Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2009 r., I SA/Wa 1702/08

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2009 r., I SA/Wa 1702/08

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2009 r. sprawy ze skargi P. [...] S.A. w W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz P. [...] S.A. w W. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia G. W., uchylił postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] wzywające do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] wystawionym przez P. [...] S.A.

3 ul. [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

4 Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym

5 i prawnym sprawy.

6 P. [...] S.A. z siedzibą w W. w dniu 4 kwietnia 2008 r. wystąpiły do Prezydenta Miasta P. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w zakresie wykonania obowiązku udostępnienia przez G. W. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obręb nr [...], położonej w P. przy ul. [...].

7 Prezydent Miasta P. postanowił skierować tytuł wykonawczy do przymusowego wykonania obowiązku w nim określonego poprzez zastosowanie przymusu bezpośredniego. W związku z tym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] organ wezwał G. W. do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] wystawionym przez P. [...] S.A. ul. [...], tj. do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania prac związanych z konserwacją linii [...], polegających na oznakowaniu dziennym i nocnym słupa przekroczeniowego z rzeką [...] - zakwalifikowanego jako przeszkoda lotnicza, zabezpieczeniu antykorozyjnym słupa, naprawie i zabezpieczeniu antykorozyjnym fundamentów, pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego określonego w art. 148 i następnym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1945 ze zm.), to jest przymusu bezpośredniego. Organ postanowił również doręczyć zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego wymienionego powyżej.

8 Na postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2008 r. G. W. wniosła zażalenie.

9 Wojewoda [...], w wyniku rozpoznania zażalenia, uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie egzekucji administracyjnej w oparciu o art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ podkreślił, że obowiązek wynikający z powołanego przepisu jest obowiązkiem wynikającym bezpośrednio z przepisów prawa. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika zaś, aby właścicielka przedmiotowej nieruchomości sprzeciwiała się jej udostępnieniu w celu przeprowadzenia prac konserwacyjnych. Wojewoda [...] wskazał, że w aktach sprawy znajduje się wystąpienie G. W. z dnia 7 września 2007 r. zawierające oświadczenie o wyrażeniu zgody na przeprowadzenie prac konserwacyjnych na nieruchomości będącej jej własnością.

10 Uwzględniając powyższe organ drugiej instancji uznał zażalenie za uzasadnione i postanowieniem z dnia [...] września 2008 r., nr [...] uchylił postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2008 r. i umorzył postępowanie.

11 Na powyższe postanowienie Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły P. [...] S.A. z siedzibą w W. domagając się jego uchylenia. Strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 124 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną interpretację, oraz naruszenie przepisów procesowych w tym art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki uzasadniające zastosowanie egzekucji administracyjnej w oparciu o powołany art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak również naruszenie art. art. 7, 8 i 11 k.p.a. Ponadto strona skarżąca wniosła o dopuszczenie w postępowaniu sądowym dowodów w postaci zeznań wymienionych w skardze osób, jak również dopuszczenie dowodu z przesłuchania Prezesa Zarządu P. [...] S.A. z siedzibą w W. W ocenie skarżącej, Wojewoda [...] błędnie uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki uzasadniające zastosowanie egzekucji administracyjnej w oparciu o przepis art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W szczególności skarżący zauważył, że Wojewoda [...] dokonał błędnej interpretacji oświadczenia G. W. z dnia 7 września 2007 r., gdyż wyrażona w nim zgoda na udostępnienie nieruchomości nie była bezwarunkowa. Właścicielka uzależniła jej wyrażenie od przedstawienia przez skarżącego oferty umowy o ustanowienie służebności. P. [...] S.A. z siedzibą w W. zaznaczyły, że w dniu 14 września 2007 r. pracownik spółki [...] S.A. skontaktował się telefonicznie z G. W. w celu ustalenia terminu wykonania prac konserwatorskich, na co rozmówczyni oświadczyła, że nie pozwoli na prowadzenie prac dopóki nie zostanie podpisana pomiędzy nią a właścicielem linii elektroenergetycznej [...] umowa służebności. Skarżący zauważył również, że w piśmie z dnia 5 lipca 2007 r. pełnomocnik G. W. oświadczyła, że właścicielka nieruchomości nie wyraża zgody na przeprowadzenie jakichkolwiek prac na działce do czasu zawarcia umowy o ustanowieniu służebności gruntowej lub też do czasu wykupienia nieruchomości od właścicielki.

12 Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i stwierdzając, że w skardze nie wskazano na żadne okoliczności sprawy, które mogłyby mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia.

13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

14 Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

15 Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi stanowi przepis art. 124 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zgodnie z którym właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej.

