Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2021 r., VIII SA/Wa 18/21

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2021 r., VIII SA/Wa 18/21

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi S. G., J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania, po wznowieniu 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżących S. G., J. G. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej także: "SKO", "Kolegium") decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w związku z art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1325, dalej: "Ordynacja podatkowa", "Op"), po rozpoznaniu odwołania S. G. i J. G. (dalej: "skarżący") od decyzji wydanej przez Wójta Gminy W. (dalej: "organ I instancji", "organ podatkowy") z dnia [...] września 2020 r. o zmianie decyzji własnej z dnia [...] lutego 2020 r. w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020 w kwocie [...] zł i ustaleniu wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020 w kwocie [...] zł, sprostowanej postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie w sprawie.

3 Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym

4 i prawnym:

5 Decyzją z dnia [...] września 2020 r. Wójt Gminy W. zmienił skarżącym wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020 w kwocie [...] zł na wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie [...] zł od nieruchomości stanowiącej własność skarżących, położonej w Z. [...] gm. W. Decyzję sprostowano postanowieniem z dnia [...] września 2020 r.

6 Odwołanie od tej decyzji wnieśli skarżący, domagając się jej unieważnienia jako bezprawnej.

7 Kolegium decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie.

8 W uzasadnieniu powyższej decyzji SKO wskazało, iż wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego dla skarżących na rok 2020 został ustalony decyzją organu

9 I instancji z dnia [...] lutego 2020 r. na kwotę [...] zł, która została doręczona w dniu

10 26 lutego 2020r. W dniu 13 marca 2020 r. do organu podatkowego wpłynęła informacja o zmianie danych ewidencji gruntów i budynków z dnia [...] grudnia 2019 r., z której wynika, że działka nr [...] uległa podziałowi na działkę nr [...] o powierzchni 0,0053 ha oznaczonej jako drogi oraz działkę nr [...] o powierzchni 0,6719 ha stanowiącą użytki rolne. Właścicielem działki nr [...] jest Powiat R., a Powiatowy Zarząd Dróg Publicznych w R. posiada ją w trwałym zarządzie. W dniu 14 lipca 2020 r. organ I instancji wznowił postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020 zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Op. W dniu [...] września 2020 r. została wydana decyzja o zmianie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020 i ustaleniu wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020 w kwocie [...] zł. Z dokonanych w ustaleń faktycznych wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2019 r. Nr [...] stwierdził nabycie przez Powiat R., z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę powiatową nr [...] (obecnie nr [...]) W. - M. oznaczonej na mapie jako działka nr [...] o powierzchni 0,0053 ha. Decyzja ta jest ostateczna. Z chwilą uprawomocnienia się ww. decyzji Starosta R. dokonał zmian danych ewidencji gruntów i budynków zawiadomieniem o zmianie z dnia [...] grudnia 2019 r., które organ podatkowy otrzymał w dniu 13 marca 2020 r. Wymiar podatków lokalnych jest dokonywany w oparciu o dane ewidencji gruntów i budynków dlatego zmiana danych ewidencji gruntów wywołała wznowienie postępowania wymiarowego na rok 2020.

11 Kolegium wskazało, iż w trakcie toczącego się postępowania odwoławczego, wszczęło z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] lutego 2020 r. w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020. Decyzją z dnia [...] listopada 2020 znak [...] SKO stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] lutego 2020 r. w sprawie ustalenia wysokości wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020 w kwocie [...] zł. Wskazało, iż tym samym decyzja o ustaleniu wysokości wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego dla skarżących z dnia [...] lutego 2020 r. przestała istnieć w obrocie prawnym, a wznowione postępowanie w stosunku do tej decyzji stało się bezprzedmiotowe. Powyższe uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 208 § 1 Op. Konsekwencją stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej wydanej w dniu [...] lutego 2020 r. jest ponowne ustalenie wymiaru podatków lokalnych na rok 2020, które powinno się odbyć po wszczęciu postępowania podatkowego z urzędu z uwzględnieniem zmian jakie zaszły w ewidencji gruntów i budynków w 2019 r.

12 Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

13 w Warszawie wnieśli S. G. i J. G. Zaskarżoną decyzję, jak i decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2020 r. uznali za rażąco niesprawiedliwe i bezprawne. Podnieśli, iż podziału działek Urząd Gminy dokonał samowolnie. Dodali także, iż decyzja Wojewody [...] jest bezprawna. Zgodnie z prawem za powierzchnię 0,0062 ha Wojewoda [...] powinien skarżącym zapłacić. Skarżący wnieśli o rozpatrzenie sprawy od nowa i unieważnienia zaskarżonej decyzji.

14 Skargą w niniejszej sprawie skarżący objęli także decyzję SKO z dnia

15 [...] listopada 2020 r. nr [...]. Sprawa ze skargi na tą decyzję została w tut. Sądzie zarejestrowana pod sygnaturą VIII SA/Wa 17/21.

16 W piśmie z dnia 8 lutego 2021 r. skarżący wskazali, iż nie wyrażają zgody na podzielenie ich skargi na dwie sprawy: sygn. akt VIII SA/Wa 17/21 dotyczącej decyzji SKO z dnia [...] listopada 2020 r. i sprawę niniejszą, dotyczącą decyzji SKO z dnia [...] listopada 2020 r.

17 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

19 Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej "ppsa"), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. Nr 2021, poz. 137), sprawowana jest w oparciu

20 o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie,

21 że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

22 i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który

23 w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.

24 Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

25 Jak wynika z art. 52 § 1 ppsa skargę wnosi się po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.

26 Z powyższych przepisów wynika, iż każda decyzja stanowi odrębny przedmiot zaskarżenia i sprawy przed sądem administracyjnym.

