Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2015 r., VIII SA/Wa 5/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2015 r., VIII SA/Wa 5/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Decyzją znak: [...], Nr [...] z dnia [...] października 2014 r. Burmistrz S. (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 6o ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości

3 i porządku w gminach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1399, zwana dalej: "u.u.c.p.g.") oraz uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] marca 2013 r. (Dz. Urz. Woj. M. z 9 maja 2013 r. poz. 5466) w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wnoszonej przez właścicieli nieruchomości na terenie Gminy S. oraz Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] września 2013 r. (Dz. Urz. Woj. M. z 23 września 2013 r. poz. 9768) w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wnoszonej przez właścicieli nieruchomości na terenie Gminy S., orzekł o określeniu dla S. K. (dalej: "skarżąca", "strona") opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w okresach:

4 - od [...] lipca 2013 r. do [...] września 2013 r. w kwocie [...] zł miesięcznie;

5 - od [...] października 2013 r. do [...] grudnia 2013 r. w kwocie [...] zł miesięcznie;

6 - od [...] stycznia 2014 r. do [...] marca 2014 r. w kwocie [...] zł miesięcznie;

7 - od [...] kwietnia 2014 r. do [...] czerwca 2014 r. w kwocie [...] zł miesięcznie.

8 W uzasadnieniu decyzji Burmistrz podał, iż w związku z niezłożeniem przez skarżącą deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami, decyzją znak [...] z dnia [...] maja 2014 r. określono skarżącej wysokość tej opłaty. Na skutek złożonego przez skarżącą odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), decyzją znak [...] z dnia [...] lipca 2014 r. uchyliło ww. decyzję i umorzyło postępowanie przed organem I instancji w całości. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie, iż postępowanie prowadzone było na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie zaś ordynacji podatkowej.

9 Ponownie rozpoznając sprawę Burmistrz pismem z [...] lipca 2014 r. wezwał skarżącą do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Pomimo wezwania skarżąca nie złożyła deklaracji, wniosła natomiast

10 w dniu [...] lipca 2014 r. pismo, w którym stwierdziła m.in., że zgodnie z decyzją Kolegium nie obowiązuje ją żadna opłata, ponieważ decyzja Burmistrza została uchylona, a postępowanie przed organem I instancji umorzone. W jej ocenie, Burmistrz nie ma prawa żądać od niej żadnych opłat z tytułu gospodarowania odpadami.

11 W tym stanie sprawy postanowieniem z [...] lipca 2014 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., zwana dalej: "o.p.") w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a następnie postanowieniem z [...] września 2014 r. wyznaczył skarżącej [...] - dniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na powyższe strona złożyła pismo z [...] września 2014 r. (data wpływu do organu), w którym wniosła o wydanie decyzji wyłączającej ją na stałe z obowiązku składania deklaracji o wysokości opłat z zaniechaniem naliczeń i poboru opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w C. [...], gmina S..

12 Odnosząc się do ww. wniosku organ I instancji stwierdził, że nie ma możliwości wydania takiej decyzji, ponieważ zgodnie z art. 6c i art. 6h u.u.c.p.g., gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, a właściciele nieruchomości są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zatem obowiązek ten nałożony został ustawą, ma charakter powszechny i obligatoryjny i nie jest zależny od decyzji Burmistrza.

13 Odnosząc się do meritum sprawy organ I instancji podał, iż wobec faktu, że strona nie zadeklarowała gromadzenia odpadów w sposób selektywny (w ogóle nie złożyła deklaracji), nie ma podstaw do zastosowania stawki obniżonej (stosowanej

14 w przypadku, gdy odpady gromadzone są w sposób selektywny) i w związku z tym do obliczeń zastosowano stawkę podstawową. Opłatę wyliczono na podstawie uchwał Rady Miejskiej w S. Nr [...] i Nr [...] w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wnoszonej przez właścicieli nieruchomości na terenie Gminy S. w następujący sposób:

15 - [...] osoba x [...] zł (stawka od osoby za odpady niesegregowane w III kwartale 2013 r.) = [...] zł za miesiąc za [...] osobę, [...] zł x [...] miesiące = [...] zł za III kwartał 2013 r.;

16 - [...] osoba x [...] zł (stawka od osoby za odpady niesegregowane w IV kwartale 2013 r.) = [...] zł za miesiąc za [...] osobę, [...] zł x [...] miesiące = [...] zł za IV kwartał 2013 r.,

17 - [...] osoba x [...] zł (stawka od osoby za odpady niesegregowane w I kwartale 2014 r.) = [...] zł za miesiąc za [...] osobę, [...] zł x [...] miesiące = [...] zł za I kwartał 2014 r.,

18 - [...] osoba x [...] zł (stawka od osoby za odpady niesegregowane w II kwartale 2014 r.) = [...] zł za miesiąc za [...] osobę, [...] zł x [...] miesiące = [...] zł za II kwartał 2014 r.

