Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2012 r., VII SA/Wa 16/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2012 r., VII SA/Wa 16/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Protokolant spec. Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2012 r. sprawy ze skargi M. J. i D. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. skargę oddala, II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. M. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 307,50 (trzysta siedem złotych pięćdziesiąt groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 57,50 (pięćdziesiąt siedem złotych i pięćdziesiąt groszy).

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] października 2010 r.. znak: [...] Główny

3 Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w związku

4 z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania

5 administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej kpa, po

6 rozpoznaniu wniosku D. J. i M. J. o ponowne rozpatrzenie

7 sprawy, zakończonej decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]

8 września 2010 r., znak: [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności

9 decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]

10 sierpnia 2005 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego

11 Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2005 r., nr

12 [...], nakazującą D. J. i M. J. rozbiórkę zbiornika na

13 ścieki, powstałego w wyniku samowolnej zmiany sposobu użytkowania studni kopanej

14 na działce nr geod. [...] przy ul. [...] w J., utrzymał w mocy

15 zaskarżoną decyzję.

16 Z akt postępowania administracyjnego wynika, że przedmiotem postępowania

17 zwykłego w niniejszej sprawie były wykonane, zgodnie z oświadczeniem D.

18 J. w 1990 r., w warunkach samowoli budowlanej, roboty budowlane polegające na

19 zmianie sposobu użytkowania studni na szambo. Obiekt jest zlokalizowany przy granicy

20 z działką sąsiednią.

21 Organy orzekające w niniejszej sprawie były związane wyrokiem Wojewódzkiego

22 Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 listopada 2004 r., sygn. akt II SA/Łd 28/03, w

23 którym Sąd wskazał na konieczność zastosowania art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego z

24 1994 r., w brzmieniu obowiązującym przed 31 maja 2004 r. z uwagi na fakt, że

25 samowolnej zmiany sposobu użytkowania dokonano przed tą datą.

26 W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego lokalizacja szamba przy

27 granicy z działką sąsiednią narusza § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra

28 Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim

29 powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, 690 ze zm.),

30 zgodnie z którym odległość pokrywy i wylotów wentylacji ze zbiorników

31 bezodpływowych na nieczystości ciekłe winna wynosić co najmniej 2 m. Nie jest też

32 dopuszczalne przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania z uwagi na skażenie

33 warstw wodonośnych. Również został naruszony § 23 rozporządzenia Ministra

34 Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w

35 sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17,

36 poz. 62 ze zm.), obowiązujący w 1990 r., tj. w dacie samowolnego wykonania robót

37 polegających na zmianie przedmiotowego sposobu użytkowania, który określał

38 odległość takich zbiorników na co najmniej 2 m od granicy działki sąsiedniej.

39 Z uwagi na powyższe ustalenia organ uznał, że zastosowanie przez organ

40 nadzoru budowlanego art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 71 ust. 3 Prawa

41 budowlanego z 1994 r. nie może być uznane za rażąco naruszające prawo w myśl art.

42 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

43 Odnosząc się do zarzutu, że M. J. nie powinien być adresatem

44 nakazu rozbiórki, Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazał, iż z

45 przekazanego przez Sąd Rejonowy w B. odpisu księgi wieczystej nr [...],

46 dotyczącej nieruchomości położonej na działce nr [...] przy ul. [...] w J.

47 wynika, że M. J. w dacie wydania badanej decyzji organu wojewódzkiego

48 jak i powiatowego, tj. w dniu [...] sierpnia 2005 r. i w dniu [...] czerwca 2005 r. był

49 współwłaścicielem tejże nieruchomości, a art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego umożliwia

50 nałożenie takich obowiązków na właściciela. Zatem prawidło powyższe decyzje zostały

51 skierowane do M. J.

52 Powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]

53 października 2010 r. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w

54 Warszawie D. J. i M. J., zarzucając naruszenie art. 71 ust. 3

55 Prawa budowlanego, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w

56 sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie,

57 art. 6, 7, 77, 81 k.p.a.

