Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2008 r., VI SA/Wa 2099/05

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2008 r., VI SA/Wa 2099/05

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2008 r. sprawy ze skarg M. Z. i Z. Z. na decyzje Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] września 2005 r. nr [...] oraz z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie wycofania nawozu z obrotu i ustalenia opłaty sankcyjnej 1. uchyla zaskarżone decyzje oraz utrzymane nimi w mocy decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w S. z dnia [...] lipca 2005 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych na rzecz M. Z. i Z. Z. kwotę 3 500 zł (trzy tysiące pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych decyzjami z dnia [...] września 2005 r. nr:

3 1) [...],

4 2) [...]

5 utrzymał w mocy decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w S. z dnia [...] lipca 2005r. nr: [...] i [...], stwierdzające wprowadzenie do obrotu nawozów bez wymaganego pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz określających ilości wprowadzonych do obrotu nawozów oraz wysokości opłat sankcyjnych i orzekł o wycofaniu ich z obrotu.

6 Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organ wskazał Art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 21 ustawy z 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 89, poz. 991 oraz z 2004 r. Nr 91, poz. 876), Art. 17 ust. 1 pkt 8 i Art. 21 ustawy z 21 grudnia 2000 r. O jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. Z 2001 r. Nr 5, poz. 44 ze zm.).

7 Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

8 Rozstrzygnięcia Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

9 W dniach 27 czerwca 2005 r. – 30 czerwca 2005 r. upoważnieni pracownicy [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w S. przeprowadzili kontrolę nawozów produkowanych w E. s. c. M. Z. i Z. Z. w D. Podczas kontroli ustalono, że kontrolowany podmiot nie uzyskał pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wymaganego do wprowadzenia do obrotu nawozów organicznych, zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu.

10 W wyniku tych ustaleń, organ pierwszej instancji wydał dwie decyzje stwierdzające wprowadzenie do obrotu dwóch nawozów: [...] i [...] bez wymaganego pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, orzekł o wycofaniu ich z obrotu, określił ilości wprowadzonych do obrotu nawozów oraz wysokości opłat sankcyjnych.

11 Obie decyzje organu pierwszej instancji zostały oparte na tych samych ustaleniach faktycznych i prawnych.

12 Od każdej z ww. decyzji wspólnicy Spółki E. s. c. M. Z. i Z. Z. (dalej także jako skarżący) wnieśli tożsame odwołania do Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Decyzjom zarzucili błędne rozumienie ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. nawozach i nawożeniu. Podnieśli, że są spółką rolników w działach produkcji specjalnej.

13 W wyniku rozpoznania odwołań organ drugiej instancji wydał dwie decyzje, którymi utrzymał zaskarżone decyzje w mocy.

14 Organ uznał za słuszne, dokonane przez organ pierwszej instancji, ustalenia. Dla uzasadnienia swojego stanowiska, organ odwoławczy wskazał na brzmienie art. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu zawierające definicję legalną nawozów oraz powołał się na art. 3 tej ustawy wskazujący wprowadzenie jakich nawozów naturalnych do obrotu nie wymaga stosownego zezwolenia.

15 Organ stwierdził, że nawozami naturalnymi są wyłącznie nawozy wymienione enumeratywnie art. 2 pkt 4 ustawy o nawozach i nawożeniu. Przetworzonych nawozów, wprowadzanych przez skarżących, to jest [...] i [...] nie można zakwalifikować do którejkolwiek z kategorii nawozów wymienionych w art. 2 pkt 4 ustawy. Organ zauważył, że nie są to w szczególności odchody zwierząt gospodarskich w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, o których mowa w art. 2 pkt 4 lit. b ustawy o nawozach i nawożeniu. Jego zdaniem, wymienione nawozy spełniają wszelkie przesłanki do zakwalifikowania ich do nawozów organicznych w rozumieniu ustawy, ponieważ zostały wyprodukowane przy udziale [...] z substancji organicznej lub z mieszanin substancji organicznych (w tym przypadku z obornika). W związku z tym skarżący nie byli zwolnieni od obowiązku uzyskania pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa, o którym mówi art. 3 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu. Organ uznał tym samym, że skarżący wprowadzali do obrotu nawozy niezgodnie z warunkami określonymi w art. 3 ww. ustawy.

16 Skarżący złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dwie jednobrzmiące skargi, w których wnieśli o uchylenie każdej z zaskarżonych decyzji.

17 W ocenie skarżących, organ w zaskarżonych decyzjach bezpodstawnie uznał, że wprowadzane przez nich do obrotu nawozy są nawozami organicznymi, na sprzedaż których wymagane jest zezwolenie. W ocenie skarżących, wprowadzane przez nich do obrotu produkty są nawozami naturalnymi. Są bowiem wytwarzane z obornika. Nie są też one kompostem, zatem wprowadzenie ich do obrotu nie wymaga uzyskania zezwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zarzucili organowi błędną interpretację ustawy z 26 lipca 2000 r. O nawozach i nawożeniu.

18 W odpowiedzi na skargi, organ wniósł o ich oddalenie. Przedstawił przebieg postępowania administracyjnego i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach.

19 W dodatkowym wyjaśnieniu organ potwierdził stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę oraz dołączył do niego opinię biegłego z dnia 9 maja 2008 r. Przywołał stanowisko biegłego zawarte w opinii, zgodnie z którą sporne produkty mogą być kwalifikowane do nawozów organicznych.