16 W pierwszej kolejności wskazać należy, że interpretacja instytucji ustanowionej w art. 124 ust. 6 ww. ustawy, będącej szczególnym rodzajem wywłaszczenia, polegającym na ograniczeniu prawa własności bądź użytkowania wieczystego, prowadzi do wniosku, że nie stanowi on autonomicznej podstawy do udostępnienia nieruchomości, a możliwość jego zastosowania była przedmiotem rozważań zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie.

17 W wyroku z dnia 5 lutego 2009 roku, sygn. akt I OSK 301/08, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że artykuł 124 ust. 6 ustawy wchodzi w rachubę tylko w razie wydania przewidzianej w art. 124 ust. 1 ww. ustawy decyzji starosty o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości przez właściciela, na skutek wydania zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość określonych urządzeń przesyłowych. W sytuacji gdy decyzji takiej nie wydano, przepis art. 124 ust. 6 ustawy nie może znajdować zastosowania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2004 r., sygn. akt IV CK 330/02). Przeciwne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 22 listopada 2006 roku, sygn. akt II SA/Bd 744/06 (pub. ONSAiWSA z 2007 roku, Nr 4, s. 102). Natomiast w częściowo krytycznej glosie do rozstrzygnięcia WSA w Bydgoszczy (publ. Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego Nr 5 z 2008 roku, s. 187), Łukasz Strzępek opierając się nie tylko na regułach wykładni językowej, lecz również celowościowej, systemowej i logicznej, wyraził pogląd, że przepis art. 124 ust. 6 ustawy znajdzie zastosowanie w wszystkich stanach faktycznych, w których instalacja urządzeń wykonana została na podstawie decyzji administracyjnej, czy też umowy cywilnoprawnej. Z możliwości ograniczenia korzystania z prawa własności cudzej nieruchomości winni korzystać przede wszystkim ci, którzy zadbali o legalność przedsięwzięć, wpływających na korzystanie z cudzej własności. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, pogląd ten zasługuje na pełną aprobatę, tym bardziej, że w uzasadnieniu odmiennego stanowiska w uzasadnieniu wyroku WSA w Bydgoszczy akcentowano konieczność umożliwienia dysponentowi nagłego udostępnienia urządzeń w sytuacjach awarii i konieczności nagłych napraw. Tymczasem takie sytuacje reguluje w sposób wystarczający przepis art. 126 ustawy.

18 W niniejszej sprawie przedmiotowa nieruchomość została zajęta na podstawie decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] września 1969 r. wydanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

19 A zatem świetle wyżej wskazanej interpretacji art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami w rozpoznawanej sprawie możliwe jest zastosowanie instytucji tego szczególnego rodzaju wywłaszczenia nieruchomości.

20 Wskazać należy także, że przepis art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma zastosowanie wyłącznie w razie braku zgody właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 cytowanej ustawy. Odnosząc się do wskazanej przesłanki, zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że Wojewoda [...] nieprawidłowo wywiódł, iż właścicielka nieruchomości wyraziła zgodę na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania prac związanych z konserwacją linii [...]. Z oświadczenia G. W. z dnia 7 września 2007 r., na które powołuje się organ, wynika, że właścicielka wyraża zgodę na udostępnienie nieruchomości, ale pod warunkiem przedstawienia przez stronę skarżącą oferty umowy o ustanowienie służebności. Z pozostałych akt sprawy wynika, że właścicielka nieruchomości nie wyraża zgody na przeprowadzenie jakichkolwiek prac na działce do czasu zawarcia umowy o ustanowieniu służebności gruntowej lub też do czasu wykupienia nieruchomości przez P. [...] S.A. z siedzibą w W. Tymczasem roszczenie o wykup nieruchomości oraz ustanowienie służebności gruntowej, co też zauważa Wojewoda [...], dochodzone mogą być w drodze cywilnoprawnej. Poza tym, celem tego przepisu było zapewnienie sprawnego i szybkiego przeprowadzenia czynności związanych z konserwacją i usuwaniem awarii. Trudno sobie wyobrazić, aby w sytuacji, gdy chodzi o ochronę zdrowia i życia ludzkiego, prowadzić długotrwałe postępowanie zmierzające do ustanowienia służebności czy wykupu nieruchomości.

21 W związku z powyższym, w ocenie Sądu, Wojewoda [...] uchylając postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2008 r. i umarzając postępowanie przed organem pierwszej instancji naruszył przepis art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zasady postępowania administracyjnego odnoszące się do oceny materiału dowodowego. Z tego względu zaskarżone postanowienie należało uchylić.

22 Odnosząc się do wniosków dowodowych zawartych w skardze, Sąd pragnie zauważyć, że przed sądem administracyjnym możliwe jest jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe, ograniczone do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu. Przeprowadzenie tego postępowania z innych środków dowodowych, w tym z wnioskowanych zeznań wymienionych w skardze osób oraz z przesłuchania Prezesa Zarządu [...] S.A., jest niedopuszczalne.

23 Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 ustawy Sąd określił, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.