Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2004 r., I SA 369/03

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2004 r., I SA 369/03

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędziowie: NSA Anna Lech NSA Anna Łukaszewska – Macioch Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...].11.2002 r. nr [...], 2/ stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Uzasadnienie

2 Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...].01.2003 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].11.2002 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta U. z dnia [...].07.1976 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości w U. przy ul. G. – róg ulicy S. – o pow. 1601 m2, stanowiącej własność K. i J. małż. K. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej wystąpiły I. K., A. J. i M. F. – następczynie prawne b. właścicieli. W uzasadnieniu decyzji Prezes wskazał, że decyzją z dnia [...].05.1975 r. Wydział Gospodarki Przestrzennej, Geologii i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w W. orzekł o niezbędności tej nieruchomości pod rozbudowę Zakładów [...] "U.", co potwierdziło zaistnienie podstaw do wywłaszczenia zgodnie z art. 3 ust. 1 oraz art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64). Odszkodowanie ustalone zostało na podstawie opinii biegłych. Nie brali oni udziału w rozprawie wywłaszczeniowej, ale tego naruszenia prawa Prezes nie uznał za rażące z tego względu, że nie miało to wpływu na wysokość odszkodowania, które biegli wyrazili w formie pisemnej, strona miała możliwość zapoznania się z ich opiniami, a uwagi strony co do pominięcia wyceny szopy na działce zostały uwzględnione i biegły sporządził uzupełniającą wycenę. Prezes uznał, że decyzja o wywłaszczeniu nie zawiera wady polegającej na rażącym naruszeniu prawa, ani nie zachodzą inne przesłanki wskazane w art. 156 § 1 kpa.

3 Skargę na decyzję Prezesa wniosła I. K., zarzucając naruszenie art. 7, 77 i 156 § 1 kpa oraz art. 22 ustawy z dnia 12.03.1958 r. i domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji. W skardze podniosła, że w postępowaniu nadzorczym brak jest jakiejkolwiek oceny legalności postępowania wywłaszczeniowo – odszkodowawczego, a stwierdzenie, że decyzja z 1975 r. orzekła o niezbędności wywłaszczenia jest zaskakujące, skoro niezbędność powinna być oceniona w postępowaniu wywłaszczeniowym. Nadto podkreślliła, że naruszenie art. 22 ustawy z 1958 r., brak udziału biegłych w rozprawie, pozbawiło właściciela prawa wypowiedzenia się i wyjaśnienia wątpliwości co do odszkodowania zwłaszcza, że opinie biegłych nie posiadają szczegółowego uzasadnienia. Wskazała też, że decyzja wywłaszczeniowa nie wykazała, że nieruchomość jest niezbędna na cel wywłaszczenia.

4 Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6 Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone są rozpoznawane przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

7 Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem organy nie dokonały właściwej dla postępowania nadzorczego oceny decyzji Naczelnika Miasta U. z dnia [...].07.1976 r. o wywłaszczeniu nieruchomości. W postępowaniu tym organy nadzorcze powinny zbadać i ocenić czy ustalony stan faktyczny uzasadniał wydanie decyzji o określonej treści, w świetle przepisów obowiązujących w dacie jej wydania.

8 Decyzja Naczelnika Miasta U. z dnia [...].07.1976 r. została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w brzmieniu tekstu jednolitego ogłoszonego w Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64. Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczona nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. W postępowaniu wywłaszczeniowym powinno zatem zostać udowodnione, że zaistniała któraś z okoliczności wymienionych w tym przepisie, co uzasadniałoby wywłaszczenie. W postępowaniu nadzorczym organ nadzoru powinien zaś wykazać, że postępowanie wywłaszczeniowe udokumentowało okoliczność stanowiącą podstawę wywłaszczenia.

9 Jak stanowi art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z 1958 r. decyzja o wywłaszczeniu miała być wydawana po przeprowadzeniu rozprawy, na podstawie oceny całokształtu okoliczności sprawy, a w szczególności ustalenia, czy objęta wnioskiem nieruchomość jest wnioskodawcy rzeczywiście niezbędna na cele, dla których wywłaszczenie jest według ustawy dopuszczalne, przy czym decyzja mogła orzekać wywłaszczenie w zakresie podanym we wniosku lub mniejszym albo wniosek oddalić. Przepis ten zatem wyraźnie nakazywał dokonanie ustaleń co do rzeczywistych potrzeb wnioskodawcy wywłaszczenia, przy wykazanej wcześniej dopuszczalności wywłaszczenia, wynikającej z art. 3 ustawy. Organ nadzorczy powinien zatem ocenić czy organ wywłaszczeniowy dokonał tego rodzaju ustaleń i czy ich wynik uzasadniał wydanie określonego rozstrzygnięcia.

10 Art. 22 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. stanowił, że odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych, która powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Istotny zatem dla ustalenia odszkodowania był wynik rozprawy z udziałem biegłych, których opinia powinna była być szczegółowo uzasadniona.

11 Organy nadzoru obu instancji uznały, że decyzja wywłaszczeniowa została prawidłowo wydana i nie narusza prawa, co pozostaje w sprzeczności z materiałem sprawy, a zwłaszcza aktami postępowania wywłaszczeniowego. Nie wykazały one z jakich dowodów wynika, że okoliczności dopuszczające wywłaszczenie i jego rozmiar zaistniały i że organ wywłaszczeniowy je wykazał. Z akt zarówno postępowania nadzorczego, jak i wywłaszczeniowego wynika natomiast, że organy w ogóle nie oceniły czy okoliczności te wystąpiły, ani że zostały udowodnione. Co się zaś tyczy ustalenia odszkodowania i braku udziału biegłych na rozprawie wywłaszczeniowej to trudno się zgodzić z oceną, że naruszenie tego przepisu nie miało żadnego znaczenia.

12 W ponownym postępowaniu organy dokonają oceny, czy w postępowaniu wywłaszczeniowym wykazano dopuszczalność wywłaszczenia, zatem zaistnienie przesłanek przewidzianych w art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r. i jakie dowody o tym przesądzają, czy rozmiar wywłaszczenia był uzasadniony rzeczywistą potrzebą wnioskującego o wywłaszczenie i czy zostało to wykazane w postępowaniu wywłaszczeniowym, o ile okazałoby się, że wywłaszczenie było w ogóle dopuszczalne, a także czy dopuszczalne było ustalenie odszkodowania bez udziału biegłych w rozprawie.

13 Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1270).