58 W skardze zarzucono organowi, że nie wziął pod uwagę, iż roboty wykonywano

59 pod nadzorem Urzędu Gminy w 1990 r. oraz pominięcie dowodów z 1990 r. Skarżący

60 podnieśli, że działkę zakupili już z szambem oraz że Sąd w B. uznał, że

61 granice działki inaczej przebiegają niż to wynika z aktów notarialnych, ponadto z

62 uzasadnienia wyroku dotyczącego służebności wynika, że część nieruchomości

63 wspólnej M. i J. stanowi własność M. Tak więc nie

64 było sprawy o rozgraniczenie nieruchomości ani rozstrzygnięcia względem ustalenia

65 granic działki i z tego względu organ nieprawidłowo przyjął, że szambo zostało

66 zlokalizowane za blisko granic.

67 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując

68 argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

69 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

70 Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o

71 ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny

72 sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej

73 pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art.

74 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami

75 administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ppsa sąd rozstrzyga w

76 granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz

77 powołaną podstawą prawną.

78 Ponadto należy zwrócić uwagę, że stosownie do art. 170 ppsa orzeczenie

79 prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne

80 organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

81 W rozstrzyganej sprawie bezsporne jest, iż decyzja Powiatowego Inspektora

82 Nadzoru Budowlanego nakazująca rozbiórkę zbiornika na ścieki bytowe zapadła w

83 efekcie uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 23

84 listopada 2004 r., sygn. akt II SA/Łd 28/03 decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru

85 Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., Nr [...] oraz poprzedzającej

86 ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...]

87 września 2002 r., Nr [...]. Jak bowiem słusznie wskazał Główny Inspektor

88 Nadzoru Budowlanego, z akt sprawy wynika niewątpliwie, iż Sąd wskazał na

89 konieczność zastosowania art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego z 1994 r., w brzmieniu

90 obowiązującym przed 31 maja 2004r., tj. przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 16

91 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane, z uwagi na fakt, że samowolnej

92 zmiany sposobu użytkowania dokonano przed wejściem w życie ww. nowelizacji. Wyrok

93 ten stał się prawomocny. Zgodnie z art. 170 ppsa orzeczenie prawomocne wiąże nie

94 tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w

95 przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W rezultacie wskazania Sądu

96 co do trybu postępowania w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania wiążą w

97 niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego oraz również Głównego Inspektora

98 Nadzoru Budowlanego, jako organ kontrolujący decyzję w trybie nieważnościowym,

99 który prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji.

100 Należy przy tym podkreślić, że kontrola decyzji rozbiórkowej w ramach

101 postępowania nieważnościowego na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., polegała nie na

102 merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy, lecz na przeprowadzeniu weryfikacji

103 ostatecznej decyzji wyłącznie z punktu widzenia, tego, czy jest dotknięta jedną z wad

104 kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. przy czym niedopuszczalna

105 jest rozszerzająca wykładnia przesłanek określonych ww. przepisie. Organ nadzoru

106 jest w tym przypadku kontrolerem prawidłowości samej decyzji administracyjnej i

107 orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji, tylko wówczas, gdy wystąpiła

108 jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 156 § 1 k.p.a. i jednocześnie nie zachodzi

109 żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 2

110 k.p.a., a więc nie upłynął termin dopuszczalności stwierdzenia nieważności badanego

111 rozstrzygnięcia, ani też rozstrzygnięcie to nie wywołało nieodwracalnych skutków

112 prawnych.

113 Jednocześnie uprawomocnienie się ww. wyroku powoduje, że w sprawie

114 zastosowanie znajduje art. 170 ppsa. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd

115 Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 sierpnia 2007 r. sygn. akt

116 II SA/Gd 422/07 (publ. LEX nr 299411) skutki orzeczenia sądu administracyjnego

117 wykraczają poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego i oddziałują na

118 przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie, zaś w uzasadnieniu wyroku z dnia

119 16 marca 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 13/07 (publ. LEX nr 328217) Wojewódzki Sąd

120 Administracyjny w Warszawie podkreślił, że związanie prawomocnym wyrokiem może

121 odnosić się również do innych postępowań w zakresie dotyczącym określonej kwestii

122 prawnej, mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie. Skoro zatem Sąd, nie

123 będąc związany granicami skargi, a jedynie granicami sprawy wskazał, że na podstawie

124 art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego w niniejszej sprawie zastosowanie powinien mieć

125 przepis art. 51 ww. ustawy to organy tą wytyczną były związane zarówno na etapie

126 postępowania zwykłego jak i postępowania nieważnościowego.

