Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2021 r., VII SAB/Wa 21/21

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2021 r., VII SAB/Wa 21/21

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. V. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie państwu obcemu osoby ściganej postanawia : 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł.

Uzasadnienie

2 Pismem z 23 grudnia 2020 r. A. V. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości (dalej: "Minister, "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku władz Stanów Zjednoczonych Ameryki o wydanie skarżącego.

3 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Minister podniósł, że skarga A. V. jest niedopuszczalna, gdyż skarga ta nie dotyczy żadnej z kategorii spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a. Wyjaśnił, że kontroli sądów administracyjnych podlegają jedynie skargi na bezczynność na postępowania wymienione w tym przepisie, do których nie należy postępowanie, jakie toczyło się przed Ministrem w sprawie ekstradycji A. V. do USA.

4 Organ wskazał także, że nie rozstrzygnął wniosku ekstradycyjnego władz amerykańskich z uwagi na faktyczną nieobecność ściganego na terytorium Polski. Podniósł, że A. V. w dalszym ciągu figuruje w policyjnych bazach danych, jako osoba poszukiwana i w przypadku jego zatrzymania na terytorium Polski postępowanie przed Ministrem Sprawiedliwości zostanie podjęte, bowiem zaistniałyby przesłanki do rozstrzygnięcia wniosku władz amerykańskich.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

6 Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.

7 Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

8 1) decyzje administracyjne;

9 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

10 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje służy zażalenie;

11 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

12 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

13 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

14 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

15 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

16 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

17 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

18 Zgodnie z § 2a ww. przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

19 Ponadto, stosownie do art. 3 § 3 ustawy p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

20 W niniejszej sprawie skarga A. V. dotyczy bezczynności Ministra polegającej na nie rozstrzygnięciu wniosku o ekstradycję skarżącego.

21 W tym miejscu należy wyjaśnić, że postępowanie o ekstradycję toczy się według przepisów Kodeksu postępowania karnego (dalej: k.p.k.") i przebiega w trzech etapach.

22 Pierwszy etap, gdy organ państwa obcego (wzywającego) złoży wniosek ekstradycyjny, toczy się przed prokuratorem. Wniesienie sprawy przez prokuratora do właściwego miejscowo sądu okręgowego otwiera drugi etap postępowania ekstradycyjnego. W trzecim, ostatnim etapie, postępowanie ekstradycyjne prowadzi Minister Sprawiedliwości, który może wydać osobę ściganą państwu obcemu albo odmówić jej wydania (zob. S. Steinborn, [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. 2, red. J. Grajewski, Warszawa 2010, s. 733-734).

23 Jak stanowią przepisy k.p.k., o dopuszczalności wydania ściganego orzeka sąd okręgowy w postanowieniu wydawanym na posiedzeniu. Przed wydaniem ww. postanowienia sąd umożliwia osobie ściganej złożenie wyjaśnień ustnie lub na piśmie, a w razie wniosku o wydanie w celu przeprowadzenia postępowania karnego, na uzasadniony wniosek tej osoby, przeprowadza dowody znajdujące się w kraju (art. 603 § 1 k.p.k.). Obrońca osoby ściganej ma prawo wziąć udział w posiedzeniu (art. 603 § 2 k.p.k.).

24 Według art. 603 k.p.a. ściganemu, o którego wydanie złożyło wniosek państwo wzywające, przysługuje zażalenie na postanowienie sądu poprzedzające rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości o jego wydaniu albo niewydaniu państwu wzywającemu. Kontrola sądu rozpatrującego zażalenie ogranicza się jednak wyłącznie do stwierdzenia, czy zachodzą przeszkody skutkujące niedopuszczalnością uwzględnienia wniosku państwa obcego o wydanie osoby ściganej wymienione w art. 604 § 1 k.p.k. lub w odpowiedniej umowie międzynarodowej, ponieważ okoliczności wskazane w art. 604 § 2 k.p.k., na podstawie których można odmówić wydania, nie mogą być podstawą stwierdzenia przez sąd, że wydanie jest prawnie niedopuszczalne. Zgodnie z art. 603 § 3 k.p.k., jeżeli sąd orzeknie o niedopuszczalności wydania, wydanie nie może nastąpić. Natomiast, jeżeli sąd stwierdzi, że wydanie jest dopuszczalne, Minister Sprawiedliwości wydaje osobę ściganą władzom obcego państwa albo odmawia jej wydania z powodu wystąpienia tzw. względnych przeszkód ekstradycyjnych wyliczonych w art. 604 § 2 k.p.k. bądź przeszkód o innym charakterze, w tym politycznych czy humanitarnych.

25 W niniejszej sprawie prawomocnym postanowieniem z [...] lipca 2017 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w W. orzekł o dopuszczalności wydania ściganego władzom USA. Następnie, sąd ten postanowieniem z [...] maja 2017 r. uchylił środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania stosowany wobec ściganego i w jego miejsce zastosował poręczenie majątkowe, dozór policji i zakaz opuszczania kraju. Postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. Sąd orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa sumy poręczenia majątkowego wskazując m.in., że ścigany nie przestrzegał dozoru i można jednoznacznie stwierdzić, że nie przebywa na terytorium Polski.

26 Z powyższego wynika, że przyjęty w polskim prawie model postępowania ekstradycyjnego oparty jest na rozstrzyganiu dopuszczalności ekstradycji przez sąd (art. 55 ust. 5 Konstytucji oraz art. 603 w związku z art. 604 § 1 k.p.k.), a następnie rozstrzyganiu przez organ władzy wykonawczej - Ministra Sprawiedliwości wniosku o wydanie osoby ściganej władzom obcego państwa. Zagadnieniem ekstradycji zajmował się Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z 21 września 2011 r., sygn. SK 6/10 (OTK-A 2011/7/73, Dz. U. Nr 217, poz. 1293; LEX nr 951090) wyjaśnił jak wyżej. Trybunał jednoznacznie stwierdził, że postępowanie o ekstradycję osoby ściganej jest postępowaniem prowadzonym wyłącznie na podstawie przepisów k.p.k. Rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości – jako organu władzy wykonawczej – nie jest zatem decyzją administracyjną w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie od rozstrzygnięcia tego k.p.k. nie przewiduje środka odwoławczego. W wyroku z 13 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 2684/19 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził dodatkowo, że "poddanie postanowienia Ministra kontroli sądu administracyjnego nie jest dopuszczalne ze względu na rozdział kompetencji między sądami powszechnymi i sądami administracyjnymi i mogłoby zostać uznane za niezgodne z art. 175 ust. 1 Konstytucji. W sposób konieczny łączyłoby się bowiem z wkraczaniem w sferę uprzednio rozstrzygniętą przez sąd karny. Minister Sprawiedliwości podejmuje swoje działania po zakończonym postępowaniu prawnokarnym i w zależności od prawomocnego orzeczenia sądu karnego nie wydaje osoby poszukiwanej albo może ją wydać."

27 Istotne w sprawie jest to, że skarżący figuruje w policyjnych bazach danych, jako osoba poszukiwana i w przypadku jego zatrzymania na terytorium Polski Minister Sprawiedliwości w każdej chwili podejmie stosowne czynności albowiem zachodzą przesłanki do rozstrzygnięcia wniosku władz amerykańskich.

28 W konsekwencji, sąd administracyjny nie jest uprawniony do kontroli tego postępowania, w tym działania Ministra Sprawiedliwości.

29 Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

30 O zwrocie wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.