Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2014 r., VII SA/Wa 500/14

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2014 r., VII SA/Wa 500/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.Ż. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2014 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.Ż. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia odmówić J.Ż. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych

Uzasadnienie

2 Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 499/14 wpłynął na formularzu PPF wniosek J.Ż. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

3 We wniosku wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami E.Ż. i J.Ż., wobec czego uwzględniono również dane zawarte we wniosku J.Ż. złożonego do sprawy sygn. akt VII SA/Wa 499/14. Podał, że całą rodziną utrzymują się z dochodów uzyskiwanych przez ojca z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 5.800 złotych brutto miesięcznie. Wskazał, że ojciec posiada 1/6 udziału w domu o powierzchni 60 m2, a wnioskodawca posiada 2/36 udziału w nieruchomości. Zaznaczył, że jest osobą bezrobotną, studentem studiów zaocznych na Politechnice [...], bez prawa do zasiłku. Pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców. Dodał, że czesne za studia wynoszą 2.500 złotych za semestr.

4 Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 500/14 odmówiono J.Ż. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

5 Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw.

6 W sprzeciwie J.Ż. wskazał, że wnosi o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i zwolnienia z kosztów sądowych. Wskazał również, że "referendarz błędnie ocenił jego sytuację i treść wniosku. Osoba, bezrobotna, bez prawa do zasiłku, nie korzystająca z pomocy świadczeń socjalnych, ucząca się studiująca w systemie niestacjonarnym z obowiązkiem uiszczenia opłaty za pobieranie nauki - ma uzasadnione prawo do skorzystania z prawa pomocy".

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

8 Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

9 Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

10 Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

11 Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Nie wystarczy przy tym wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona powinna szczegółowo wykazać, że posiadane środki są tak skromne, że po opłaceniu miesięcznych kosztów utrzymania - uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie niezbędnych jej potrzeb, a ponadto, że środki którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel.

12 Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter. B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.

13 Mając na względzie dane przedstawione w formularzu, Sąd stwierdził, że wnioskodawca nie znajduje się w grupie bardzo ubogich osób. Nie wykazał zaistnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

14 Stosownie do art. 87 w związku z art. 128 i art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz.U. z 1964 r., Nr 9, poz. 59 ze zm.) rodzice i dzieci mają obowiązek wzajemnego wspierania się i alimentacji. Obowiązek ten dotyczy również udzielania osobom uprawnionym (czytaj rodzinie, tu: synowi) pomocy finansowej w celu zapewnienia możliwości prowadzenia postępowania sądowego. (vide: postanowienie NSA z dnia 15 października 2013 r., I GZ 454/13; publikacja: www.cbois.nsa.gov.pl).

15 W ocenie Sądu sytuacja finansowa wnioskodawcy nie uzasadnia powodów do przerzucenia kosztów sądowych na współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawca pozostając we wspólnym z rodzicami gospodarstwie domowym utrzymuje się wraz z rodziną z wynagrodzenia za pracę, które uzyskuje ojciec w wysokości 5.800 złotych miesięcznie. Z przedstawionych danych wynika, że z uzyskiwanych dochodów rodzina zaspokaja swoje potrzeby życiowe, w tym w szczególności wydatki mieszkaniowe i żywieniowe, medyczne oraz szkolne (czesne za studia).

16 Z przedstawionej przez skarżącego sytuacji majątkowej wynika, że jego rodzina może ponieść koszty wpisu sądowego w wysokości 200 złotych oraz ewentualne późniejsze koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie, nie powodując jednocześnie uszczerbku utrzymania koniecznego rodziny i wnioskodawcy.

17 Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się bardzo trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjalne (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2011 r., I OZ 243/11, LEX nr 1081151). Jeżeli natomiast wnioskodawca jest utrzymywany przez rodzinę, która uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę to powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Prawo pomocy nie może być bowiem nadużywane w sytuacji, gdy rodzina posiada niemałe dochody z tytułu wykonywanej pracy.

18 Okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca, tj. brak pracy i płatne studia, mają z pewnością wpływ na jego i rodziny sytuację finansową, nie stanowią jednak przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

19 Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy i jego rodziny Sąd uznał, że rodzina ma zapewnioną płynność finansową, zatem wnioskodawca nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. A zatem sytuacja finansowa skarżącego nie kwalifikuje go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z ponoszenia kosztów sądowych.

20 Z powyższych względów, na podstawie na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.