20 Skarżący złożyli dwa pisma procesowe podkreślając w nich, że udział [...] w wytwarzaniu nawozu nie zmienia rodzaju tego nawozu w rozumieniu ustawy o nawozach i nawożeniu. Obornik wytworzony przy udziale [...] jest obornikiem. Nie jest przetwórstwem naturalne uszlachetnianie obornika, jego suszenie, czy też dolewanie do niego wody, wszak woda,. słońce i [...] są produktami naturalnymi.

21 Na rozprawie w dniu 15 grudnia 2008 r. sąd zarządził połączyć sprawy VI SA/Wa 2099/05 ze sprawą VI SA/Wa 2101/05 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod numerem VI SA/Wa 2099/05.

22 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

23 Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153 z 2002 r., poz.1269) Sądy Administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy Administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

24 Zgodnie z art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr.153 z 2002 r., poz. 1270 z późn. zmianami, zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

25 Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

26 W pierwszej kolejności należy zauważyć, że sąd kontroluje legalność zaskarżonej decyzji opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżona opinię (art. 133 § 1 p.p.s.a.) Bezspornym jest, że w postępowaniu administracyjnym, w niniejszej sprawie dowód z opinii biegłego, w trybie art. 84 § 1 kpa nie został przeprowadzony. Skoro nie był to materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych, to odwoływanie się do tych ustaleń jest spóźnione. Ocena materiału dowodowego przez sąd administracyjny wg art. 133 § 1 p.p.s.a. oznacza zakaz uwzględniania przy orzekaniu okoliczności nieznajdujacych odzwierciedlenia w aktach sprawy.

27 Spór w niniejszej sprawie dotyczył ustalenia czy wprowadzenie przez skarżących do obrotu spornych produktów wymagało uprzedniego uzyskania stosownego zezwolenia, o jakim stanowi art. 3 ust. 2 ustawy z 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz, U. nr 89, poz. 991 z 2000 r. Oraz z 2004 r. Nr 91, poz. 876) i w konsekwencji wyjaśnienia, czy sporne produkty są nawozami organicznymi w rozumieniu art. 2 pkt 4 tej ustawy, które wymagają pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa na wprowadzenie ich do obrotu. Przepis ten definiuje nawozy organiczne jako nawozy wyprodukowane z substancji organicznych lub z mieszanin substancji organicznych, w tym komposty, także wyprodukowane przy udziale [...] .

28 Ustalenia czy sporne produkty są nawozami organicznymi stanowiło więc okoliczność faktyczną sprawy, okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia sprawy w świetle brzmienia art. 2 pkt 4 ustawy o nawozach i nawożeniu.

29 Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, iż organ przyjął, że sporne produkty spełniają wszelkie przesłanki do zakwalifikowania ich do grupy nawozów organicznych, ponieważ zostały wyprodukowane przy udziale [...] z substancji lub mieszaniny substancji organicznych. Organ przyjął, iż "[...]" jest nawozem organicznym. Organ nie wykazał, czy w przypadku spornych nawozów chodzi o kompost wyprodukowany przy udziale [...] , czy też nawóz, który kompostem nie jest. Nie wyjaśnił, czy pod pojęciem "[...]" rozumie kompost, czy też w jego ocenie sam fakt wykorzystania [...] w procesie wytwarzania danego nawozu już kwalifikuje produkt do nawozów organicznych. Nie zostało też wyjaśnione pojęcie "[...] ".

30 Wykładnia gramatyczna omawianego przepisu prowadzi do wniosku, że do grupy nawozów organicznych ustawodawca zaliczył nawozy wyprodukowane z substancji organicznych lub mieszanin substancji organicznych, wśród których wyodrębnił komposty zaliczając do tej podgrupy komposty także wyprodukowane przy udziale [...] . Użyte sformułowanie "także wyprodukowane przy udziale [...] " należy odnieść jedynie do słów: "w tym komposty". Sformułowanie art. 2 ust. 4 ustawy dowodzi, iż komposty wyprodukowane przy udziale [...] nie są odrębnym typem nawozów ( wyrok NSA z 22 czerwca 2007r. II GSK 50/07)

31 Przyjęcie, że sporne produkty są nawozami organicznymi w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy wymagało wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia, z jakiego rodzaju substancji lub mieszanin substancji są wytworzone, ustalenia procesu wytwarzania tychże produktów i ustalenia czy sporne produkty wyprodukowane przy udziale [...] są kompostem.

32 W zaskarżonych decyzjach brak jest pogłębionej analizy rozważanych kwestii. Organ ograniczył się do kategorycznego stwierdzenia, że sporne produkty są nawozami organicznymi bez wskazania, które to dowody, w jego ocenie, dają podstawę do formułowania tak kategorycznych stwierdzeń.

33 Wobec tego, że sporne dla rozstrzygnięcia istoty sprawy kwestie nie zostały wyjaśnione Sąd zaskarżone decyzje i decyzje organu I instancji uchylił. Zdaniem Sądu organ naruszył przepisy postępowania tj. Art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. Prawidłowe zakwalifikowanie danego produktu do nawozu, a następnie do określenia typu nawozu wymaga szczegółowego ustalenia stanu faktycznego w kierunku wyżej wskazanym. Okazać się to może dopiero przy wykorzystaniu wiadomości specjalnych z danej dziedziny nauki

34 Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

35 O wykonalności uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

36 O kosztach postępowania Są orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

37 Na wysokość zasadzonych kosztów postępowania składa się wysokość wpisów sądowych w obu sprawach połączonych do wspólnego rozpoznania.