Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r., I SA/Wa 240/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r., I SA/Wa 240/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. sprawy ze skargi T. S., D. S. i R. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz punkt trzeci decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Uzasadnienie

2 Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...].12.2012 r.

3 po rozpatrzeniu odwołaniu T. S. od punktu [...] decyzji Prezydenta

4 [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. tj. odmowy uwzględnienia wniosku w udziale 1/3 części ustalonego odszkodowania za grunt położony w W. przy ul. [...] stanowiący działkę ewidencyjną nr [...]

5 z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 utrzymał w mocy powyższą decyzję.

6 W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny i prawny sprawy.

7 Ostateczną decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia

8 [...] stycznia 2010 r. stwierdzone zostało, iż działka ewidencyjna nr [...] w obrębie

9 [...] o powierzchni [...] m2 oznaczona na "Mapie sytuacyjnej nieruchomości

10 KW Nr [...].[...] zajętej pod drogę publiczną według stanu na dzień [...] grudnia 1998 r." przejęta do państwowego zasobu geodezyjnego

11 i kartograficznego w Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Miasta [...] w dniu [...] grudnia 2009 r. pod nr [...],

12 zajęta pod część ulicy [...] w W. nabyta została przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r.

13 Na podstawie ww. decyzji w księdze wieczystej Nr [...]

14 jako właściciela gruntu stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...]

15 o powierzchni [...] m2 wpisano [...].

16 Pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. D. S. i R. M. złożyły w Urzędzie [...] wniosek "o ustalenie i wypłatę odszkodowania

17 za część ich nieruchomości zajętej pod drogę publiczną ul. [...]. Nieruchomość ta ujawniona jest w księdze wieczystej KW Nr [...] prowadzonej

18 przez Sąd Rejonowy [...],[...] Wydział Ksiąg Wieczystych".

19 W dniu 12 kwietnia 2010 r. T. S. złożył wniosek o wypłatę odszkodowania za część nieruchomości zajętej pod drogę publiczną ul. [...].

20 T. S., R. M. i D. S. byli współwłaścicielami na dzień 31.12.1998 r. powyższej nieruchomości każdy z nich w udziale po 1/3. Aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 2001 r. Rep. A nr [...] T. S. darował swój udział w nieruchomości położonej przy ul. [...] o powierzchni [...]ha (działka nr [...] i [...]) R. M. i D.S. (siostrom)

21 po połowie.

22 Czyli od dnia 22 czerwca 2001 r. wyłącznymi właścicielkami przedmiotowej nieruchomości były R. M. i D. S. każda z nich po 1/2 części. Obie współwłaścicielki złożyły wniosek o odszkodowanie w ustawowym terminie

23 tj. w dniu 28 grudnia 2005 r., natomiast T. S. złożył taki wniosek dopiero

24 w dniu 12 kwietnia 2010 r. tj. po upływie terminu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy

25 z dnia 13.10.1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U.Nr 133, poz. 872 ze zm.)

26 Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Prezydent [...] w punkcie 1 ustalił odszkodowanie za grunt oznaczony jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 uregulowany obecnie w księdze wieczystej KW

27 Nr [...], stanowiący własność miasta W., zajęty

28 pod drogę publiczną (gminną) ulicę [...] w wysokości [...]zł ([...], w punkcie 2 przyznał ustalone odszkodowanie w udziale łącznym 2/3 części tj. w wysokości [...]zł ([...]) na rzecz: R. M. w udziale wynoszącym 1/3 części tj. w kwocie [...] zł ([...]), D.S.

29 w udziale 1/3 części tj. w kwocie [...] zł ([...]), natomiast w punkcie 3 odmówił uwzględnienia wniosku T. S. w udziale 1/3 części.

30 Pismem z dnia 12 listopada 2012 r. T.S. wniósł odwołanie od punktu

31 3 decyzji Prezydenta [...]. W treści pisma podniósł, że jego zdaniem złożenie wniosku odszkodowawczego po dniu 31 grudnia 2005 r. nie przekroczyło ustawowego terminu wyznaczonego do składania wniosków odszkodowawczych

32 ze względu na to, iż wnioski R. M. i D. S. z dnia [...] grudnia 2005 r. dotyczyły całej nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...]