19 W odwołaniu złożonym na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła

20 o zmianę ww. rozstrzygnięcia poprzez wyłączenie jej z obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami.

21 Decyzją znak: [...] z dnia [...] listopada 2014 r. Kolegium, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 o.p., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

22 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przedstawieniu stanu sprawy i treści przepisów regulujących przedmiotową materię Kolegium wskazało, iż bezsporną

23 w niniejszej sprawie jest okoliczność, że strona nie złożyła deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zasadnym zatem było wydanie przez organ I instancji zaskarżonej decyzji. Jak wynika bowiem z art. 6o u.u.c.p.g., w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt (burmistrz, prezydent miasta) określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Wskazał, iż Rada Miejska w S. w dniu [...] marca 2013 r. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wnoszonej przez właścicieli nieruchomości na terenie gminy S.. Z § 1.1 pkt 2

24 i § 3 ust. 1 tej uchwały wynika, że stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, wynosi [...] zł miesięcznie od osoby zamieszkującej daną nieruchomość. Kolejną uchwałą z [...] września 2013 r. Nr [...] Rada Miejska w S. wysokość stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, określiła w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od

25 [...] października 2013 r. do [...] grudnia 2013 r., zaś od [...] stycznia 2014 r. w wysokości [...] zł miesięcznie (§ 1 pkt 1b i § 3 pkt 1a i b).

26 W kontekście ww. regulacji prawa miejscowego Kolegium oceniło, iż organ I instancji właściwie określił zobowiązanie skarżącej w poszczególnych miesiącach w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] czerwca 2014 r.

27 Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że nie jest możliwe odstąpienie od naliczania skarżącej omawianej opłaty, bowiem nie zależy to od uznania organu administracji. Do ponoszenia opłat na rzecz gminy za gospodarowanie odpadami komunalnymi właściciele nieruchomości są zobowiązani z mocy ustawy,

28 w związku z tym, że gminy organizują odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości zamieszkujących na jej terenie.

29 Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożyła skarżąca, wnioskując o wyłączenie jej z domniemanego obowiązku ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wydanej decyzji postawiła zarzut rażącego naruszenia prawa w szerokim zakresie. Podała, iż nie zbyła swojej własności na rzecz Burmistrza, nie zawarła - i nie ma takiego zamiaru – umowy na świadczenie usług porządkowych, nie upoważniła Burmistrza i innych do rządzenia na jej posesji. Nie zgadza się na narzucanie jej obowiązku w zakresie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

30 W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą

31 w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

32 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

33 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

34 Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

35 o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art.134 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z treścią art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych

36 w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa wymienia art. 145 p.p.s.a.

37 Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (publ. jw). Zgodnie z art. 6c § 1 u.u.c.p.g., gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Z art. 6h tego aktu wynika zaś, że właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W art. 6m ust. 1 u.u.c.p.g. ustawodawca określił, że właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych.

38 Jak wynika z powyższego, to właściciel nieruchomości ma obowiązek złożenia wskazanej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W przypadku nieruchomości zamieszkanych opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec, zaś w przypadku nieruchomości niezamieszkanych, na których powstają odpady, opłata należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne (art. 6i u.u.c.p.g.). Powstanie powyższego obowiązku zostało przez ustawodawcę zróżnicowane w zależności od tego, czy na danej nieruchomości zamieszkuje co najmniej jeden mieszkaniec. I tak, jeżeli zamieszkuje - obowiązek powstaje w każdym miesiącu, w którym ten mieszkaniec na danej nieruchomości zamieszkuje; jeżeli nie zamieszkuje - obowiązek powstaje

39 w każdym miesiącu, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne. Należy jednak dodać, że ten drugi wariant wchodzi w rachubę tylko wtedy, gdy rada gminy wyda uchwałę obejmującą nowym systemem także nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy. Zatem, nieruchomości zamieszkane są objęte systemem gospodarowania odpadami komunalnymi i ustawodawca nie uzależnia w tej sytuacji obowiązku złożenia deklaracji i zapłaty od powstania odpadów.

40 Podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od niej oraz terminu zapłaty. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie (art. 6k i art. 61 u.u.c.p.g.). Opłata ta ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Przepisy ustawy nie przewidują również możliwości różnicowania stawek opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według cech wyróżniających mieszkańców danej miejscowości, takich jak: wiek, płeć, sytuacja bytowa czy też okoliczność zameldowania.

