Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2022 r., VII SA/Wa 306/22

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2022 r., VII SA/Wa 306/22

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Asesor WSA Elżbieta Granatowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2022 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych oddala skargę

Uzasadnienie

2 [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]grudnia 2021r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm.), po rozpoznaniu odwołania Z W od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] .10.2021 r., nakładającej obowiązek wykonania w określonym terminie - robót budowlanych w celu doprowadzenia przepustu, (poprowadzonego od zachodniej linii brzegowej stawu na działce nr ewid. [...] do ogrodzenia rozgraniczającego działki nr ewid. [...] i [...] , w miejscowości [...] , gmina [...]) do stanu zgodnego z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, polegających na zabetonowaniu otworu znajdującego się w fundamencie ogrodzenia rozgraniczającego działki nr ewid. [...] i [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

3 W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że PINB w [...] w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...] .07.2021 r. ustalił, że na działce nr ewid. [...]w miejscowości [...] znajduje się obetonowany przepust poprowadzony od zachodniej linii brzegowej stawu do ogrodzenia rozgraniczającego działki nr ewid. [...] i [...] . Przepust ma prostokątny przekrój o bokach 0,56 m i 1,30 m oraz łączną długość 4,90 m. Znajduje się on w cokole betonowym ogrodzenia. Od góry koryto przykryte jest stalową kratą. W czasie kontroli przepust nie był wypełniony wodą. Poziom wody w stawie na działce o nr ewid. [...] na wysokości 25 cm poniżej dna przepustu. Na działce nr ewid. [...]na wysokości przepustu, wzdłuż tej działki przebiega rów melioracyjny. Poziom wody w rowie melioracyjnym ok. 10 cm poniżej dna przepustu. Obecna podczas czynności kontrolnych Z W oświadczyła, że "(...) przepust był wykonany w 2009 r. razem ze stawem. Służy on do odprowadzania nadmiaru wód ze stawu w sposób okresowy - podczas opadów i roztopów. Odprowadza wody do rowu wybudowanego na działce nr [...] , należącej do J Z G. Na działce nr [...] rów był wykonany w tym samym okresie, co budowa stawu i przepustu na działce nr [...]".

4 Organ powiatowy stwierdził, że na budowę przepustu nie było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę ani dokonanie zgłoszenia. Niemniej realizacja przepustu naruszyła § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. PINB w [...] zasadnie nakazał inwestorowi – Z W doprowadzenie przepustu do stanu zgodnego z § 29 ww. rozporządzenia, poprzez zabetonowanie otworu znajdującego się w fundamencie ogrodzenia, rozgraniczającego działki nr ewid. [...] i [...].

5 Wątpliwości organu odwoławczego nie budziło zakwalifikowanie przez organ I instancji przedmiotu postępowania jako przepustu. Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 12 Prawa budowlanego, budowa przepustów o przekroju wewnętrznym do 0,85 m2 została zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia (przekrój niniejszego przepustu wynosi 0,728 m2).

6 Brak obowiązku uzyskania zgody na wykonanie prac nie zwalnia organów nadzoru budowlanego od zbadania, czy inwestycja jest zgodna z przepisami oraz czy nie powoduje zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, o czym stanowi art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 Prawa budowlanego.

7 Zgodnie z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione.

8 W toku postępowania ustalono, że Starosta [...] decyzją z dnia [...].06.2008 r., Nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił Z W pozwolenia na budowę urządzenia wodnego - stawu ziemnego, służącego do celów rekreacyjnych o powierzchni 2300 m2 i maksymalnej głębokości misy 3 m, na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...], gmina [...].