33 w obrębie [...] o powierzchni [...]m2.

34 Po rozpatrzeniu odwołania organ podniósł, że zgodnie z treścią art. 73 ust. 4 – 5 w aktualnie obowiązującym brzmieniu, przedmiotowe odszkodowanie jest ustalane

35 i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach

36 za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony

37 w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem.

38 Organ podniósł, że prawo do złożenia wniosku o odszkodowanie nie może być łączone wyłącznie z osobą, która była właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w dniu 1 stycznia 1999 r. Prawo takie przysługuje bowiem także osobie,

39 na rzecz której prawo to przeniesiono w drodze umowy cywilnoprawnej. Dopóki

40 w księdze wieczystej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną nie zostanie ujawnione przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa na podstawie ostatecznej decyzji wojewody, możliwe jest zbycie takiej nieruchomości przez właściciela wpisanego

41 w dziale II księgi wieczystej (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 753/09, LEX nr 552575).

42 Podobny pogląd wyrażony został w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2010 r. (sygn. akt I OPS 3/09), zgodnie z którym, uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

43 – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U.Nr 133, poz. 872 ze zm.) może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r.,

44 ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła w formie aktu notarialnego umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r., i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej.

45 Kwestie odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości regulują przepisy

46 art. 128 – 135 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

47 (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) - dalej u.g.n. Stosownie do art. 129

48 ust. 5 i art. 130 ust. 2 tej ustawy odszkodowanie ustala starosta wykonujący zadania

49 z zakresu administracji publicznej po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Sposoby określenia wartości nieruchomości regulują między innymi przepisy art. 152 – 154 u.g.n. Zgodnie z treścią art. 130 u.g.n., wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu.

50 W przedmiotowej sprawie, przejście własności działki nr [...] w obrębie [...] na rzecz Gminy [...] stwierdzone zostało decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. Decyzja powyższa stała się ostateczna w dniu [...] lutego 2010 r., co oznacza, że prawo własności przedmiotowej działki, objętej powyższą decyzją, przeszło na Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r.

51 Określony przez ustawodawcę w art. 73 ust. 4 ustawy termin do składania wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne

52 tj. od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., ma charakter terminu prawa materialnego, co oznacza, że termin ten nie może być na wniosek strony ani z urzędu przedłużany, skracany bądź przywracany.

53 Z akt postępowania administracyjnego wynika, że w dniu 28 grudnia 2005 r. wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę,

54 a więc w okresie przewidzianym przez ustawodawcę złożyły D. S.

55 i R. M. Z kolei, wniosek w tym samym przedmiocie T. S. złożony został w dniu 12 kwietnia 2010 r., czyli po upływie terminu przewidzianego

56 w art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

57 Organ potwierdza, że według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. właścicielami nieruchomości byli R. M. w 1/3 części, D. S. w 1/3 części oraz T. S.w 1/3 części. Dlatego też zdaniem organu odwoławczego z powodu niespełnienia jednej z podstawowych przesłanek do ustalenia odszkodowania

58 za 1/3 część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 przez jednego z jej współwłaścicieli T. S., spowodowało, że organ

59 I instancji prawidłowo odmówił uwzględnienia wniosku tej osoby o odszkodowanie

60 w kontrolowanym postępowaniu w 1/3 części.

61 Organ przytoczył wyrok NSA z dnia 8.10.2008 r. (sygn. akt I OSK 1439/07),

62 z którego wynika, że roszczenie z art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną jest związane z właścicielem nieruchomości,

63 jeżeli nieruchomość stanowi własność wspólną z każdym z jej współwłaścicieli. Przenosząc wskazane twierdzenie na grunt przepisu art. 28 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż sprawa każdego współwłaściciela jest odrębną

64 i tylko mogącą być połączoną do wspólnego rozpoznania, na mocy art. 62 k.p.a. Inaczej mówiąc każdy ze współwłaścicieli ma interes prawny tylko w postępowaniu wszczętym swoim własnym wnioskiem, natomiast nie jest stroną postępowania, w rozumieniu

65 art. 28 k.p.a., w postępowaniu z wniosku innego współwłaściciela tej nieruchomości.

