Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2021 r., I SA/Wa 2574/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2021 r., I SA/Wa 2574/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz po rozpoznaniu 15 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz K. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako organ/Minister) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia K. M. (dalej jako skarżący) oraz J. S. – spadkobiercom J. M. i T. M. - prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w m. [...], pow. [...] woj. [...], obecnie [...].

3 W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zasady realizacji prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej określone są w ustawie z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r., poz. 2097, dalej jako ustawa). Zgodnie z art. 2 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych, jeżeli był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszania na terytorium Rzeczyspospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt a-c oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn o których mowa w art. 1 ustawy lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić, oraz posiada obywatelstwo polskie (ust. 2). Organ zauważył, że zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza okoliczności, że J. M. i T. M. po opuszczeniu byłego terytorium RP w związku z wojną rozpoczętą 1 września 1939 r. powrócili na obecne terytorium państwa polskiego, co w świetle przepisów ustawy powoduje utratę prawa do rekompensaty. Bez znaczenia w ocenie organu pozostaje okoliczność, że na obecne terytorium RP repatriowali się spadkobiercy wymienionych, jako że na mocy przepisów ustawy warunek przesiedlenia się na obecne terytorium RP dotyczy osób fizycznych które 1 września 1939 r. były właścicielami nieruchomości pozostawionych poza obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

4 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesionej pryey K. M. zarzucono powyższej decyzji naruszenie:

5 1. Prawa materialnego, tj. art. 2 i 5 ust. 1 ustawy, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo posłużenia się przez ten organ przesłanką nieprzewidzianą w ustawie;

6 2. Przepisów postępowania, tj. art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako kpa) poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo wydania w toku postępowania przez Wojewodę [...] postanowienia z [...] stycznia 2018 r. nr [...] o pozytywnej ocenie dowodów i na podstawie wskazanego postanowienia wezwanie stron do przedłożenia operatu szacunkowego, który strony przedłożyły, ponosząc przy tym koszty jego opracowania, a następnie wydanie postanowienia o uchyleniu ww. postanowienia i wydanie decyzji odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty.

7 Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i zobowiązanie organu do potwierdzenia wnioskodawcom prawa do rekompensaty oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

8 W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

10 Skarga jest zasadna, choć z innych powodów niż zostało w niej wskazane.

11 Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej jako ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

12 Możliwość występowania jako strona postępowania administracyjnego determinowana jest m.in. przez posiadanie przymiotu zdolności prawnej. Nie ulega wątpliwości, że zdolność prawna osoby fizycznej ustaje wraz z jej śmiercią. W konsekwencji, śmierć osoby fizycznej oznacza, że nie można wobec niej prowadzić postępowania administracyjnego ani wydać decyzji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że prowadzenie postępowania z udziałem osoby zmarłej jest uchybieniem procesowym w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, co musi być uznane za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa i w efekcie rozstrzygnięcia zapadłe w takim postępowaniu obarczone są wadą nieważności, niezależnie od tego, czy organ wiedział o śmierci strony oraz od tego, czy jego niewiedza była zawiniona (zob. wyrok naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2018 r. sygn. akt I OSK 238/17). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stanowisko to podziela.

13 Uczestnikiem postępowania w niniejszej sprawie była J. S., która – jak wynika z odpisu aktu zgonu – zmarła [...] września 2019 r., a zatem przed wydaniem decyzji przez organ II instancji. Powyższa okoliczność oznacza, że organ w przedmiotowej sprawie prowadził postępowanie w stosunku do osoby zmarłej, wydając w stosunku do niej decyzję z [...] września 2019 r. Prowadzi to do wniosku, że rozstrzygnięcie zapadłe w tym postępowaniu obarczone jest kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Czyni to niemożliwym merytoryczne odniesienie się do zarzutów skargi.

14 Dlatego na podstawie art. 145 § 2 ppsa Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji (pkt 1 sentencji) oraz na podstawie art. 200 ppsa orzekł o zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, tj. wpisu sądowego w kwocie 200 złotych.

15 Rozpoznając ponownie sprawę organ ustali następców prawnych J.S. i przeprowadzi postępowanie z ich udziałem, a następnie wyda decyzję w sprawie.