9 Z opisu inwestycji (str. 3 i 7 projektu) oraz projektu zagospodarowania działki (str. 10 projektu), a także rzutów stawu (str. 11 i 12 projektu) nie wynikało, aby inwestor uprawniony był do budowy przepustu od strony zachodniej. W opisie wskazano (str. 6 i 7 projektu), że "Staw będzie stawem nieprzepuszczalnym, całkowite osuszenie stawu będzie możliwe przy zastosowaniu odpowiednich pomp", "Projektowany staw nie będzie oddziaływać negatywnie na grunty sąsiednie gdyż w jego pobliżu na najbliżej położonych działkach od wschodniej i zachodniej strony są stawy. Najmniejsza odległość górnej korony stawu od granicy działki sąsiedniej wyniesie 4 m". Istota była też informacja na str. 3 projektu, gdzie wskazano, że "Staw będzie wypełniał się wodą na wysokość 0,5 m poniżej korony stawu. Zalanie stawu nastąpi wodami podziemnymi znajdującymi się w gruncie (...) uzupełnianymi wodami roztopowymi i opadowymi".

10 W wyniku robót budowlanych nieprzewidzianych w zatwierdzonej dokumentacji projektowej, skarżąca wybudowała przepust łączący staw z rowem melioracyjnym znajdującym się na działce nr ewid. [...] , poprzez wykonanie obetonowanego otworu w zachodniej skarpie stawu oraz w fundamencie ogrodzenia rozgraniczającego działki nr ewid. [...] i [...]

11 Przepust umożliwia przepływ wody ze stawu do rowu melioracyjnego. Woda, która powinna gromadzić się w stawie znajduje ujście na działkę nr ewid. [...] . Staw miał być nieprzepuszczalny, a jego osuszanie miało odbywać się za pomocą odpowiednich pomp, a nie poprzez kierowanie wody na teren działki sąsiedniej.

12 Z opinii "w sprawie zmiany stanu wody na gruncie dotyczącej działek o nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości [...] " sporządzonej w czerwcu 2016 r. przez mgr M G - upr. geolog nr [...] (załącznik do notatki służbowej z dnia 20.07.2021 r.) wynika, że teren działki nr ewid. [...] położony jest wyżej względem działki o nr ewid. [...] . Wody opadowe/roztopowe naturalnie spływają z kierunku wschodniego w kierunku zachodnim.

13 Jakkolwiek realizacja przepustu nie zmieniła kierunku spływu wód opadowych tj. nadal następuje ze wschodu na zachód, to w ocenie [...] WINB dyspozycja § 29 warunków technicznych obejmuje także taką ingerencję, na skutek której następuje zmiana intensywności spływu wód opadowych z terenu działki, na której wykonano roboty budowlane, na teren działki sąsiedniej. W rozpatrywanej sprawie nastąpiło to w wyniku wykonania przepustu, który dodatkowo kieruje wody ze stawu na teren działki nr ewid. [...].

14 Sytuacja taka wypełnia dyspozycję art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, który dotyczy robót budowlanych wykonanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach.

15 Po zabetonowaniu otworu znajdującego się w fundamencie ogrodzenia rozgraniczającego działki nr [...] i [...] (stanowiącego blokadę dla przenikania wód opadowych na teren sąsiedniej nieruchomości) obiekt będzie spełniać warunki przewidziane w § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Roboty budowlane przy budowie przepustu zostały już zakończone, dlatego prawidłowo zastosowano art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego.

16 Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wojewódzki wskazał, iż zgodnie z dokumentacją projektową zatwierdzoną decyzją Starosty [...] decyzją Nr [...] staw miał być nieprzepuszczalny. Załączone do odwołania decyzje odnoszą się do postępowania prowadzonego w oparciu o ustawę Prawo wodne. Okoliczność związana z nakazaniem J G "natychmiastowego usunięcia nasypu z działki nr [...] i udrożnienia dopływu wody w ogrodzeniu" nie została w żaden sposób uprawdopodobniona. Opinia mgr M G, została sporządzona w czerwcu 2016 r., ponad 5 lat temu oraz wydana została w oparciu o przepisy Prawa wodnego.

17 Z W wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...].

18 Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa, tj:

19 1. bark wnikliwej analizy materiału dowodowego jaki zgromadzono w sprawie prowadzonej przez Urząd Gminy w [...] na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne ([...]) oraz pominięcie opinii biegłych, a od tego czasu na działce [...] i [...] nie zaszły żadne zmiany.

