Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2009 r., I SA/Wa 265/09

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2009 r., I SA/Wa 265/09

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty. oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] potwierdzającą prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

3 Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych:

4 Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Wojewoda [...] - działając na podstawie art. l ust. l pkt l, art. 2 pkt l i 2, art. 3 ust. 2, art. 5 ust. 3 pkt 2, art. 6 ust. l i 2, art. 8 ust. l ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 104 § l i 2 k.p.a. - potwierdził B. T., A. T. i M. T. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wartość mienia pozostawionego ustalono na kwotę [...] zł. przyjmując, że wysokość rekompensaty stanowi 20% w/w kwoty tj. sumę [...] zł., z czego B. T. otrzymał kwotę [...] zł., zaś A. T. i M. T. kwoty po [...] zł.

5 Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli A. T. oraz M. T., podnosząc, iż decyzja organu I instancji winna być wydana niezwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku Sądu [...] w Z. z dnia [...] kwietnia 1997 r. (sygn. akt [...]) oraz wyroku Sądu [...] w P. z dnia [...] października 1997 r. (sygn. akt [...]), na podstawie których przedmiotowa decyzja została oparta, bowiem w tym czasie większość Zabużan otrzymała pełne odszkodowanie. Jednocześnie odwołujący się twierdzili, iż prawo do rekompensaty nie powinno być potwierdzone B. T., wobec zrzeczenia się przez niego swojej części udziału w rekompensacie na rzecz nieżyjącego obecnie A. T.

6 Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Minister ustalił, że wnioskami z dnia 20 stycznia 2006 r. B. T. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej mu prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. T. nieruchomości w miejscowości J., powiat D., województwo [...] oraz z tytułu pozostawienia przez J. T. nieruchomości w miejscowości D. w województwie [...].

7 Z kolei M. T. i A. T. wystąpili w dniu 22 grudnia 2006 r. z wnioskami o wydanie decyzji potwierdzającej im prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. i J. T. w/w nieruchomości.

8 Na podstawie wyroku Sądu [...] w Z. z dnia [...] kwietnia 1997 r.( sygn. akt. [...]) oraz wyroku Sądu [...] w P. z dnia [...] października 1997 r. (sygn. akt. [...]) wydanych w sprawie o ustalenie składu majątku pozostawionego poza obecnymi granicami Państwa organ ustalił, że L. T. pozostawiła w miejscowości J. nieruchomość oznaczoną nr [...], położoną przy ul. [...], w postaci działki o długości [...] m i szerokości [...] m. zabudowaną budynkiem mieszkalnym [...], zaś J. T. pozostawił - jako właściciel we wsi D. gmina N., powiat w. - gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, zabudowane budynkiem mieszkalnym o kubaturze [...] m3, [...], wybudowanym w [...] r. wraz z [...] o kubaturze [...] m3, o ścianach [...], wybudowanym w [...] r. i [...] o kubaturze [...] m3, [...], wybudowaną w [...] r.

9 W oparciu o oświadczenia wnioskodawców, poświadczenie zamieszkania z dnia [...] września 1972 r. oraz kserokopię [...] z dnia [...] maja 1945 r. wystawionego na nazwisko J. T. ustalono, że L. i J. T. powrócili na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w [...] r.

10 Na podstawie złożonych do akt postanowień Sądu Rejonowego w Z. z dnia: [...] maja 1990 r. (sygn. akt. [...]) wywiedziono, że spadek po J. T. nabyli L. T. oraz A. T. i B. T. w częściach równych tj. po 1/3 części każda z w/w/ osób, zaś spadek po L. T. nabyli A. T. i B. T. w częściach równych.

11 Z mocy natomiast postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] października 2004 r. (sygn. akt. [...]) prawa do spadku po A. T. przeszły na A. T. oraz M. T. w częściach równych.

12 W tych warunkach postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wymogi przewidziane w/w ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. oraz wezwał wnioskodawców do wskazania wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, a w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego – zobowiązał do wskazania numeru rachunku bankowego oraz do przedłożenia operatu szacunkowego, określającego wartość nieruchomości pozostawionych przez J. T. poza obecnymi granicami Państwa.

