Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2016 r., VIII SAB/Wa 149/15

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2016 r., VIII SAB/Wa 149/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.P. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. P. L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2016 r. sygn. akt I OZ 1826/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie J. P. L. na postanowienie z dnia [...] listopada 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wobec niewykazania przez skarżącego trudnej sytuacji materialnej.

3 Pismem z dnia 29 lutego 2016 r. skarżący ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku złożonym następnie na urzędowym formularzu PPF podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i małoletnim synem. Utrzymuje się z prac dorywczych [...] - [...] zł i aktualnie nie ma formalnie gdzie mieszkać. Oświadczył, że "pokątnie" przebywa u rodziny, gdzie pracuje w zamian za mieszkanie oraz, że leczy się onkologicznie. Ponadto skarżący wskazał, iż otrzymuje zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł netto. Określając ponoszone bieżące koszty utrzymania wskazał na: kredyty prywatne (wypowiedziane) – ok. [...] zł, kredyty firmowe (wypowiedziane) – ok [...] zł, jak i dług w ZUS z zawieszonej działalności gospodarczej w granicach [...] zł. Nadto rachunek za telefon w kwocie [...] zł, specjalna dieta żony (z uwagi na karmienie piersią dziecka) – [...] zł, jak i wydatki na dziecko – [...] zł.

4 Pismem z dnia 14 kwietnia 2016 r. zobowiązano skarżącego do złożenia dodatkowych informacji dotyczących sytuacji finansowej poprzez m.in. złożenie zaświadczenia o zawieszeniu działalności gospodarczej/ zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, złożenie zeznania podatkowego za 2014 i 2015 r., wyjaśnienie, czy pod adresem [...] ul. [...] zamieszkują inne osoby i w jakim zakresie ponoszą one koszty utrzymania lokalu, wyjaśnienie czy wobec skarżącego toczy się postepowanie egzekucyjne (co należy udokumentować) w związku z niespłaconymi kredytami, udokumentowanie wydatków na bieżące utrzymanie (dowody opłat za energię, gaz, wodę itp.). W odpowiedzi na ww. wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżący oświadczył, że nie jest w stanie udokumentować wydatków na bieżące utrzymanie ponieważ rachunki "były dzielone" w zależności od ilości mieszkańców, a ponadto są wystawiane na jego matkę – właścicielkę nieruchomości. W zakresie złożenia zeznań podatkowych za lata 2014 – 2015 oświadczył, że działalność była "zawieszana i odwieszana" i nie przynosiła żadnych dochodów, a ponadto rozliczenia za 2015 r. są związane z "potrzebą zakupienia programu księgowego jak i zatrudnienia osoby, która potrafi prawidłowo rozliczyć kwestie księgowe...".

5 Postanowieniem z 18 maja 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż nie wykazał on, że nie posiada możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego.

6 Pismem z 20 czerwca 2016 r. (data nadania) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane wyżej postanowienie z 18 maja 2016 r.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

8 Wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658) bowiem postępowanie w sprawie ze skargi J. P. L. zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 r.

9 Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP.

10 Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. To strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w określonej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania. W związku z tym powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 7 marca 2012 r., I OZ 125/12, LEX nr 1120734).

11 Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r., II FZ 128/12, LEX nr 1116173). Nieprzedstawienie przez wnioskodawcę swojej sytuacji majątkowej obejmującej zarówno dochody, ponoszone wydatki jak i inny majątek będący w jego posiadaniu, skutkuje brakiem wystarczających danych co do jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. To z kolei uniemożliwia dokonanie pełnej oceny czy poniesienie przez stronę kosztów postępowania uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2012 r., II GZ 52/12, LEX nr 1125486).

12 Za niewystarczające w przedmiotowej sprawie należy uznać okoliczności ujawnione przez skarżącego w treści rozpoznawanego wniosku oraz wynikające z przedstawionych przez niego dokumentów. Wskazują one bowiem, że oświadczenia złożone przez wnioskodawcę w sposób wybiórczy i niekompletny odnoszą się do rzeczywistej sytuacji majątkowej strony. Skarżący ponownie uchylił się m.in. od wykazania wysokości dochodu uzyskanego w 2014 i 2015 r. z tytułu działalności gospodarczej, deklarując jedynie wysokości środków uzyskiwanych z prac dorywczych na kwotę [...]-[...] zł. Nie wykazał też, aby jego rodzina korzystała ze świadczeń pomocy społecznej, co przy deklarowanym dochodzie dla rodziny trzyosobowej, wydaje się konieczne. Nadto nie wyjaśnił, co stało się z posiadanym przez niego gospodarstwem rolnym, co do którego Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 19 stycznia 2016 r. wyraził pogląd o potencjalnym źródle utrzymania.

13 Odmowa zatem przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym wykonaniem zobowiązania sprowadzającym się do przedstawienia niewiarygodnych i niepełnych informacji, które spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy.

14 Sąd zauważa także, iż obowiązek spłaty zobowiązań cywilnoprawnych (jak wskazuje skarżący kredytów prywatnych i firmowych) ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, jednakże okoliczność ta nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, co zostało już wcześniej podniesione w postanowieniu Sądu z 5 listopada 2015 r.

15 Z wymienionych wyżej względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a Sąd postanowił, jak w sentencji.