20 2. brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych

21 3. odmowę dopuszczenia dowodu z opinii biegłego do spraw budownictwa wodnego i melioracji w celu wyjaśnienia czy wykonane prace doprowadziły do zmiany naturalnego spływu wód.

22 W uzasadnieniu skargi podnosiła, że organ powinien rozpatrzeć sprawę przepustów tak od strony wschodniej działki [...] i [...] jak również od strony zachodniej działki [...] i [...] . Sprawę rozpatrzono stronniczo. Organ skoncentrował się na tym, że woda ze stawu jest odprowadzana przepustem na działkę [...], co jest sprzeczne ze stanem faktycznym. Staw jest położony w cząstkowej zlewni rzeki [...]. Kierunek spływu wód opadowych i roztopowych występują na działkach sąsiednich przy czym działki leżące na wschód od działki nr [...] są położone wyżej niż działka [...] , zaś działka nr [...] jest położona niżej. Takie ukształtowanie terenu istnieje od zawsze - powoduje to naturalny skłon działek i układa się w linii wschód – zachód, ze spadkiem na działce nr [...]. Tym samym naturalny spływ ma miejsce od strony wschodniej z działki [...] na działkę [...], z działki [...] na działkę [...] (do stawu), dalej w kierunku zachodnim na działkę nr [...], na działkę nr [...]i działkę nr [...]. Zabetonowanie otworu doprowadzi do zatrzymania odpływu wód od strony wschodniej i całkowitego zalania działki [...] oraz pól uprawnych wsi [...], spowoduje nieodwracalne szkody.

23 Niezbędnym było dopuszczenie dowodu z opinii biegłego do spraw budownictwa wodnego i melioracji, skoro nadzór budowlany zakwestionował opinię biegłych, które były wykonane na potrzeby postępowania Wójta Gminy [...].

24 Postępowanie było nierzetelne, nie wystarczające do wydania decyzji w obecnym kształcie. Nie dokonano wyczerpującej oceny stanu faktycznego.

25 W przypadku postępowania w sprawie zakłócenia stosunków wodnych niezbędne jest zasięgnięcie opinii biegłego, gdyż ocena stosunków wodnych wymaga wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy w zakresie hydrologii, melioracji i postępowań wodno - prawnych (WSA w Krakowie w wyroku z dnia 7 kwietnia 2011 roku, sygn. II SA/Kr 140/11).

26 Staw jest nieprzepuszczalny, dopóki nie wypełni się ponad rzędną wodami z rzeki [...]od strony wschodniej i działek położonych powyżej. Są to czynniki zewnętrzne. Natomiast pompy mają służyć do całkowitego osuszenia stawu gdy zajdzie taka potrzeba, a nie do odprowadzania nadmiaru wód, które są niekontrolowane. Wskazano również, że organ II instancji pozbawił skarżącą możliwości zapoznania się dokumentacją przed wydaniem decyzji.

27 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie

28 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

29 Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik.

30 Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

31 Skarga była niezasadna.

32 [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nakładającą na Z W obowiązek doprowadzenia przepustu, do stanu zgodnego z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, polegający na zabetonowaniu otworu znajdującego się w fundamencie ogrodzenia rozgraniczającego działki nr [...] i [...].

33 Podstawą materialnoprawną decyzji był art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7, art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1094 roku - Prawo budowlane, w związku z § 29 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019r., poz. 1065 - ze zmianami).

34 Starosta [...] decyzją z dnia [...].06.2008r., Nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił Z W pozwolenia na budowę urządzenia wodnego - stawu ziemnego, służącego do celów rekreacyjnych o powierzchni 2300m2 i maksymalnej głębokości misy 3 m, na nieruchomości stanowiącej działkę oznaczoną nr ewid. [...] w miejscowości [...]gm. [...].

