Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2021 r., I SAB/Wa 96/21

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2021 r., I SAB/Wa 96/21

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędziowie Asesor WSA Iwona Ścieszka Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 21 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.P. na bezczynność Prezydenta (...) w przedmiocie przyznania odszkodowania 1. stwierdza, że bezczynność Prezydenta (...) w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt położony w (...) przy ul. (...), w Dzielnicy (...), stanowiący dz. (...) o pow. (...) z obrębu (...)przeznaczoną pod poszerzenie drogi publicznej – ulicę (...), miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do ustalenia i wypłaty odszkodowania za ww. grunt; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta (...) na rzecz skarżącego K. P. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 K. P. (dalej jako "skarżący") pismem z [...] marca 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt położony w [...] przy ul. [...], w Dzielnicy [...], stanowiący dz. nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] przeznaczoną pod poszerzenie drogi publicznej – ulicę [...]. W uzasadnieniu skargi wskazał, że choć wniosek w powyższym przedmiocie złożył do organu w dniu [...] października 2020 r. oraz wystąpił z ponagleniem do wydania decyzji, to do dnia wniesienia skargi nie zapadło rozstrzygnięcie kończące postępowanie, zaś Prezydent nie wykonał w sprawie jakiejkolwiek czynności. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia w terminie jednego miesiąca; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a."; przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w ww. przepisie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

3 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że pismem z [...] marca 2021 r. wezwał pełnomocnika skarżącego o uzupełnienie akt sprawy poprzez nadesłanie dokumentów potwierdzających, że uzgodnienia dotyczące odszkodowania zakończyły się wynikiem negatywnym oraz o dołączenie ewentualnych porozumień, zrzeczeń, darowizn, oświadczeń i innych umów zawieranych odnośnie do ww. nieruchomości. Akta uzupełniono o wymagane dokumenty w dniu [...] marca 2021 r., a zatem nie upłynął dwumiesięczny termin od uzupełnienia akt sprawy przez stronę. Organ wskazał również, że panująca pandemia, wprowadzenie pracy zdalnej w urzędach i sądach, zamknięcie placówek oświatowych skutkujących przebywaniem na zasiłku opiekuńczym pracowników, także przedłużające się procesy rekrutacyjne na wolne stanowiska urzędnicze spowodowały opóźnienia w prowadzeniu postępowań administracyjnych. Trudno w takiej sytuacji mówić o bezczynności organu.

4 Prezydent w dniu [...] sierpnia 2021 r. nadesłał postanowienie z [...] sierpnia 2021 r., którym wyłączył się od rozpatrywania sprawy dotyczącej ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

6 Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

7 W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej, bądź przewlekłości postępowania, staje się bezprzedmiotowe. Sąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji.

8 Jak wynika z akt niniejszej sprawy, Prezydent postanowieniem z [...] października 2021 r. nr [...] wyłączył się od rozpatrywania sprawy dotyczącej ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, zainicjowanej wnioskiem skarżącego z [...] października 2020 r. Zdaniem Sądu, wydanie przez organ ww. postanowienia wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność w przedmiocie rozpoznania powyższego wniosku (nie można bowiem obecnie zobowiązać Prezydenta do prowadzenia postępowania i wydania decyzji), nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania - jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że w takiej sytuacji wyznaczony zostanie inny organ do prowadzenia sprawy odszkodowawczej. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe.

9 Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ postanowienia lub decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

10 Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy mieć bowiem na uwadze, że choć wniosek skarżącego o ustalenie i wypłatę odszkodowania wpłynął do Prezydenta w dniu [...] października 2020 r., to dopiero w dniu [...] marca 2021 r. rozpoczęto gromadzenie materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia. W powyższej dacie organ uzyskał odpis zwykły z księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości oraz wystąpił do pełnomocnika skarżącego o uzupełnienie akt sprawy poprzez nadesłanie dokumentów potwierdzających, że uzgodnienia dotyczące odszkodowania zakończyły się wynikiem negatywnym oraz o dołączenie ewentualnych porozumień, zrzeczeń, darowizn, oświadczeń i innych umów zawieranych odnośnie do ww. nieruchomości. Akta uzupełniono o wymagane dokumenty w dniu [...] marca 2021 r., jednak dopiero postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. organ wyłączył się od rozpoznania przedmiotowej sprawy. Z powyższego wynika, że przed długi czas organ nie czynił żadnych starań, aby pozyskać dokumentację niezbędną do wydania decyzji, a w konsekwencji po niemal roku od otrzymania wniosku wyłączył się od jego rozpoznania. Nie budzi zatem wątpliwości, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie można też w tej sytuacji uznać za usprawiedliwienie trwającej bezczynności, podnoszonej w odpowiedzi na skargę okoliczności pandemii, czy niedysponowania aktami sprawy z uwagi na ich przekazanie Wojewodzie Mazowieckiemu z wniesionym przez skarżącego ponagleniem. Nic bowiem nie stało na przeszkodzie, aby organ podejmował czynności niezbędne do wydania rozstrzygnięcia chociażby na podstawie akt zastępczych.

11 Jednocześnie w ocenie Sądu, z uwagi na wydanie postanowienia o wyłączeniu się przez Prezydenta od rozpoznania sprawy, jak również z uwagi na okoliczność, że skarga wniesiona została po niecałym pół roku od złożenia wniosku wszczynającego postępowanie (w konsekwencji od [...] kwietnia 2021 r. organ nie dysponował już aktami sprawy), brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tej części skargę Sąd oddalił. Powołany przepis nie precyzuje przy tym charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2934/16 i z 7 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący w żaden sposób nie uzasadnił wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej. Nie wskazał bowiem jaką szkodę poniósł w związku z przedłużającym się rozpoznaniem sprawy przez Prezydenta.

12 Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O oddaleniu skargi w pkt 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.

13 Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.