Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2011 r., I SA/Wa 2072/10

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2011 r., I SA/Wa 2072/10

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Dorota Apostolidis Protokolant ref. Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2011 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Uzasadnienie

2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. H.

3 od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] odmawiającej przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł w lipcu 2010 r. z przeznaczeniem na opłacenie zadłużenia czynszowego – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

4 Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

5 A. H. w dniu 30 czerwca 2010 r. wystąpił z wnioskiem o udzielenie mu pomocy finansowej w formie zasiłku stałego [...], zasiłku celowego na [...], zasiłku celowego na [...], o pomoc w formie [...] oraz w formie [...], a także o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie czynszu.

6 Do wniosku zostało załączone zaświadczenie Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami, zgodnie z którym stan zadłużenia za mieszkanie wynosi [...] zł.

7 Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] odmówił przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł w lipcu 2010 r. z przeznaczeniem na opłacenie zadłużenia czynszowego, argumentując, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych nie ma możliwości przyznania świadczenia na spłatę czynszu bądź uregulowanie zadłużenia czynszowego.

8 A. H. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. i podnosząc, iż niesłusznie zasiłek okresowy i zasiłek stały zostały uznane za jego dochód, gdyż według Ordynacji podatkowej świadczenia te dochodem nie są, ponieważ nie podlegają opodatkowaniu. Ponadto skarżący zarzucił organowi błędną interpretację art. 39 ustawy o pomocy społecznej, stwierdzając, że spłatę czynszu lub zadłużenia czynszowego należy uznać za niezbędną potrzebę bytową.

9 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazało, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.),

10 w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków

11 i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych

12 z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy

13 i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy przy czym przyznanie tego świadczenia uzależnione jest również od spełnienia kryterium dochodowego, określonego w art. 8 powołanej ustawy. Z unormowania zawartego w tym przepisie wynika, że podmiotem uprawnionym do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej jest osoba samotnie gospodarująca, której dochód nie przekracza kwoty

14 477 zł, stanowiącej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej.

15 Ustawa o pomocy społecznej definiuje także pojęcie dochodu, stosownie

16 do art. 8 ust. 3 za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca,

17 w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone

18 w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

19 Organ odwoławczy podał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje i nie uzyskuje żadnego dochodu, zatem kwalifikuje się do uzyskania pomocy ze środków publicznych.

20 Z ustaleń organu wynika, że decyzją z dnia [...] lipca 2010 r.,

21 nr [...] organ udzielił stronie pomocy w formie zasiłku celowego

22 z przeznaczeniem na opłacenie rachunku [...] w miesiącu lipcu w wysokości

23 [...] zł, decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] został przyznany jej zasiłek celowy w miesiącu lipcu 2010 r. w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na [...], ponadto decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] został skarżącemu przyznany zasiłek stały. W okresie od 17 czerwca 2010 r. do 30 czerwca 2010 r. wynosił on [...] zł, natomiast od lipca 2010 r. wynosi [...] zł miesięcznie. Dodatkowo na podstawie decyzji z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] A. H. uzyskał prawo do korzystania [...]

24 w okresie od 1 lipca 2010 r. do 31 lipca 2010 r.

25 Kolegium, powołując się na treść art. 3 ustawy o pomocy społecznej podniosło, że celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej i taką też funkcję spełnia zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy. Organ pomocy społecznej nie ma obowiązku uczestniczyć w ponoszeniu całości kosztów utrzymania strony wnioskującej o pomoc. Zasiłek celowy ma charakter pomocy doraźnej ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Interpretacja powyższego przepisu nie może prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów, co w przedmiotowej sprawie ma miejsce.

26 W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie narusza przepisów prawa materialnego, jak również mieści się

27 w granicach uznania administracyjnego. Organ dokonał również wszystkich wymaganych w postępowaniu czynności zgodnie z art. 106 ust. 4 i art. 107 ustawy

28 o pomocy społecznej.

29 Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. H., nie zgadzając się ze stanowiskiem organu i twierdząc, że decyzja została wydana

30 z naruszeniem obowiązujących przepisów. Skarżący zarzucił organowi przede wszystkim błędną wykładnię art. 39 ustawy

31 o pomocy społecznej podnosząc, że spłata zadłużenia z tytułu czynszu jest potrzebą bytową w rozumieniu powołanego przepisu.

