Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2014 r., VII SA/Wa 1572/13

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2014 r., VII SA/Wa 1572/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. J. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: 1. przyznać A. J. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2013 r. odmówiono A. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.

3 W dniu 3 stycznia 2014 r. wpłynął do Sądu sprzeciw A. J. od postanowienia z dnia 20 grudnia 2013 r.

4 Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie z dnia 20 grudnia 2013 r. traci moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu.

5 Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z dodatkowych wyjaśnień wynika, że wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Strona utrzymuje się z emerytury w wysokości 2300 zł netto. Posiadany majątek obejmuje mieszkanie o pow. 54 m2, nieruchomość o pow. 560 m2 we współwłasności. A. J. wskazał, iż jest osobą w wieku 78 lat. Podniosła, iż wydatki na utrzymanie, opłacenie lekarstw, rachunków za światło, gaz, wodę, telefon i wyżywienie nie pozwalają na opłacenie kosztów sądowych. Podała, że ma do zapłacenia faktury za prąd (3220,75 zł), gaz (158,51 zł), wodę (96,09), telefon (110 zł). Wnioskodawczyni wskazała, iż organ nadzoru budowlanego zabrał jej bezprawnie z emerytury w miesiącach czerwiec, lipiec, sierpień 2013 r. kwotę 1583,80 zł. Poza granicami kraju w ostatnim okresie była ze znajomymi ich samochodem. Strona nie korzysta z opieki społecznej, nie składała zeznania podatkowego za rok 2012 r. (nie jest jej wiadome, aby ZUS składał takie rozlicznie za nią). A. J. w piśmie z dnia 30 listopada 2013 r., jak i w złożonym sprzeciwie zaznaczyła, iż jest zadłużona na 3000 zł. Podała także, iż musi zakupić węgiel na zimę, nie ma ciepłej wody ani ogrzewania, bo nie ma pieniędzy na kupno pieca.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

7 Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ww. ustawy.).

8 Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu.

9 Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku wykazania przez wnioskującego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby, które nie osiągają żadnych dochodów lub osiągają dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych.

10 Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego.

11 W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest również stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno następować w przypadkach, gdy ubiegający się o pomoc wykaże, że jego sytuacja życiowa nosi cechy ubóstwa. Chodzi tu więc o osoby praktycznie pozbawione środków do życia, których sytuacja materialna utrudnia godną egzystencję (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 398/11).

12 Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść w toczącym się postępowaniu, a z drugiej strony jej możliwości finansowe.

13 Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia o stanie majątkowym, nadesłane wyjaśnienia i porównując je z obciążeniami wynikającymi z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika i obowiązku ponoszenia kosztów w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie sprawy wynoszą 100 zł (wpis od skargi), uznano, że w sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącej prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym, poprzez ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Jednocześnie stwierdzono, że przedstawione przez stronę informacje nie dają podstaw do twierdzenia, iż skarżącą zaliczyć można do kręgu osób, którym można przypisać jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

14 Strona samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury w wysokości 2469,84 zł. Wnioskodawczyni wprawdzie wskazała, że posiada trudności finansowe związane z koniecznością opłacenia wysokiego rachunku za prąd, jednakże należy wskazać, że rachunek ten wystawiony jest w związku z rozliczeniem za okres jednego roku dlatego też okoliczność ta nie może przemawiać z przyznaniem prawa pomocy, gdyż nie jest to okoliczność nagła i niespodziewana. Na fakturze tej zaznaczono, że wartość prognozy z poprzedniej faktury wyniosła 189,24 zł. Wnioskodawczyni zatem z uwagi na zwiększone zużycie prądu powinna się spodziewać, że regulując opłatę wyrównawczą za prąd, za okres jednego roku, rachunek za ten okres będzie wyższy i odpowiednio się do tej okoliczności przygotować. Wnioskodawczyni nie podała również przybliżonych stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym i domu (żywność, opłaty stałe, leki), a tylko porównanie koniecznych wydatków z uzyskiwanymi dochodami może pozwolić na ocenę materialnej sytuacji strony. Ponadto, zaznaczyć przy tym należy, iż wnioskodawczyni posiada stały miesięczny dochód, zaś koszty utrzymania ponoszone są powszechnie przez obywateli i przy ocenie możliwości finansowych nie mogą być wyjątkowo traktowane. Wnioskodawczyni była także na wyjeździe zagranicznym, wprawdzie zaznaczyła, iż była ze znajomymi ich samochodem, jednakże nie wskazała na żądanie zawarte w piśmie z dnia 15 listopada 2013 r. z jakich środków finansowała swój wyjazd. Trudno jest uznać, iż podczas wyjazdu cały czas była na utrzymaniu znajomych.

15 W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.