Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2018 r., VIII SA/Wa 173/18

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2018 r., VIII SA/Wa 173/18

Sentencja

1 Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich – Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., znak : [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia I. przyznać P. R. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w części od wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, II. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie

2 Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął nadesłany przez P. R., zwanego dalej wnioskodawcą, formularz wniosku

3 o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką. Wnioskodawca oświadczył, że od roku pracuje sam i utrzymuje żonę i [...] letnią córkę. Wskazał, że z tytułu stosunku pracy uzyskuje dochód w wysokości [...] zł netto miesięcznie.

4 Wnioskodawca podał, że posiada spółdzielcze własnościowe mieszkanie

5 o powierzchni [...] m ² o wartości szacunkowej [...] zł oraz żona posiada prawo do lokatorskiego mieszkania spółdzielczego o powierzchni [...] m ². Wnioskodawca posiada także 1/3 udziału w gruntach ornych w miejscowości Ś., gmina W. o powierzchni [...] ha o wartości szacunkowej [...] zł oraz oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł.

6 Jako stałe miesięczne zobowiązania i wydatki wnioskodawca podał ratę kredytu w wysokości [...] zł, koszty związane z utrzymaniem mieszkań w wysokości [...] zł, opłatami za media : gaz, energię elektryczną, telewizję i internet w wysokości [...] zł, zakupem biletów komunikacji miejskiej w wysokości [...] zł, ubezpieczenie mieszkania w wysokości [...] zł, ubezpieczenie na życie wnioskodawcy oraz żony w wysokości [...] zł, zajęcia dodatkowe córki taniec i plastykę w wysokości [...] zł, zakupem książek i pomocy do szkoły dla córki w wysokości ok. [...] zł, zakup odzieży w wysokości około [...] zł, zakup środków czystości i kosmetyków w wysokości [...] zł oraz na wyżywienie w wysokości [...] zł. W sumie miesięczne wydatki wnioskodawcy wynoszą około [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca dodał, że raz w roku ponosi także wydatek związany z wyjazdem córki w lipcu na obóz taneczny w wysokości [...] zł.

7 W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podniósł, że ponoszone przez niego wysokie miesięczne koszty stałe powodują, że z trudem wystarcza na bieżące utrzymanie, a poniesione w ostatnim czasie dodatkowe wydatki związane z udziałem w pogrzebie macochy żony, uczestnictwo w chrzcinach w charakterze ojca chrzestnego oraz przygotowania do remontu mieszkania pochłonęły wszelkie rezerwy finansowe.

8 Do nadesłanego formularza wnioskodawca dołączył wyciągi bankowe swoje oraz małżonki, zeznanie podatkowe PIT 37 za 2017 r. wspólne wnioskodawcy i małżonki, harmonogram umowy kredytu ratalnego, potwierdzenie kosztów ponoszonych za mieszkanie, potwierdzenie kosztów ponoszonych za media, potwierdzenie kosztów związanych z ubezpieczeniem mieszkania, potwierdzenie kosztów związanych z ubezpieczeniem na życie.

9 W niniejszej sprawie zważono, co następuje :

10 Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 t.j.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.

11 Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.

12 Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Wskazać należy, że prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (H. Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia., Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05).

13 Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść

14 w toczącym się postępowaniu, a z drugiej strony jej możliwości finansowe.

15 Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie z kosztów sądowych.

16 Oceniając sytuację materialną wnioskodawcy uznano, że przy wysokości środków finansowych jakimi dysponuje tj. [...] zł netto miesięcznie

17 i ponoszonych wydatkach związanych z bieżącym utrzymaniem rodziny w szczególności kosztów związanych z utrzymaniem mieszkań, wyżywienia i edukacją córki wnioskodawca nie jest w stanie samodzielnie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego, które na obecnym etapie wynoszą [...] złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie w części od wpisu sądowego od skargi, tj. w kwocie [...] złotych. Jednocześnie stwierdzono, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca posiadający stały dochód miesięczny oraz zgromadzone oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł nie będzie w stanie w jakikolwiek sposób partycypować choćby w części kosztów sądowych. Uznano, że pozostałą należną część wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, jak również ewentualne pozostałe koszty sądowe w sprawie wnioskodawca będzie w stanie ponieść samodzielnie, bez spowodowania uszczerbku w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca posiada oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł, a zatem brak jest podstaw do zwolnienia wnioskodawcy w całości od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie.

18 Zaznaczyć należy, że posiadanie oszczędności pieniężnych w zasadzie całkowicie wyklucza przyznanie prawa pomocy, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy, uznając fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (vide: postanowienie z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 430/10, Lex nr 742485, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 724/11, Lex nr 965945), jednak w przedmiotowej sprawie posiadane przez wnioskodawcę oszczędności nie są znaczne gdyż wynoszą

19 [...] zł. Ponadto wzięto pod uwagę, że wnioskodawca samodzielnie utrzymuje trzyosobową rodzinę, a uzyskiwany dochód przeznaczany jest w całości na koszty związane z bieżącym utrzymaniem wnioskodawcy i jego rodziny.

20 Zaznaczyć należy, że strona wnosząc skargę do Sądu powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Tylko w wyjątkowych sytuacjach może być przyznane stronie prawo pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Jak wskazano powyższej w szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Wnioskodawca zaś do grona takich osób nie należy. Instytucja ta nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca wraz z rodziną ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe oraz posiada stały dochód miesięczny.

21 W ocenie referendarza sądowego wnioskodawca będzie w stanie samodzielnie ponieść pozostałą należną część wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, jak również ewentualne pozostałe koszty sądowe w sprawie, takie jak np. wpis sądowy od ewentualnie wniesionej skargi kasacyjnej w wysokości [...] złotych, czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości [...] złotych, które podkreślić należy, mogą wystąpić w sprawie, bądź też nie pojawić się w ogóle. Z tego względu, w pozostałym zakresie odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

22 Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.