Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2016 r., VII SA/Wa 228/15
postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2016 r., VII SA/Wa 228/15
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 maja 2016 r. wniosku D. W. i M. W. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 228/15 w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 228/15 odmawiającego D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Uzasadnienie
2 Prawomocnym postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 228/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D. W. i M. W., dalej skarżący, przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
3 W uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 sierpnia 2015 r. Sąd wskazał, że z nadesłanego przez wnioskodawców formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2.781 zł miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że są współwłaścicielami działek o powierzchni 2.488 m2 w N. Oświadczyli, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Podali, że w mieszkaniu, w którym mieszkają nie mają wody ani ogrzewania, nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Z dodatkowych wyjaśnień wynika, że wnioskodawcy mieszkają w mieszkaniu o powierzchni 57 m2, dzieci wnioskodawców nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa, są tylko zameldowane w tym miejscu. Wskazali, że ich emerytury są na poziomie minimum socjalnego i wydatki z uwagi na prowadzenie tak licznych spraw sądowych są nie do wytrzymania. Dodali, że nie mają kont bankowych, nie mają pojazdów mechanicznych poza rowerem, nie otrzymują pomocy od dzieci, znajomych, organizacji społecznych. Wnioskodawcy dodali, że na żywność mają mniej niż 900 zł, z leków kupują tylko te ratujące życie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że nie może prawidłowo i rzetelnie ocenić sytuacji finansowej wnioskodawców wskutek nie udzielenia przez nich szczegółowych informacji. Wnioskodawcy nie wykazali, w sposób nie budzący wątpliwości, jakie ponoszą miesięcznie wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i rodziny. Złożone przez skarżących oświadczenie jest zaś niewystarczające dla ustalenia ich faktycznych możliwości finansowych.
4 Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 listopada 2015 r. sygn. akt II OZ 1191/15, oddalił zażalenie skarżących na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2015 r.
5 W dniu 14 kwietnia 2016 r. do Sądu wpłynął kolejny wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (karta 149 akt sądowych). We wniosku skarżący podali, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 3.047 zł miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że są współwłaścicielami działek o powierzchni 2.488 m2 w N. Oświadczyli, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Podali, że w mieszkaniu, w którym mieszkają nie mają wody ani ogrzewania. Wskazali, że ponoszą koszty utrzymania mieszkania w kwocie 500 zł miesięcznie, natomiast na lekarstwa wydają około 800 zł w zależności od stanu zdrowia i wykupują tylko te leki, które ratują im życie. Podnieśli, że koszty postępowań sądowych i administracyjnych wynoszą 1000 zł miesięcznie, a są to kserokopie, opłaty przesyłek i dojazdy do Sądu.
6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
7 Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć zmianę zarówno okoliczności faktycznych, jakie stanowiły przesłankę rozstrzygnięcia, jak również okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które wcześniej zapadło.
8 Stosownie zaś do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl § 2 ww. przepisu, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4).
9 Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
10 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
11 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
12 Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy.
13 Wniosek skarżących z dnia 9 kwietnia 2016 r. (data wpływu do Sądu 14 kwietnia 2016 r.) złożony na formularzu PPF należy potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 11 sierpnia 2015 r. odmawiającego skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie.
14 W ocenie Sądu, skarżący nie wykazali, że od czasu rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nastąpiła zmiana ich sytuacji majątkowej, która przemawiałyby za zmianą prawomocnego postanowienia z dnia 11 sierpnia 2015 r. W kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przywołali okoliczności pozwalających stwierdzić, że ich sytuacja materialna uległa zmianie w sposób wskazujący na nieaktualność poprzednio dokonanej oceny odnoszącej się do możliwości skarżących w partycypowaniu w kosztach postępowania w zakresie obowiązku uiszczenia opłat sądowych i ustanowienia adwokata.
15 Z kolejnego wniosku PPF z dnia 9 kwietnia 2016 r. wynika, że skarżący wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 3.047 zł miesięcznie. Podali, że są współwłaścicielami działki o powierzchni 2.488 m² w N. Oświadczyli, że domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Wskazali, że ponoszą koszty utrzymania mieszkania w kwocie 500 zł miesięcznie, natomiast na lekarstwa wydają około 800 zł w zależności od stanu zdrowia.
16 Mając na uwadze powyższe ustalenia, Sąd uznał, że stan posiadania skarżących pozostał bez zmian. Stwierdzić należy, że aktualnie miesięczne dochody skarżących kształtują się nawet na wyższym poziomie niż wykazywany w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem w kwocie 3.047 zł.
17 Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności świadczą to o tym, że skarżący nie wykazali, że od czasu rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja materialna skarżących zmieniła się na niekorzyść, co przemawiałoby za zmianą prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 11 sierpnia 2015 r. Z przedstawionego przez wnioskodawców opisu stanu majątkowego nie wynika, aby ich sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przyznanie prawa pomocy nie może być nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że brak jest podstaw by stwierdzić, iż wnioskodawcy nie posiadają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
18 Jednocześnie Sąd dostrzega, że skarżący wprawdzie zainicjowali wiele postępowań sądowych jednak przyznanie prawa pomocy nie jest uzależnione od ilości toczących się spraw przed sądem, lecz wyłącznie od sytuacji finansowej skarżących. Identycznie podkreśla się w orzecznictwie sądowym. Tytułem przykładu należy przywołać następujące tezy: wielość spraw inicjowana przez skarżącego czy problemy zdrowotne nie mogą stanowić podstawy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA w Warszawie z dnia 28 maja 2013 r., II OZ 395/13, LEX nr 1457717); przyznanie prawa pomocy nie jest uzależnione od ilości toczących się postępowań sądowych lecz wyłącznie od sytuacji finansowej skarżącego (postanowienie NSA w Warszawie z dnia 3 października 2012 r., II GZ 341/12, LEX nr 1270155).
19 Warto też wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2014 r., II OZ 561/14, LEX nr 1470078 zauważył, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych, czy też prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe.
20 Zatem należało uznać, że w sprawie skarżący nie wykazali, że zachodzą przesłanki do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 11 sierpnia 2015 r.
21 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowił, jak w sentencji.