Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2016 r., VIII SA/Wa 150/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2016 r., VIII SA/Wa 150/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. F. (dalej także jako: "skarżąca") na postanowienie z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej jako: "SKO" lub "organ odwoławczy"), którym to postanowieniem ww. organ po rozpoznaniu zażalenia M. F. na postanowienie z dnia [...] listopada 2015 r. znak: [...] wydane przez Wójta Gminy Z. ustalające wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego przeprowadzonego zgodnie z decyzją Wójta Gminy Z. z dnia [...] czerwca 2015 r. w kwocie [...] zł dla A. B.- [...] oraz [...] zł dla M. F. na pokrycie kosztów rozgraniczenia oraz ustalające termin uiszczenia tych kosztów i zobowiązujące do ich uiszczenia na rachunek Urzędu Gminy w Z. – orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia.

3 W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ odwoławczy podniósł, że postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia przebiegu granicy nieruchomości położonych w obrębie D. [...] gmina Z. oznaczonych nr [...] stanowiącą własność A. B.- [...], a nieruchomością nr [...] stanowiącą własność M. F. zostało wszczęte w dniu [...] maja 2015 r., a w wyniku przeprowadzonego postępowania Wójt Gminy Z. wydał w dniu [...] czerwca 2015 r. decyzję zatwierdzającą granicę między ww. nieruchomościami.

4 W dniu [...] sierpnia 2015 r. Wójt Gminy Z. postanowieniem ustalił wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego ww. nieruchomości w kwocie [...] zł zgodnie z wystawioną fakturą przez dokonującego czynności rozgraniczenia geodety, obciążając tymi kosztami A. B.- [...], kierując się tym, że koszty postępowania wszczętego na wniosek strony obciążają tę stronę jako poniesione w jej interesie.

5 Na skutek zażalenia SKO w R. postanowieniem z dnia [...] września

6 2015 r. uchyliło zaskarżone postanowienie w całości argumentując, iż pokrycie kosztów powinno spoczywać po obu stronach postępowania.

7 Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wójt Gminy Z. wydał ww. postanowienie z dnia [...] listopada 2015 r., na podstawie którego obciążył kosztami przeprowadzonego rozgraniczenia właścicielki obu nieruchomości każda z nich kwota po [...] zł.

8 Od powyższego postanowienia zażalenie złożyła M. F. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które doprowadziło do obciążenia również jej kosztami rozgraniczenia nieruchomości w sytuacji, gdy stroną postępowania, która powinna ponieść koszty w całości jest A. B.- [...] jako osoba, na której wniosek postępowanie to zostało wszczęte i przeprowadzone oraz nie wyjaśnienie, dlaczego koszty postępowania obciążają również ją jako uczestniczkę postępowania.

9 Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając o utrzymaniu w mocy ww. postanowienia organu I instancji wskazało, że podstawą prawną umożliwiającą obciążenie stron kosztami tego postępowania jest art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "kpa") w związku z art. 262 § 1 pkt 2 kpa, stosownie do których organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji ustala z drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia, a także że stronę obciążają koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postepowanie.

10 Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy SKO w R. podniosło, że z uwagi na fakt, iż granice obu działek były sporne, rozgraniczenie prowadzone było zarówno w interesie właścicielki działki nr [...], jak i właścicielki działki nr [...], a zatem istniała podstawa do obciążenia kosztami postępowania właścicielki obu nieruchomości w równych częściach, według zasad określonych w art. 152 kodeksu cywilnego. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy przytoczył uchwałę 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06, w którym stwierdzono, że branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania.

11 Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. wniosła M. F. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

12 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 264 § 1 kpa w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego niezastosowanie

13 i uznanie za prawidłowe postanowienie Wójta Gminy Z. w zakresie w jakim obciąża skarżącą kosztami rozgraniczenia w sytuacji, gdy stroną postępowania, która powinna ponieść te koszty w całości jest A. B.- [...];

14 2) naruszenie prawa procesowego mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia art. 138 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 kpa poprzez jego nie zastosowanie i nie uchylenie w zaskarżonej części postanowienia organu I instancji, podczas gdy brak jest wyjaśnienia dlaczego koszty postępowania obciążają również uczestnika postępowania, tj. M. F.

15 Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO w R., jak i poprzedzającego postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego.

