 nienależnie otrzymanej. Na jednostce samorządu terytorialnego ciąży zaś obowiązek
496 zwrotu tej kwoty do budżetu państwa.
497 Reasumując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja wydana została na podstawie
498 obowiązujących przepisów prawa i zawiera - zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a.
499 prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne, oparte na podstawie zebranego materiału
500 dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekającego w sprawie organu.
501 Minister Finansów zbadał wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał
502 obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną
503 konsekwencją.
504 Z przedstawionych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
505 uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a.
506 orzekł jak w sentencji wyroku.