66 W związku z powyższym za nieuzasadniony uznał argument odwołania, zgodnie

67 z którym o złożeniu wniosku w zakresie części nieruchomości pozostającej

68 w dniu 31 grudnia 1998 r. własnością T. S. świadczy wniesienie żądania odszkodowawczego przez dwie pozostałe współwłaścicielki nieruchomości pismem

69 z dnia 28 grudnia 2005 r. Przy czym organ odwoławczy twierdzi, że jego zdaniem utrata statusu właściciela nieruchomości (lub statusu współwłaściciela co do jej części)

70 przed dniem wydania deklaratoryjnej decyzji Wojewody [...] o przejściu

71 z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną na rzecz Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do T. S.,

72 nie może prowadzić do innego rozstrzygnięcia, jak do odmowy uwzględnienia wniosku o odszkodowanie złożonego w trybie art. 73 ust. 4 ww. ustawy. Dlatego też odmowa uwzględnienia wniosku o odszkodowanie T. S. przez organ I instancji była prawidłowa z punktu widzenia art. 28 k.p.a. oraz art. 73 ust. 4 ustawy z dnia

73 13.10.1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną.

74 Na decyzję Wojewody [...] z dnia 13.12.2012 r. skargę

75 do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli R. M., D. S. i T. S. nie zgadzając się z jej treścią.

76 W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wniosek o odszkodowanie złożony w dniu 28.12.2005 r. przez R. M. i D. S. dotyczył całej działki

77 nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, której współwłaścicielami w dniu 31.12.1998 r. byli wszyscy skarżący, a w dniu składania wniosku wyłącznie osoby,

78 które go złożyły. W związku z tym odszkodowanie za całość działki powinny otrzymać po połowie R. M. i D. S. gdyż wniosek o wypłatę odszkodowania złożyły w ustawowym terminie i wniosek ten dotyczył całej zajętej działki.

79 W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone

80 w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

81 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

82 Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

83 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach

84 tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej

85 w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania,

86 nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego

87 i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

88 Mając na uwadze treść wydanych w sprawie niniejszej orzeczeń,

89 a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału i przebiegu postępowania należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

90 Zasadnicze znaczenie dla oceny zasadności podnoszonych przez skarżących zarzutów mają regulacje zawarte w ustawie z dnia 3 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U.Nr 133, poz. 872

91 z późn. zm. – dalej także w skrócie przepisy wprowadzające), które rzutują również

92 na zagadnienia natury proceduralnej.

93 Artykuł 73 ust. 1 przepisów wprowadzających stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne,

94 z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa

95 lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

96 Stosownie do art. 73 ust. 2 tej ustawy, w wypadku dróg, mających w dniu

97 31 grudnia 1998 r. charakter dróg gminnych odszkodowanie wypłaca gmina, natomiast w odniesieniu do pozostałych Skarb Państwa.

98 Uwzględniając powyższe należy podkreślić, że przepis art. 73 ust. 1 dotyczy nieruchomości, na których urządzono drogę, następnie zaliczono ją do odpowiedniej kategorii dróg publicznych jeszcze przed 1 stycznia 1999 r. Wprowadzony analizowaną regulacją skutek utraty własności następuje w stosunku do tych nieruchomości,

99 które już uprzednio zostały zajęte pod drogę publiczną bez regulacji stanu prawnego,

100 a zatem takich co do których zmiana ich społeczno-gospodarczego przeznaczenia była widoczna dla ich właścicieli. Ta zaś okoliczność wśród innych także ma istotne znaczenie dla oceny konstytucyjności rozwiązań dotyczących ustalenia i wypłat odszkodowania za utraconą własność, które to prawo zostało ukształtowane

101 jako terminowe, zaś biegu terminu nie powiązano z wydaniem decyzji stwierdzającej nabycie własności.

102 Zgodnie z art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających, odszkodowanie,

103 o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości,

104 na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r.