35 Dokumentacja techniczna dotycząca stawu ziemnego (zatwierdzona decyzją z dnia [...].06.2008r.), nie wskazywała żeby inwestor był uprawniony do wykonania przepustu umożliwiającego przepływu wody ze stawu do rowu, znajdującego się na sąsiedniej działce nr [...]. W części opisowej projektu wskazano, że głównym źródłem wody do zalewu stawu będzie woda występująca na gruncie, a uzupełnieniem wody będą obficie występujące wody roztopowe i opadowe. Maksymalna głębokość misy stawu miała wynosić 3m, wysokość wody w stawie 2,5m. Projektowana rzędna dna stawu miała wynosić 190,20 m.n.p.m., przy rzędnej otaczającego terenu 193,20 m.n.p.m., co potwierdza nieprzekroczenie 3m projektowanej głębokości stawu.

36 Wykonano przepust, znajdujący się w fundamencie ogrodzenia, przy linii rozgraniczającej działki nr [...] i [...]. Przedmiotowy przepust to obetonowana budowla o przekroju wewnętrznym zamkniętym wynoszącym 0,728 m2.

37 Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 12 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020r., poz. 1333 - ze zmianami) przepust nie wymagał pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, o którym mowa w art. 30.

38 Z opinii w sprawie zmiany stanu spływu wody dotyczącej działek nr [...] i [...] , sporządzonej w czerwcu 2016r. przez M G - specjalisty do spraw hydrogeologii i ochrony środowiska (upr. geol. nr [...]) wynikało, że teren działki nr [...] jest położony wyżej względem działki nr [...]i wobec takiego ukształtowania terenu, wody opadowe naturalnie spływają z kierunku wschodniego w kierunku zachodnim. Tej okoliczności organ nie kwestionował.

39 Kwestią sporną był fakt wybudowania otworu w fundamencie ogrodzenia, który umożliwia przepływ wody ze stawu do rowu, na działce nr [...]należącej do J Z G, co słusznie organ zakwalifikował jako kierowanie wód opadowych na teren sąsiedniej działki.

40 Kierowanie wód opadowych na teren sąsiedniej nieruchomości jest naruszeniem § 29 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019r., poz. 1065 - ze zmianami). Zgodnie z tym przepisem - dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione.

41 Istniejący na działce nr [...]staw, w czasie nadmiernych opadów deszczu bądź roztopów, przelewa się przez przepust do rowu na działce nr [...]i dalej na niżej położone tereny w kierunku zachodnim.

42 Organ nadzoru budowlanego miał obowiązek zastosowania procedury naprawczej z art. 50-51 Prawa budowlanego, w celu doprowadzenia ww. obiektu do stanu zgodnego z przepisami.

43 Inwestorka zakwestionowała ocenę organu, o dokonanej zmianie naturalnego spływu wód opadowych. Zdaniem Sądu zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma sformułowanie "naturalny spływ wód".

44 Fakt, że sprawy z zakresu stosunków wodnych (art. 29 poprzednio obowiązującej ustawy Prawo Wodne) podlegały rozpatrzeniu przez Wójta Gminy [...], nie oznaczał, że organ nadzoru budowlanego orzekając w tej sprawie, naruszył przysługujące mu kompetencje, gdyż zajął się jedynie techniczną stroną przepustu, jako budowli zdefiniowanej w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Ustalił prawidłowo, że budowla ta narusza normy techniczno-budowlane, to jest § 29 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019r., poz. 1065 - ze zmianami).

45 Słusznie organ odwoławczy stwierdził, że choć wykonanie przepustu nie zmieniło naturalnego kierunku spływu wód opadowych tj. nadal następuje on ze wschodu na zachód, to dyspozycja § 29 warunków technicznych obejmuje także taką ingerencję, na skutek której następuje zmiana intensywności spływu wód opadowych z terenu działki, na której wykonano obiekt, na teren działki sąsiedniej. W rozpatrywanej sprawie nastąpiło to w wyniku wykonania przepustu, który kieruje wody ze stawu (nie dopuszczając do jego przelania się) na teren działki nr ewid. [...].

46 Zdaniem Sądu, organom nadzoru budowlanego nie można zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego, jak też procesowego, które mogłoby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Organ nadzoru budowlanego wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy jak również dokonał jego oceny zgodnie z przepisami K.p.a. Argumenty przedstawione przez skarżącą nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

47 Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.