13 Oceniając zgromadzony materiał dowodowy Minister stwierdził, że choć w postępowaniu administracyjnym zasadą powinno być rozpatrzenie i rozstrzygnięcie całej

14 sprawy administracyjnej, co do jej istoty, jedną decyzją administracyjną to procedura ta umożliwia również wydanie decyzji częściowej ( art. 104 § l i art. 138 § l pkt 2 k.p.a. ). Dopuszczalność zatem wydania decyzji częściowej należy wiązać z charakterem przedmiotu postępowania, który może być w tym sensie podzielny, że możliwe jest rozstrzyganie kolejno, co do istoty o kilku elementach składających się na całe uprawnienie lub obowiązek.

15 Wydana w tej sprawie zatem decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2008 r. zawierała rozstrzygnięcie jedynie co do części roszczenia stron tj. potwierdzała prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia przez J. T. Jak wynikało bowiem z treści pisma organu I instancji z dnia [...] grudnia 2007 r. - postępowanie

16 dotyczące nieruchomości stanowiących własność L. T. - pozostaje nadal w toku i będzie mogło być zakończone poprzez wydanie odrębnej decyzji, po przedłożeniu brakujących dokumentów.

17 Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu, a dotyczącego niewłaściwego określenia udziału w rekompensacie dla poszczególnych uprawnionych Minister uznał, że Wojewoda [...] prawidłowo potwierdził prawo do rekompensaty spadkobiercom J. T. w osobach: B. T., A. T. i M. T., w częściach wynikających z w/w postanowień spadkowych. Oświadczenie bowiem B. T. z dnia [...] stycznia 1990 r. o zrzeczeniu się swoich uprawnień na rzecz A. T., wobec śmierci A. T., przed wydaniem decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty, należało uznać za niebyłe i w związku z tym, nie zostało ono ( jako niebyłe) uwzględnione przy określaniu udziału dla poszczególnych uprawnionych. Oświadczenie to ponadto dotyczyło jedynie majątku pozostawionego przez L. T. w miejscowości J. a nie nieruchomości będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji.

18 Na wyżej przedstawiona decyzję A. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

19 W skardze zarzucono Ministrowi Skarbu Państwa, że zaskarżona decyzja dotyczyła jedynie fragmentu majątku pozostawionego poza obecnymi granicami Państwa. Skarżący twierdził przy tym, że przedkładał sądom i w urzędach różne dokumenty i sugerował obecnie, że część z nich zaginęła.

20 Jednocześnie A. T. twierdził, że na skutek zaniedbań urzędniczych i dowolności w interpretacji dokumentów, sądy powszechne nie ustaliły obiektywnie stanu faktycznego dotyczącego składu majątku pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

21 Skarżący w szczególności podkreślał, że organ, orzekając w tej sprawie, pominął dokumentację dotycząca wykupu ziemi przez rodzinę [...] w [...] r.

22 W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W szczególności organ centralny zwracał uwagę na treść art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, określającym co może być dowodem świadczącym o pozostawieniu przedmiotowego mienia i podkreślał, że w tej sprawie w/w orzeczenia sądów były jedynymi dowodami przedłożonymi przez strony, które to dokumenty spełniały wymagania ustawowe.

23 Ponadto akcentowano też, że uwierzytelnione kopie dokumentów dotyczyły majątku pozostawionego przez L. T. a nie przez J. T.

24 Organ uzupełniająco wyjaśnił także, że wysokość wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej ustalono w oparciu o wycenę rzeczoznawcy majątkowego określającego wartość rynkową nieruchomości wg stanu na dzień jej pozostawienia tj. na dzień [...] maja 1945 r. oraz wg cen na dzień sporządzenia wyceny tj. na dzień [...] marca 2008 r. Wyniosła ona – jak wynikało z uzasadnienia decyzji [...] zł.