105 do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

106 W kontekście tej regulacji istotne jest to, że ustalenie i wypłata odszkodowania odbywa się według reguł nazywanych w postępowaniu administracyjnym zasadą skargowości, tj. powyższe następuje wyłącznie na wniosek. Nadto, wyraźne brzmienie unormowania zawartego w ostatnim zdaniu przepisu "roszczenie wygasa",

107 nie pozostawia wątpliwości, że wniosek o odszkodowanie może być skutecznie złożony tylko w terminie wprost wskazanym przez ustawę. Konsekwencją nie złożenia wniosku w okresie pomiędzy 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. jest wygaśnięcie roszczenia, co nakazuje uznać, że powyższy termin ma charakter materialnoprawny

108 i jest terminem prekluzyjnym. Z faktem upływu określonego czasu ustawodawca powiązał bowiem skutek w postaci braku roszczenia, nie wprowadzając żadnych dodatkowych warunków jego zaistnienia, względnie przesłanek mających wpływ na bieg terminu do złożenia wniosku, typu przerwanie biegu, czy jego zawieszenie.

109 Konsekwencją tego poglądu musi być również uznanie, że termin do złożenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, jako termin materialnoprawny, a nie procesowy, nie podlega przywróceniu (tak również

110 np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 20 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Lu 866/08, Lex Omega nr 527232 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny

111 w Krakowie w wyroku z 17 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 810/07, Lex Omega

112 nr 506476).

113 Regulacja zawarta w art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających

114 była już kilkakrotnie przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego,

115 przy czym w poniższych wywodach zaprezentowano te fragmenty wydanych wyroków, których uwzględnienie ma znaczenia dla oceny zasadności zarzutów skargi.

116 I tak, w wyroku z 20 lipca 2004 r. sygn. akt SK 11/02 (OTK-A 2004/7/66) Trybunał Konstytucyjny orzekając o zgodności .art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, wskazał między innymi, że ratio legis przyjętych rozwiązań, które były aktem jednorazowym, mającym na celu uporządkowanie stanu prawnego dróg, co do których od wielu lat stan faktyczny

117 nie pokrywał się ze stanem prawnym. Trybunał Konstytucyjny przypomniał też,

118 że uprawnione podmioty (wywłaszczeni) miały możliwość dochodzenia swoich praw

119 już uprzednio, czego jednak w odpowiednim czasie nie czyniły. Powołał się również przy ocenie konstytucyjności tej regulacji na w pełni aprobowaną w demokratycznych państwach prawnych rzymską zasadę: lus civile vigilantibus scriptum est, co oznacza, że prawo cywilne wymaga dbałości zainteresowanego o swoje prawa.

120 Z kolei w wyroku z 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07 (OTK-A 2009/8/123), Trybunał Konstytucyjny uznał art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających w zakresie,

121 w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania

122 z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, za zgodny

123 z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzekając

124 w ten sposób Trybunał Konstytucyjny dokonał analizy treści art. 73 ust. 4 w związku

125 z art. 73 ust. 3 przepisów wprowadzających oraz sformułował pogląd, że zawarty

126 w art. 73 przepisów wprowadzających mechanizm potwierdzenia wywłaszczenia

127 i uzyskania odszkodowania jest zarówno poprawny systemowo, jak i nie ogranicza ochrony praw należnych byłym właścicielom. Trybunał Konstytucyjny uznał wówczas ponadto, że w sytuacji, w której przepisy wprowadzające nie zawierają szczególnych rozwiązań proceduralnych, decyzja, o której mowa w art. 73 ust. 3 przepisów wprowadzających, jest rozstrzygnięciem wydawanym w ramach procedury administracyjnej. Decyzja stwierdzająca przejście własności nie tworzy nowego stanu prawnego, lecz jedynie potwierdza, że doszło w konkretnej sytuacji do wywłaszczenia

128 z mocy prawa. Skoro zaś wywłaszczenie nastąpiło z mocy prawa, a decyzja ma charakter dowodowy, to należy uznać, że nie jest ona konieczna dla samego zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego, ale stanowi element konieczny postępowania dotyczącego ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania. Jest ono prowadzone

129 przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Wniosek wywłaszczonego podmiotu ma w istocie dwojaki charakter. Z jednej strony stanowi zgłoszenie roszczenia odszkodowawczego, z drugiej zaś zawiera w sobie żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania.

130 Problem prawny powstały na gruncie tej sprawy sprowadza się do interpretacji pojęcia "właściciela" uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U.Nr 133, poz. 872 ze zm. – dalej przepisy wprowadzające).