41 Zgodnie z art. 6o u.u.c.p.g., w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Opłaty te są daniną publiczną

42 o niepodatkowym charakterze, do których, zgodnie z art. 6q ust. 1 u.u.c.p.g., stosuje się przepisy o.p. Z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi gmina pokrywa koszty funkcjonowania całego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Decyzja określająca wysokość opłaty ma charakter deklaratoryjny, co odpowiada częściowo treści art. 21 § 3 w związku z art. 21 § 2 o.p.

43 W stanie faktycznym niniejszej sprawy okolicznością bezsporną jest, że

44 w uchwałach Rady Miejskiej w S. Nr [...] z [...] marca 2013 r. i Nr [...] z [...] września 2013 r. określono metodę ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jako iloczyn liczby mieszkańców oraz ustalonej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W uchwale z [...] marca 2013 r. przyjęto także w § 3, iż w przypadku, gdy odpady nie są zbierane

45 i odbierane w sposób selektywny, stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, wynosi [...] zł miesięcznie od osoby zamieszkującej daną nieruchomość. Z kolei w uchwale z [...] września 2013 r. przyjęto w § 3, że w przypadku, gdy odpady są zbierane i odbierane

46 w sposób nieselektywny, stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi

47 w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy od osoby zamieszkującej daną nieruchomość wynosi: [...] zł miesięcznie w okresie od

48 [...] października 2013 r. do [...] grudnia 2013 r. i [...] zł miesięcznie w okresie od [...] stycznia 2014 r.

49 W ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że skarżąca jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości C. [...], gmina S., oznaczonej

50 w ewidencji jako działka nr [...]. Ustalenie to nie było kwestionowane przez stronę. Właściwie zatem organ I instancji przyjął, że skarżąca, jako właściciel nieruchomości, była zobowiązana do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ponieważ deklaracji takiej strona nie złożyła, Burmistrz był uprawniony na podstawie art. 6o u.u.c.p.g. do określenia w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nie sposób zgodzić się ze skarżącą, że mieszkając na wsi, a nie w mieście, nie wytwarza odpadów komunalnych, bowiem powszechnie wiadomo, że w każdym gospodarstwie domowym wytwarzane są odpady, określane mianem komunalnych, które ustawodawca nakazał bez jakichkolwiek wyjątków gromadzić w przeznaczonych na ten cel urządzeniach (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 maja 2014 r., III SA/Po 1505/13, Lex nr 1479697), natomiast gminy zobowiązał do gospodarowania tymi odpadami na ich terenach. Cytowane wyżej uchwały Rady Miejskiej w S. obejmują teren całej gminy S., do której zalicza się również wieś C.. Skarżąca, jako właścicielka nieruchomości położonej w gminie S., objęta jest więc działaniem aktów prawa miejscowego.

51 Niezasadny jest zarzut skarżącej, iż Kolegium, orzekając w przedmiotowej sprawie dwukrotnie, wydało dwa różne rozstrzygnięcia. Należy przypomnieć, że decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. organ odwoławczy na skutek odwołania skarżącej uchylił decyzję Burmistrza z dnia [...] maja 2014 r. ustalającą opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od [...] lipca 2013 r. i umorzył postępowanie przed organem

52 I instancji z powodu zastosowania przez Burmistrza błędnej procedury w toczącym się

53 w tym zakresie postępowaniu administracyjnym (zamiast przepisów o.p., przepisy kodeksu postępowania administarcyjnego). Przedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za [...] i [...] kwartał 2013 r. oraz [...] i [...] kwartał 2014 r. zostało wszczęte z urzędu zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2014 r. już na podstawie właściwych przepisów o.p., wynikających z art. 6q ust. 1 u.u.c.p.g. Decyzja Burmistrza z dnia [...] października 2014 r., utrzymana w mocy przez Kolegium, prawidłowo określiła dla skarżącej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za te okresy miesięczne, w których powstał obowiązek ich uiszczenia oraz uległ konkretyzacji (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 czerwca 2014 r., I SA/Ke 265/14, Lex nr 1546106).

54 Odnośnie ustaleń w zakresie należnej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, Sąd stwierdza, że opłaty te określone zostały prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie, powołanymi wyżej przepisami prawa miejscowego.

55 Zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty dotyczące bezprawności działań Burmistrza są niezasadne, gdyż postępowanie przed organami obu instancji zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i prawidłowy, a mające zastosowanie

56 w sprawie przepisy prawa zostały należycie zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie doszukał się też naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

57 Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.