25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

26 Skargę należało uznać za nieuzasadnioną, co skutkowało jej oddaleniem.

27 Zgodnie z procedurą administracyjną organ wydając decyzję obowiązany jest zastosować przepisy prawa obowiązujące w dacie wydawania decyzji. W związku z powyższym organ w niniejszej sprawie winien orzekać w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418), co zostało uczynione.

28 Ustawa ta w art. 14 ust. 2 stanowi, że zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi zatem 20 % wartości pozostawionych nieruchomości.

29 Okoliczność, że inne akty prawne, które w latach minionych regulowały problematykę tzw. mienia zabużańskiego przewidywały przyznanie rekompensaty o pełnej wartości mienia pozostawionego, pozostaje aktualnie bez wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Skarżący natomiast, jeśli uważa, że na skutek opieszałości działania organów poniósł szkodę to może ubiegać się o odszkodowanie, ale jedynie w trybie procesu cywilnego przed sądem powszechnym.

30 W myśl przepisu art. 6 ust. 1 omawianej ustawy do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty strona winna dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn wskazanych w art. 1 ustawy oraz dowody świadczące o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Rodzaje dowodów, które w szczególności mogą być w tego rodzaju sprawie zgłaszane zawiera przepis art. 6 ust. 4 ustawy. Przepis ten w pkt 1 wymienia urzędowy opis mienia a w pozostałych punktach - określa inne rodzaje dokumentów. Przepis art. 6 ust. 5 przewiduje również możliwość dowodzenia składu pozostawionego majątku za pomocą oświadczeń dwóch świadków złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej, ale dowód ten może być przeprowadzany w przypadku braku urzędowego opisu mienia lub orzeczenia wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny.

31 Odnosząc powyższe do przedmiotowego stanu faktycznego należy stwierdzić, że skoro w sprawie złożony został wyrok sądu cywilnego (wspomniany na wstępie wyrok Sądu [...] w Z.) ustalający skład mienia zabużańskiego, to brak było podstaw do przeprowadzania w postępowaniu administracyjnym dowodu z zeznań świadków. Powyższy wyrok, na skutek oddalenia apelacji strony powodowej przez Sad [...] w P. ( wyrok z dnia [...] października 1997 r. sygn. akt. [...]), stał się prawomocny i wiąże swą treścią inne sądy jak i organy.

32 Podkreślić wypada, że Sąd [...] w Z. nie uwzględnił wszystkich postulatów strony powodowej i ustalając skład pozostawionego na kresach majątku nie w takiej wielkości, w jakiej strona powodowa się tego domagała, szczegółowo omówił powody, dla których odmówił wiary zeznaniom szeregu świadków. Zatem za niedopuszczalną trzeba uznać sytuację, aby obecnie w postępowaniu administracyjnym skarżący, który nie może pogodzić się z treścią wspomnianego wyroku, mógł skutecznie podważać jego treść domagając się poczynienia przez organ odmiennych ustaleń w oparciu o dowody, którym sąd odmówił wiary.

33 Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców. Skoro zatem osoba wskazana przez współspadkobiercę zmarła przed wydaniem w sprawie decyzji i w momencie orzekania osoba ta nie istniała, to owo wskazanie traci swój sens. Przyznanie więc prawa do rekompensaty B. T., w sytuacji, gdy osoba przezeń wskazana (A. T.) zmarła wcześniej, było uzasadnione.

34 Wskazać też trzeba, że przedmiotowa sprawa dotyczyła jedynie majątku pozostawionego przez J. T., powyższe wskazanie przez B. T. nie dotyczyło w istocie rzeczy tej masy majątkowej.

35 Skoro wnioski złożone w tej sprawie dotyczyły różnych majątków pozostawionych przez różne osoby, to wydanie osobnych rozstrzygnięć było dopuszczalne.

36 Biorąc powyższe pod uwagę oraz fakt, że wycena majątku nastąpiła w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego i zgodnie z wymaganiami prawa, Sąd – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – orzekł jak w sentencji.