Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2012 r., VI SA/Wa 723/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2012 r., VI SA/Wa 723/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę

Uzasadnienie

2 Decyzją z [...] lutego 2012 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ), po rozpatrzeniu odwołania J. K. (dalej skarżący) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Dyrektor NFZ) z [...] grudnia 2011 r., którą uznano, że skarżący jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od [...] stycznia 1999 r. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ( Dz. U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027 ze zm.), dalej jako ustawa o świadczeniach oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

3 Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

4 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. zwrócił się do Dyrektora NFZ z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie objęcia skarżącego ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej.

5 Dyrektor NFZ w toku postępowania administracyjnego ustalił, że skarżący figuruje w ewidencji działalności gospodarczej, prowadzonej przez Prezydenta Miasta S., jako osoba prowadząca działalność gospodarczą od [...] czerwca 1991 r. i działalność ta nie była nigdy zawieszana. Wobec tego organ uznał, że od [...] stycznia 1999 r. skarżący podlegał ww. obowiązkowi. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Dyrektor NFZ wskazał m.in. art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do 31 marca 2003 r. (Dz. U. nr 28, poz. 153 ze zm.); art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do 30 września 2004 r. (Dz. U. nr 45, poz. 391 ze zm.); art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. 2009 r., nr 205, poz. 1585); art. 88a ust. 1, art. 88d, art. 88e ust. 1 pkt 1, art. 7b ust. 2 pkt 4 i art. 7d ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101, poz. 1178 ze zm.) w zw. z art. 66 pkt 2 i 3 w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2011 r. oraz art. 66 pkt 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. nr 173, poz. 1808 ze zm.).

6 Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym podał, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie jest objęty ubezpieczeniem i nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, ponieważ jest objęty tym ubezpieczeniem z tytułu stosunku pracy. Wskazał, że składkę na owo ubezpieczenie opłaca jego pracodawca i w związku z tym nie rozumie dlaczego nakłada się na niego podwójny obowiązek ubezpieczenia i płacenia składek jednego ubezpieczenia zdrowotnego.

7 Rozpatrując odwołanie Prezes NFZ - powołując się na przepisy trzech kolejnych ustaw wskazał, że co do zasady "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi" (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2004 r.; art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że ww. obowiązkowi podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, natomiast w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone, na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r., nr 220, poz. 1447, ze zm.). Ponadto w myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za osobę prowadzącą działalność gospodarczą uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Natomiast podjęcie działalności gospodarczej przez skarżącego, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101, poz. 1178, ze zm.), mogło nastąpić po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

8 Dokonując ponownie analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Prezes NFZ ustalił, że w organach ewidencyjnych skarżący figuruje jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność do chwili obecnej. Ową działalność prowadzi on na podstawie wpisu do ewidencji od [...] czerwca 1991 r. i nigdy jej nie zawieszał. Organ wskazał, że określenie przez przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej, która podlega wpisowi do ewidencji, powoduje istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność ta została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma jedynie znaczenie dowodowe, które może zostać obalone w toku postępowania wyjaśniającego. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia tejże działalności w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Wpis do ewidencji ma więc charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Okres prowadzenia działalności gospodarczej, wynikający z wpisu do ewidencji, może być korygowany ze względu na dowody przedstawione przez osobę, która z udowodnienia tego faktu wywodzi skutki prawne. W oparciu o powyższe należy stwierdzić, iż na skutek zaistniałego domniemania faktycznego, jakim jest określenie w organie ewidencyjnym daty rozpoczęcia prowadzenia działalności, ciężar jego obalenia spoczywa na Ubezpieczonym, poprzez przedstawienie dowodów przeciwnych domniemaniu.

9 Ustosunkowując się do zarzutu odwołania, iż skarżący nie rozumie jak można na niego nałożyć podwójny obowiązek ubezpieczenia oraz konieczność podwójnego opłacania składek jednego ubezpieczenia zdrowotnego, organ wyjaśnił, że wynika to z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach. W myśl tego przepisu w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Ponadto w myśl art. 24 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ oraz zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 9 ust. 1 (art. 8 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym), z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

10 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji, zarzucając im naruszenie art. 66 ust. 1 w zw. z art. 67 ust. 1 i 2, art. 65 ust. 1 oraz art. 102 ust. 5 ustawy o świadczeniach; art. 9 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 12 ust. 1, art. 10 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia; art. 8 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 11 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym; art. 6 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1, art. 2a ust. 1 i 2 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, a także art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi podał, że od ponad 45 lat pracuje w pełnym wymiarze czasu pracy i z tego tytułu podlega ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu zdrowotnemu. Wskazał, że przez te lata na konto NFZ - z tytułu płaconych przez jego pracodawcę składek, z tytułu jego zatrudnienia, wpłynęło ok. [...] złotych tj. średnio [...] złotych miesięcznie. Powyższego powoduje w jego ocenie, że zobowiązania wobec Skarbu Państwa, ZUS i NFZ są w pełni zaspokojone.

11 W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje;

13 Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

14 Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej p.p.s.a.

15 Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z brzmieniem art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w art. 109 ust. 1 tej ustawy, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

16 Stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 16 obowiązującej ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 210, poz. 2135 ze zm.) oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 16 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. nr 45, poz. 391 ze zm.), obowiązującej do 30 września 2004 r., a także art. 8 pkt 1 lit. c i pkt 10 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153 ze zm.) obowiązującej do 31 marca 2003 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi oraz osoby pobierające emeryturę lub rentę, osoby w stanie spoczynku pobierające uposażenie lub uposażenie rodzinne oraz osoby pobierające uposażenie po zwolnieniu ze służby lub świadczenie pieniężne o takim samym charakterze.

17 Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 12 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia i art. 11 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., nr 11, poz. 74 ze zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu, podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.

18 W niniejszej sprawie zasadne jest twierdzenie organów, iż czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

19 W ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły w jakim okresie skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Rozpoczęcie działalności następuje najczęściej z chwilą wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i zakończone jest z chwilą wykreślenia tego wpisu. Przy czym jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny wpis ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny.

20 Z załączonej do sprawy dokumentacji wynika, iż skarżący od [...] czerwca 1991r. do dnia dzisiejszego figuruje w ewidencji działalności gospodarczej, tj. ma zarejestrowaną działalność gospodarczą, której prowadzenia nigdy nie zawieszał. Nadto, co także wynika z akt, skarżący nigdy nie dokonał zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako płatnik składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

21 Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązującej od 1 października 2004 r., w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Obowiązek ubezpieczenia powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia jej zaprzestania. Z ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej wynika, że przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast zawiadomienie o zaprzestaniu działalności przez osobę fizyczną powoduje wykreślenie z ewidencji.

22 Organ poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania i możliwości zgłaszania dowodów w terminie 7 dni od otrzymania pisma. Skarżący jednakże żadnych dowodów na zawieszenie czy przerwanie działalności gospodarczej nie złożył. Twierdzenia skarżącego zawarte w odwołaniu oraz w skardze stanowią jedynie polemikę ze stanowiskiem organów i nie zawierają żadnych istotnych okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

23 Powyższe oznacza, iż organy prawidłowo ustalił - czemu dały wyraz w zaskarżonych decyzjach, że skarżący od [...] czerwca 1991 r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i z tego tytułu miał obowiązek zgłoszenia się do tego ubezpieczenia jako płatnik. Obowiązku tego w żadnym razie nie znosił fakt zatrudnienia skarżącego w pełnym wymiarze godzin pracy u innego pracodawcy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako nieuzasadnioną oddalił.