Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2021 r., I SA/Wa 2549/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2021 r., I SA/Wa 2549/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Sawa Sędziowie: sędzia WSA Iwona Kosińska sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. S. i I. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta W. z [...] lipca 2020 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz G. S. i I. S. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu zażalenia G. S. i I. S. na postanowienie Prezydenta [...] z [...] lipca 2020 r., nr [...] odmawiające wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działki nr [...] z obrębu [...] położonej w W. przy ul. [...], utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

3 W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że G. S. i I. S. złożyli wniosek o wydanie zaświadczenia o przekształceniu z dniem 1 stycznia 2019 r. prawa użytkowania wieczystego w prawie własności działki nr [...] z obrębu [...] położonej w W. przy ul. [...] wpisanej do KW nr [...].

4 Prezydent [...] postanowieniem z [...] lipca 2020 r. odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że problematyka, której dotyczy żądanie jest sporna, co stanowi podstawę do odmowy wydania zaświadczenia. Na powyższe postanowienie wnioskodawcy złożyli zażalenie.

5 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę wskazało, że odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 217 § 1 i 2 i art. 218 kpa organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie.

6 Stosownie do art. 217 § 2 zaświadczenie wydaje się, jeżeli:

7 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa,

8 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.

9 Organ obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.

10 Kolegium wskazało, że jak wynika z orzecznictwa sądowoadminsitracyjbnego zaświadczenie stanowi urzędowe potwierdzenie, w formie pisemnej, obiektywnie istniejącego (aktualnie lub w przeszłości) stanu rzeczy (faktycznego lub prawnego), dokonane przez organ na żądanie zainteresowanej osoby, której interes oparty jest na prawie. Jest ono aktem wiedzy a nie aktem woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego - nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Nie jest zatem dopuszczalne dokonywanie, w trybie wydawania zaświadczeń, jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (wyrok NSA z 15 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2991/12).

11 Kolegium podkreśliło, że wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 kpa polega na przeniesieniu danych ze znajdujących się w posiadaniu organu rejestrów, ewidencji i innych zbiorów do treści zaświadczenia.

12 Wydanie zaświadczenia na tej podstawie jest niedopuszczalne, jeśli problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna.

13 Organ odwoławczy podał, że zaświadczenie, z uwagi na jego specyfikę, nie służy rozstrzygnięciu sprawy, gdy przesłanki, z którymi przepis prawa wiąże określone skutki prawne, nie są jasne, a zwłaszcza, gdy istnieje spór co ich występowania w konkretnym wypadku (wyrok NSA z 26 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1067/14). Oznacza to, że przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia nie obejmuje kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, a sprowadza się jedynie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych wynikających z dokumentów będących w dyspozycji organu. Organ może zatem zaświadczyć tylko o tym, co bezpośrednio wynika z dokumentów pozostających w jego dyspozycji, a które wiążą się z zakresem wykonywanych przez niego, ustawowych kompetencji.

14 Kolegium wskazało, że jak wynika z materiału dowodowego prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości zostało ustanowione aktem notarialnym z [...] lipca 1998 r., Rep. A nr [...] na rzecz spółki P. S.A. Spółka po wybudowaniu na ww. gruncie budynku mieszkalnego wyodrębniła i sprzedała 29 lokali wraz ze związanymi z tymi lokalami udziałami w nieruchomości wspólnej obejmującej udziały w użytkowaniu wieczystym gruntu przedmiotowej nieruchomości.

15 Sąd wieczystoksięgowy nie ujawnił w dziale II tej księgi udziałów w użytkowaniu wieczystym związanych z własnością 26 wyodrębnionych lokali, a ponadto nie odpisał od udziału przysługującego Spółce udziałów związanych z wyodrębnionymi lokalami, tym samym zgodnie z treścią księgi wieczystej Spółka posiada na dzień 29 czerwca 2020 r. udział w nieruchomości wynoszący 36333/40489 części. Zgodnie z wpisem w dziale II księgi wieczystej prawo użytkowania wieczystego do gruntu przysługuje właścicielom trzech wyodrębnionych lokali oraz spółce działającej pod firmą P. S.A, przy czym prawo to nie jest związane z wyodrębnionymi lokalami. W księdze wieczystej gruntowej nie ma wpisów dotyczących udziałów w użytkowaniu wieczystym związanych z własnością 26 wyodrębnionych lokali, wymienionych w dziale 1-0 tej księgi.

16 W ocenie Kolegium w przypadku nieruchomości przy ul. [...] nie można przyjąć, że stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej jest bezsporny, co znajduje potwierdzenie we wpisie ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym skierowane przeciwko prawu użytkowania wieczystego gruntu i własności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość .

17 Kolegium podniosło, że nie jest uprawnione do merytorycznego badania sprawy tej niezgodności. Wskazało, że gdy meritum jest nieoczywiste i sporne brak jest podstaw do wydania zaświadczenia o żądanej treści.

18 Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] września 2020 r. złożyli G. S. i I. S.. Wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.

19 W uzasadnieniu skargi wskazali, m.in., że przysługuje im prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...], w łącznym udziale wynoszącym 1742/40489 części związanym z odrębną własnością lokalu nr [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta [...]. Sąd wieczystoksięgowy ujawnił w dziale II księgi budynkowej przysługujące im prawa związane z własnością lokalu nr [...] oraz odpisał odpowiedni udział przysługujący, wg wpisu w KW, deweloperowi od którego kupili ten lokal.