16 W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące nieruchomości stron było przeprowadzone w 2010 r. z wniosku skarżącej, koszty tego postępowania poniosła w całości skarżąca. Granica wyznaczona obecnie pokrywa się z granicą określoną w tamtym rozgraniczeniu, w związku z tym uważa, że przedmiotowe postępowanie było nieuzasadnione, wszczęte jedynie w subiektywnym interesie A. B.- [...], a nie w obiektywnym interesie wszystkich stron i mającym służyć prawidłowemu ustaleniu stanu prawnego i faktycznego objętych postępowaniem nieruchomości. Tym samym koszty rozgraniczenia powinna ponieść jedynie ww.

17 W odpowiedzi na skargę SKO w R. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

18 Uczestnik postępowania A. B.- [...] w piśmie z dnia [...] października 2016 r. wniosła o oddalenie skargi. Podniosła, że fakt wcześniejszego przeprowadzenia rozgraniczenia nie ma znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. O ile wcześniejsze postępowanie faktycznie miało miejsce, gdyby nie został usunięty kamienny słupek graniczny między działkami stron, ponowne ustalanie przebiegu granicy byłoby zbędne.

19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

20 Skarga podlegała oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

21 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718).

22 Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest zgodność z prawem obciążenia skarżącej kosztami postępowania rozgraniczeniowego.

23 Podstawę rozstrzygania o kosztach postępowania rozgraniczeniowego stanowiły przepisy art. 262 § 1 pkt 2 kpa i art. 264 § 1 kpa. Przepisy te ustalają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ. Zgodnie z art. 262 § 1 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1),

24 a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają

25 z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 264 § 1 kpa ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia.

26 W rozpoznawanej sprawie rozgraniczeniowej organ poniósł koszty związane

27 z czynnościami powołanego do rozgraniczenia geodety i są to koszty uzasadnione. Ich wysokość została ustalona na podstawie faktury VAT Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. wystawionej przez geodetę wykonującego czynności rozgraniczenia pomiędzy spornymi nieruchomościami w kwocie [...] zł.

28 W toku postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego przez geodetę, granice działek objętych wnioskiem o rozgraniczenie okazały się sporne, ich przebieg nie został ustalony, w związku z czym sprawa została przekazana do rozpatrzenia sądowi powszechnemu. Należy zatem uznać, że rozgraniczenie prowadzone było w interesie wszystkich stron postępowania i istniała w tej sytuacji podstawa do obciążenia kosztami postępowania skarżącej, bowiem każda ze stron biorąca udział w postępowaniu rozgraniczeniowym miała interes w ustaleniu przebiegu granic. Zatem również

29 w interesie skarżącej prowadzono postępowanie rozgraniczeniowe, co uzasadnia obciążenie jej kosztami tego postępowania. Skoro więc, jak wynika z art. 152 kc, postępowanie rozgraniczeniowe toczy się w istocie w interesie wszystkich właścicieli gruntów sąsiadujących, to też wszyscy oni są zobowiązani do partycypowania w tych kosztach bez względu na to, którzy z nich żądali wszczęcia tego postępowania.

30 W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że kryterium "interesu prawnego" musi dotyczyć interesu prawnego jednostki, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego.

31 W sprawie zatem istniała podstawa do powołania się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (ONSA/WSA z 2007 r. nr 2, s. 26; LEX nr 229485), zgodnie z którą organ administracji, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która zażądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jakkolwiek postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach administracyjnym i sądowym, to nie zmienia faktu, że sama instytucja prawna "rozgraniczenia nieruchomości", choć została uregulowana w dwóch aktach prawnych: w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne i w Kodeksie cywilnym, stanowi jedną całość. Sąd uznał też, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny bowiem jest kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony

32 w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Wobec tego nie powinien on ponosić kosztów rozgraniczenia, które – w jego ocenie – zostało wszczęte zbyt pochopnie. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Zatem wszyscy uczestnicy postępowania rozgraniczeniowego zobowiązani są do udziału w wydatkach bez względu na to, kto żądał wszczęcia postępowania.

33 Okoliczności sprawy dawały więc niewątpliwie podstawę, by kosztami postępowania rozgraniczeniowego obciążyć również skarżącą, jako właścicielkę sąsiadującej nieruchomości objętej wnioskiem rozgraniczeniowym.

34 Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.