32 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

33 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

34 Skarga jest zasadna.

35 Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym

36 z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), potwierdza, iż w sprawie administracyjnej naruszono prawo w sposób uzasadniający uchylenie wydanych decyzji.

37 Odmowa przyznania zasiłku celowego na spłatę zaległości czynszowych była następstwem uznania przez Prezydenta W., iż wymieniony przez wnioskodawcę cel świadczenia nie jest niezbędną potrzebą bytową w rozumieniu

38 art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.;dalej: "ustawa"). Organ pierwszej instancji

39 odwołał się przy tym do orzecznictwa sądów administracyjnych, z którego wynika,

40 iż przyznanie świadczenia na zapłatę czynszu lub zadłużenia czynszowego, nie jest niezbędną potrzebą bytową w rozumieniu przywołanego powyższej przepisu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymując zaskarżoną decyzję wskazało na zakres pomocy udzielonej wnioskodawcy i charakter zasiłku celowego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje i nie uzyskuje żadnego dochodu, a zatem kwalifikuje się do uzyskania pomocy ze środków publicznych. Jednak organ drugiej instancji ostatecznie jednak uznał, iż rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie narusza przepisów prawa materialnego i mieści się przy tym w granicach uznania administracyjnego.

41 Odnosząc się do stanowiska organów obu instancji Sąd wskazuje, iż zgodnie

42 z art. 39 ust. 1 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Z art. 39 ust. 2 ustawy wynika, iż zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Ustawa nie wymienia zatem wprost świadczeń z tytułu czynszu jako niezbędnej potrzeby bytowej. Nie oznacza to jednak, z uwagi na użyty w art. 39 ust. 2 zwrot "w szczególności",

43 iż zaległości z tytułu czynszu nie mieszczą się w kategorii niezbędnej potrzeby życiowej w rozumieniu art. 39 ust. 1 ustawy. Niewątpliwie zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, z którymi wiąże się zazwyczaj obowiązek uiszczenia czynszu, tak też jest w odniesieniu do skarżącego, należy zaliczyć do podstawnych, niezbędnych potrzeb bytowych. Zaległości z tego tytułu mogą ostatecznie doprowadzić do pozbawienia prawa do korzystania z mieszkania, a więc niezrealizowania jednego z elementarnych

44 potrzeb bytowych. Uwzględniające opisane okoliczności Sąd w składzie orzekającym

45 w niniejszej sprawie podziela stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2007 r. (I OSK 45/07, niepubl.),

46 iż spłata zaległości czynszowych może być przedmiotem świadczenia

47 w formie zasiłku celowego.

48 Przedstawioną powyżej ocenę prawną właściwy organ uwzględni przy ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Organ pierwszej instancji odmówił bowiem przyznania świadczenia w następstwie przyjęcia stanowiska, iż spłata zadłużenia czynszowego nie jest nie jest niezbędną potrzebą życiową w rozumieniu

49 art. 39 ust. 1 ustawy. Organ ten nie odmówił zatem przyznania świadczenia, działając

50 w ramach uznania administracyjnego, z uwagi zakres pomocy udzielonej wnioskodawcy i jedynie subsydiarny charakter świadczenia. Takie motywy pojawiły się dopiero

51 w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji. Oznacza to, iż organ pierwszej instancji naruszył art. 39 ust. 1 ustawy poprzez jego błędną wykładnię, skoro spłata

52 zadłużenia czynszowego jest niezbędną potrzebą bytową w rozumieniu tego przepisu,

53 a utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji przez organ drugiej instancji skutkowało w tej sytuacji naruszeniem zarówno art. 138 § 2 k.p.a., jak też art. 15 k.p.a.

54 Podsumowując Sąd stwierdza, iż zarzut skarżącego naruszenia prawa materialnego, to jest art. 39 ust. 1 ustawy poprzez jego błędną wykładnię, jest zasadny. W tej sytuacji, przy potwierdzeniu nadto naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, konieczne stało się uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji wydanych przez organy obu instancji.

55 Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw.

56 z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.