20 W ocenie skarżących w przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie jest sporny. W budynku przy ul. [...] zostały wyodrębnione wszystkie lokale i przeniesione zostały przez dewelopera na rzecz nabywców udziały w nieruchomości wspólnej, w działach I Sp ksiąg wieczystych prowadzonych dla poszczególnych lokali określony został udział każdoczesnego właściciela lokalu w nieruchomości wspólnej, w dziale I O księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości wspólnej wskazane zostały wszystkie lokale znajduje się w budynku wraz z nr KW, a w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości wspólnej został dotychczas dokonany wpis udziału przysługującego części właścicieli w nieruchomości wspólnej, natomiast nadal co do pozostałego udziału wpisany jest deweloper. Wpis tego udziału jest niezgodny ze stanem faktycznym.

21 Skarżący podnieśli, że zostały spełnione przesłanki do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Każdy lokal ma założoną księgę wieczystą. Z każdej księgi lokalowej wynika status lokalu i udział w nieruchomości wspólnej. W dziale I-O księgi budynkowej są ujawnione wszystkie lokale i ich nr ksiąg wieczystych.

22 Skarżący podnieśli, że przedmiotem ich żądania są fakty oraz stan prawny niesporne, a skoro tak to zgodnie z art. 218 § 1 i 2 kpa odpowiedni organ zobowiązany jest wydać stosowne zaświadczenie.

23 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

25 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

26 Podstawę materialnoprawną postanowień organów obu instancji stanowią przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (tj. Dz. U z 2020 r., poz. 139). Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: 1) mieszkalnymi jednorodzinnymi lub 2) mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub 3) o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych.

27 Przekształcenie potwierdza się w zaświadczeniu wydawanym przez organ administracji publicznej, które stanowi podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków (art. 4 ust. 1 ustawy). Wydanie zaświadczenia następuje z urzędu lub na wniosek, o czym stanowi art. 4 ust. 2 ustawy. Zaświadczenie zawiera oznaczenie nieruchomości gruntowej lub lokalowej, według ewidencji gruntów i budynków oraz ksiąg wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości (art. 4 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy).

28 W zaświadczeniu potwierdza się przekształcenie oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 7 i zasadach jej wnoszenia. Zaświadczenie zawiera pouczenie o możliwości złożenia wniosku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 (art. 4 ust. 4 ustawy).

29 Tryb wydawania zaświadczeń określony jest natomiast w art. 217-220 kpa. Stosowanie zaś do art. 218 § 2 kpa organ administracji publicznej przed wydaniem zaświadczenia może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Postępowanie to ma jedynie charakter pomocniczy i nie podlega rygorom pełnego postępowania dowodowego. Ma to o tyle istotne znaczenie, że tego rodzaju postępowanie ma charakter uproszczony, a organ wydaje zaświadczenie na podstawie dokumentów, które są w jego posiadaniu, przede wszystkim ewidencji i rejestrów. Zaświadczenie jest aktem wiedzy organu, który potwierdza jedynie istnienie określonego obiektywnego stanu (faktycznego, prawnego) na podstawie posiadanych danych. Pojęcie danych znajdujących się w posiadaniu organu należy interpretować ściśle.

30 Zdaniem Sądu, w realiach przedmiotowej sprawy organy obu instancji nie uwzględniły danych będących w ich posiadaniu, przede wszystkim z ewidencji gruntów i budynków, kartoteki lokali oraz nie dokonały właściwej oceny księgi wieczystej prowadzonej dla wyodrębnionego lokalu nr [...] przy ulicy [...]. W powyższych dokumentach znajduje się bowiem informacja, że udział skarżących w prawie użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej nr [...] wynosi 1742/40489. Ponadto wskazać należy, że księga wieczysta lokalowa została wyodrębniona z księgi wieczystej nieruchomości gruntowej, czyli z księgi wieczystej nr [...]. W tej ostatniej księdze prawa przysługujące skarżącym związane z własnością wyodrębnionego lokalu nr [...] zostały ujawnione i prawo to odpisane zostało z udziału przysługujące Spółce. Także w księdze wieczystej nr [...] w dziale II rubryce "właściciele wyodrębnionych lokali" pod poz. Lp.1 wskazano udział skarżących w prawie użytkowania wieczystego i nr księgi wieczystej związanej z wyodrębnionym lokalem (system Elektronicznych Ksiąg Wieczystych - księga nr [...]).

31 Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie ewidencja gruntów i budynków ma charakter dokumentu urzędowego i szczególną moc dowodową w rozumieniu art. 76 kpa (por. wyrok WSA w Poznaniu z 7 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Po 435/08). Natomiast zgodnie z poglądami doktryny, przytoczony wyżej przepis wprowadza bezwzględne związanie zapisami ewidencji gruntów i budynków również dla potrzeb stosowania ustawy z 20 lipca 2018 r. (por. Ł. Sanakiewicz, Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, Komentarz, Wolters Kluwer 2019). Jak wynika z informacji z rejestru gruntów skarżący zostali w nim wskazani jako współużytkownicy wieczyści gruntu w udziale 1742/40489. Powołano także nr księgi wieczystej lokalowej.

32 Podkreślić należy, że przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. do wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wymagają, aby nieruchomość była zabudowana budynkami wskazanymi w ustawie. W niniejszej organy nie kwestionują, że jest to budynek mieszkalny wielorodzinny.

33 Zważyć należy, że niewątpliwie skarżącym przysługuje prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości określone ułamkowo, związane z własnością lokalu, które wpisane jest w księdze wieczystej [...], a grunt na którym posadowiony jest budynek i co do którego przysługuje skarżącym prawo użytkowania wieczystego zabudowany jest na cele mieszkaniowe.

34 Z przyczyn wyżej omówionych uznać należy, że wydając zaskarżone postanowienia organy naruszyły art. 217 § 1 i § 2 pkt. 1 kpa oraz art. 218 § 2 kpa w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 2 i art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

35 Dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ppsa oraz art. 135 ppsa Sąd orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego (pkt. 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art 210 § 2 ppsa. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ppsa.

36 Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.