27 W myśl art. 111 § 1 ppsa sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku (§2).

28 W okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do zastosowania art. 111 ppsa. Skargą zostały bowiem objęte dwie decyzje SKO i sprawy nie mogły być objęte jedna skargą. Jedna z nich (z [...] listopada 2020 r.) została wydana w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] lutego 2020 r. gdzie SKO działało jako organ pierwszej instancji, zaś druga (z [...] listopada 2020 r.)

29 w postępowaniu odwoławczym po wniesieniu przez skarżących odwołania od decyzji wydanej po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. Nie był zatem możliwości łącznego rozpoznania tych spraw na podstawie art. 111 § 2 ppsa. Odnośnie do decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. wskazać należy, iż skarga została przez skarżących wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia, co spowodowało odrzucenie skargi postanowieniem z dnia 25 lutego 2021 r. Postanowienie to jest nieprawomocne.

30 Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w świetle zakreślonych kompetencji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych względów niż w niej wskazane.

31 Przypomnieć bowiem należy, iż w sprawie niniejszej została zaskarżona decyzja wydana w wyniku rozpoznania odwołania skarżących od decyzji z dnia [...] września 2020 r., wydanej po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020

32 w kwocie [...] zł. Kolegium decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2020 r. uchyliło i umorzyło postępowanie w sprawie, uznając je za bezprzedmiotowe. Wskazało bowiem, iż w toku niniejszego postępowania odwoławczego zostało z urzędu wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy W.

33 z dnia [...] lutego 2020 r., w wyniku którego Kolegium decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. stwierdziło nieważność tej decyzji.

34 Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucają bezprawność, przytaczając okoliczności faktyczne, które jak wynika z treści skargi wskazywać mają na prawidłowość decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] lutego 2020 r. i brak jakichkolwiek podstaw do dokonywania zmian w wymiarze łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020 r.

35 W swojej argumentacji pomijają zaś okoliczność, iż zaskarżona decyzja nie odnosi się do okoliczności faktycznych, jak i oceny prawnej, które legły u podstaw wydania decyzji z dnia [...] września 2020 r., ale uznaje postępowanie wznowieniowe za bezprzedmiotowe z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji objętej wznowieniem.

36 Tymczasem z uwagi na treść zaskarżonej decyzji i okoliczności wskazywane jako uzasadnienie jej podjęcia oceny wymaga dokonania prawidłowość stanowiska Kolegium co do wystąpienia bezprzedmiotowości postępowania w niniejszej sprawie.

37 Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu wskazać należy, iż zgodnie z art. 208 § 1 Op, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe (...), organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Decyzja umarzająca z art. 208 Ordynacji podatkowej nie ma charakteru decyzji merytorycznej, nie orzeka co do istoty sprawy, lecz wywołuje skutek procesowy polegający na przerwaniu stosunku procesowego pomiędzy stroną a organem. Charakter przyczyn bezprzedmiotowości nie ma znaczenia, gdyż art. 208 § 1 nakazuje umorzenie postępowania, gdy "z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe".

38 W przepisie tym chodzi o każdą przyczynę powodującą brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

39 z 20 marca 2009 r. w sprawie sygn. akt I FSK 1964/07, LEX nr 575392).

40 Zdaniem Sądu co do zasady trafne jest stanowisko Kolegium, iż w przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji objętej wznowieniem, a taki skutek wywołuje stwierdzenie nieważności, występuje brak przedmiotu w postępowaniu wznowieniowym wszczętym wobec tej decyzji. W tej kwestii Kolegium wskazuje na decyzję własną

41 z dnia [...] listopada 2020 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wójta Gminy W.

42 z dnia [...] lutego 2020 r. w sprawie ustalenia skarżącym wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2020 w kwocie [...] zł.

43 Z akt podatkowych wynika jednak, iż ww. decyzja o stwierdzeniu nieważności została stronom doręczona w dniu 4 grudnia 2020 r. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja także została stronom doręczona w dniu 4 grudnia 2020 r. Tym samym zgodnie z art. 212 Op decyzje te w dniu 4 grudnia 2020 r. weszły do obrotu prawnego. W myśl art. 212 zdanie pierwsze Op organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Ponadto zauważyć wypada, iż decyzja z dnia [...] listopada 2020 r. została wydana przez SKO jako organ pierwszej instancji i podlega zaskarżeniu, o czym Kolegium prawidłowo pouczyło skarżących. Tym samym w dacie wydania,

44 a także doręczenia zaskarżonej decyzji brak było ostatecznego w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcia o stwierdzeniu nieważności decyzji organu I instancji

45 z dnia [...] lutego 2020 r. i podstaw do stwierdzenia, iż brak jest przedmiotu

46 w postępowaniu wznowieniowym w odniesieniu do tej decyzji. Stwierdzenie Kolegium

47 o bezprzedmiotowości postępowania należy tym samym uznać za przedwczesne

48 i prowadzące do naruszenia art. 208 i art. 212 Op. W sytuacji wydania ww. decyzji

49 z dnia [...] listopada 2020 r. należało bowiem rozważyć zastosowanie w sprawie art. 201 § 1 pkt 2 Op i zawieszenie postępowania w sprawie do czasu rozstrzygnięcia co do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2020 r. Okoliczność czy decyzja ta jest dotknięta wadą nieważności i zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, stanowi bowiem o istnieniu przedmiotu w postępowaniu wznowieniowym.

50 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium powinno uwzględnić powyższe rozważania i ocenę prawną.

51 Z tych względów Sąd rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie

52 z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ) i c) ppsa orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

53 O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 210 § 2 ppsa. Wskazana w punkcie 2 wyroku kwota obejmuje [...] zł uiszczonego wpisu sądowego.