127 Z akt administracyjnych bezspornie wynika, że roboty budowlane polegające na

128 zmianie sposobu użytkowania zostały w warunkach samowoli budowlanej wykonane w

129 1990 r. (vide oświadczenie D. J.), a przedmiotowe szambo jest zlokalizowane

130 przy granicy z działką sąsiednią i jednocześnie nie sąsiaduje z podobnym urządzeniem

131 na działce sąsiedniej.

132 W związku z wytyczną Sądu zobowiązującą organy do zastosowania art. 71 ust.

133 3 w związku z art. 51 Prawa budowlanego w brzemieniu obowiązującym sprzed 31

134 maja 2004 r. Powiatowy jak i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo

135 zastosowały wskazane przepisy prawa. Na podstawie wyników przeprowadzonych

136 oględzin organy uznały, że lokalizacja szamba narusza § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia

137 Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych,

138 jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ponieważ odległość pokrywy i

139 wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe winna

140 wynosić co najmniej 2 m, a w niniejszej sprawie szambo jest przy granicy. Ponadto, jak

141 trafnie wskazał to Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, taka lokalizacja jest

142 również niezgodna z obowiązującym w dacie samowoli § 23 rozporządzenia Ministra

143 Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w

144 sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, który odległość

145 od granicy działki określał również na co najmniej 2 m. Możliwe odstępstwo od tej

146 zasady nie może być w tym przypadku zastosowane, ponieważ aby uznać szambo

147 wybudowane przy granicy za zgodne z ww. przepisami obu rozporządzeń niezbędne

148 jest aby sąsiadowało z innym szambem na działce sąsiedniej, a w tej sprawie ten

149 warunek nie jest spełniony, jak wskazane to zostało wyżej. Jednocześnie nie

150 dopuszczalne jest przywrócenie poprzedniego stanu użytkowania, ponieważ w efekcie

151 samowoli studnia stała się szambem, a więc doszło do skażenia warstw wodonośnych.

152 Z uwagi na powyższe okoliczności organy nie mogły postąpić inaczej jak nakazać

153 rozbiórkę szamba na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

154 Zastosowanie się przez organy do wytycznych Sądu i prawidłowe zestawienie

155 stanu faktycznego z literą prawa oznacza, że kontrolowane w trybie nieważnościowym

156 decyzje nie są obarczone żadną z wad warunkujących stwierdzenie nieważności.

157 Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego faktu nabycia działki przez

158 skarżących już z szambem, Sąd stwierdza, że okoliczność przez kogo dane urządzenie

159 zostało wykonane nie ma znaczenia, ponieważ zgodnie z art. 71 ust. 3 Prawa

160 budowlanego organ obowiązek kieruje do właściciela albo zarządcy nieruchomości, a

161 nie do osoby, która dopuściła się samowoli.

162 W kwestii własnościowej Sąd podziela stanowisko organu, zgodnie z którym

163 współwłaścicielami nieruchomości na której dokonano samowolnej zmiany

164 przedmiotowego sposobu użytkowania, a więc działki nr [...] są M. J. i

165 D. J., co wynika z odpisu księgi wieczystej nr [...].

166 Należy wskazać, że organy nakładając obowiązek rozbiórki i kontrolując ten

167 nakaz w trybie nieważnościowym nie mogły w inny sposób określić adresatów swoich

168 decyzji, aniżeli wynika z wpisu w księdze wieczystej. Podstawową zasada dotyczącą

169 ksiąg wieczystych jest zasada rękojmi ksiąg wieczystych sformułowana w art. 3 ustawy

170 z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz.

171 1361 ze zm.). Zgodnie z tą zasadą to co zostało wpisane do księgi wieczystej jest

172 zgodne z rzeczywistością i organy administracji publicznej nie mają prawa kontrolować

173 prawidłowości wpisów w tych księgach. W przypadku gdy stan wpisany do księgi

174 wieczystej jest niezgodny ze stanem faktycznym, to w przewidzianej prawem formie

175 dokonuje się stosownych zmian. Zgodnie z powyższą zasadą organy prawidłowo swoje

176 decyzje kierowały do właścicieli nieruchomości uwidocznionych w księdze wieczystej

177 tej nieruchomości.

178 Konkludując zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego,

179 jak i poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] września 2010 r., zostały wydane

180 zgodnie z prawem, co powoduje konieczność oddalenia skargi.

181 W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr

182 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.