131 Zatem istotą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest odpowiedź na pytanie

132 czy osobą uprawnioną do złożenia wniosku i odszkodowania, o którym mowa

133 w art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających jest wyłącznie osoba, która była właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r.,

134 czy także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji

135 na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy zawarła umowę w formie aktu notarialnego nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z osobą, która była właścicielem

136 tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana, jako właściciel

137 tej nieruchomości do księgi wieczystej.

138 Przedstawione powyżej zagadnienie było przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów, który w wyroku z dnia 11 stycznia 2010 r. w sprawie o sygn. akt I OPS 3/09 (publ. ONSAiWSA 2010 r. Nr 3, poz. 44) wyraził pogląd, że uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji

139 na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy zawarła w formie aktu notarialnego umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z osobą, która była właścicielem

140 tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana, jako właściciel

141 tej nieruchomości do księgi wieczystej.

142 Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone

143 w tym wyroku.

144 Odnosząc powyższe do zebranego w aktach sprawy materiału dokumentującego Sąd zauważa, że wprawdzie w dniu 31.12.1998 r. współwłaścicieli działki nr [...] było trzech tj. T. S., R. M. i D. S. każdy z nich

145 po 1/3 części, to w dacie składania wniosku o odszkodowanie tj. 28.12.2005 r. współwłaścicielami tej działki były wyłącznie 2 osoby R. M. i D. S. każda z nich po 1/2 części, ponieważ aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 2001 r. (Rep. [...] ) T. S. zbył swój udział na wyżej wymienione osoby. Osoby te zostały ujawnione w księdze wieczystej. Natomiast dopiero decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2010 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntu zajętego pod część

146 ul. [...] w W. – działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 zajętej po drogę publiczną i na jej podstawie wpisano w księdze wieczystej

147 KW Nr [...] jako właściciela [...]. O powyższym wiedziały organy czemu dały wyraz w uzasadnieniu decyzji obu instancji.

148 Zatem w ocenie Sądu nie było podstaw do odmowy przyznania całości wyliczonego przez biegłego odszkodowania R. M. i D. S. po 1/2 części dla każdej z nich bowiem w dacie złożenia wniosku odszkodowawczego tylko one były osobami uprawnionymi do jego otrzymania

149 jako wieczystoksięgowe właścicielki tej nieruchomości.

150 Według konstytucyjnej zasady ochrony własności, nie jest możliwe odebranie własności bez odszkodowania, dlatego też za "właściciela" w rozumieniu art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających, uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie

151 i wypłatę odszkodowania za działkę, która jak później się okazało z mocy prawa

152 z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszła na własność Skarbu Państwa, należy uznać

153 także osobę, której prawo do tej nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej jako prawo własności w wyniku zawarcia umowy przeniesienia własności z poprzednim właścicielem nieruchomości (dotyczy to także części takiej nieruchomości).

154 Argumentację tę dodatkowo wzmacnia stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt K 20/09 (publ. OTK-A 2011, Nr 4, poz. 35) przychylające się i aprobujące pogląd sformułowany w sprawie I OPS 3/09. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że obrót nieruchomościami objętymi art. 73 ust. 1 przepisów wprowadzających, dokonywany przez wywłaszczonych, którzy legitymowali się wpisem w księdze wieczystej, nie może prowadzić do sytuacji, w której postępujący zgodnie z prawem i w zaufaniu do ksiąg wieczystych nabywcy doznając uszczerbku

155 w swych dobrach prawnie chronionych zostaliby pozbawieni ochrony prawnej,

156 a ich konstytucyjne prawa stałyby się iluzoryczne.

157 Natomiast T. S. od dnia [...] czerwca 2001 r. nie był już osobą uprawnioną do otrzymania odszkodowania za przedmiotową działkę i złożenie

158 przez niego wniosku o odszkodowanie w dniu [...] kwietnia 2010 r. (tj. po ustawowo określonym terminie) nie miało żadnego znaczenia prawnego, ponieważ nie posiadał

159 on interesu prawnego w przedmiotowej sprawie.

160 Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe stanowisko Sądu

161 oraz przyzna odszkodowanie w pozostałej 1/3 części R. M. i D. S.

162 Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzekł jak w sentencji.