Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2017 r., VIII SA/Wa 623/15

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2017 r., VIII SA/Wa 623/15

Sentencja

1 Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy z wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary z tytułu urządzania gier poza kasynem postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy-

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. Sygn. akt II GZ 484/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie M. J. na postanowienie z dnia 29 marca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy.

3 Wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2017 r. (czwartym z kolei w sprawie) M. J. ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Oświadczył, że jest zatrudniony do 30 kwietnia 2017 r. na ½ etatu z wynagrodzeniem w wysokości ok. [...] zł oraz, że małżonkowie mają ustanowiony ustrój rozdzielności majątkowej.

4 Pismem z dnia 8 maja 2017 r. zobowiązano skarżącego m.in. do udokumentowania wszystkich źródeł utrzymania małżonków oraz złożenia zeznań podatkowych i wyciągów z rachunków bankowych. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że od 12 maja 2017 r., jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku w wysokości [...]. Podał, że nie posiada rachunku bankowego, a w związku z rozdzielnością majątkową między małżonkami nie ma możliwości dostarczenia zaświadczenia o wynagrodzeniu żony, jak również wyciągów z jej rachunku bankowego. Do pisma załączył decyzję o uznaniu za osobą bezrobotną, własne zeznanie podatkowe za 2016 r. oraz akt notarialny - umowę majątkową małżeńską.

5 Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

6 Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, na które składa się na obecnym etapie postępowania wpis od skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie fizycznej przysługuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał, że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ponadto prawodawca przesądził, iż

7 przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy.

8 Treść art. 246 § 1 p.p.s.a. nie pozostawia też wątpliwości co do tego, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Należy przy tym pamiętać, że wykazanie sytuacji majątkowej na potrzeby skorzystania z instytucji prawa pomocy powinno zostać szczególnie wiarygodnie udokumentowane. Rozstrzygnięcie w tej kwestii nie może zostać oparte na ustaleniach faktycznych o charakterze fragmentarycznym lub hipotetycznym. Jedynie szczegółowe i wiarygodne zestawienie dochodów i wydatków pozwala na rzetelną ocenę sytuacji wnioskodawcy.

9 Oceniając złożony wniosek w świetle powyższych zasad należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Oświadczenie to jest podstawą domniemania, że wnioskodawca prowadzi razem z żoną wspólne gospodarstwo domowe. W tej sytuacji, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy zbadać stan majątkowy samego wnioskodawcy, jak również i osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W orzecznictwie przyjęta jest zasada, zgodnie z którą rzadko zdarza się, aby osoby zamieszkujące w jednym lokalu mieszkalnym prowadziły odrębne gospodarstwa domowe (tak NSA w postanowieniu z dnia 24 maja 2006 r., II OZ 569/06, niepublikowane). W tej sytuacji strona została zobowiązana do wykazania swojego stanu majątkowego, jak również i stanu majątkowego współmałżonka. Tymczasem wnioskodawca nie nadesłał żądanych w tym zakresie dokumentów źródłowych. Podnoszona przez skarżącego okoliczność obowiązywania rozdzielności majątkowej w małżeństwie nie ma jednak znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Ustrój rozdzielności majątkowej małżonków, nie wyłącza zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Tak więc ustrój małżeńskiej rozdzielności majątkowej ma znaczenie przy wszelkiego rodzaju zobowiązaniach cywilnych, czy też podatkowych. Małżonek może powołać się na obowiązujący w jego małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej wobec kontrahentów, odnośnie umów zawieranych przez swojego małżonka, jak również wobec organu podatkowego, jeśli chodzi o zaległości podatkowe swojego małżonka. Skarżący nie wykazał jaki jest stan majątkowy jego małżonki, a skoro rozdzielność majątkowa nie zwalania z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi, to skarżący powinien wykazać, że żona nie może mu udzielić pomocy z uwagi na własną sytuację finansową czy rodzinną.

10 Natomiast sam fakt posiadania statusu osoby bezrobotnej nie przesądza niejako automatycznie o zasadności wniosku o prawo pomocy, zwłaszcza jeśli strona przedstawia swoją sytuację finansową w sposób fragmentaryczny i wybiórczy.

11 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.