Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2014 r., I SA/Wa 1691/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2014 r., I SA/Wa 1691/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Miron Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2014 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości gruntowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] po rozpatrzeniu odwołania J. P., L. S., E. S. i E. Z. od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] października 2009 r., nr [...]– uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

3 Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

4 Nieruchomość położona w [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Nieruchomość ta stanowiła powierzchnię [...] m2, zaś tytuł własności uregulowany był przez zastrzeżenie z aktu [...] z dnia [...] czerwca 1941 r. na imię Z. K. i R. P. w częściach równych. Fakt ten potwierdza zaświadczenie Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] marca 1948 r.

5 W dniu [...] grudnia 1947 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...], przedmiotowa nieruchomość została objęta w posiadanie przez Gminę.

6 W dniu 22 marca 1948 r. Z. K. i R. P. - byli właściciele nieruchomości - złożyli wniosek o przyznanie do niej prawa własności czasowej. Jednocześnie wskazali, że w przypadku nieuwzględnienia wniosku wnoszą "o przyznanie im, na tych samych warunkach, prawa własności czasowej gruntu równej wartości użytkowej."

7 Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), decyzją z dnia [...] grudnia 1994 r., nr [...] stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...] przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie. W decyzji tej stwierdzono, że w skład działki nr [...] wchodzi m.in. część działki pochodzącej z Hip. Nr [...].

8 Decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r., nr [...] Prezydent [...] zatwierdził podział powyższej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na działki nr [...] położoną przy [...] oraz nr [...] położoną przy ul. [...], która w części stanowi nieruchomość objętą roszczeniem.

9 Pismem z dnia 28 września 1999 r. J. P. (następca prawny właścicieli dekretowych) wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organu wojewódzkiego w części dotyczącej obszaru objętego Hip. Nr [...], była działka nr [...].

10 Decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r., nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Województwo [...] prawa własności nieruchomości [...]. Decyzja ta uprawomocniła się w dniu [...] sierpnia 2000 r. Powyższą decyzją Województwo [...] przejęło do prowadzenia - jako zadanie własne - jednostkę organizacyjną: [...].

11 Aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2000 r. [...] przeniósł na rzecz [...] prawo użytkowania wieczystego niezabudowanej działki nr [...], które to prawo było ujawnione na rzecz [...] w księdze wieczystej KW nr [...]. Powyższy akt był poprzedzony umową przedwstępną z dnia [...] czerwca 1998 r. W § 2 ww. aktu stwierdzono, że przeniesienie na rzecz [...] prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] jest dokonywane w zamian za świadczenie [...] polegające na wybudowaniu przez [...] na działce nr [...] budynku [...] według koncepcji programowo-przestrzennej rozbudowy [...] (w dalszej części aktu zawarto ustalenia techniczne co do tej zabudowy i harmonogram prac). Aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 2003 r. prawa przynależne [...] nabyła [...], która tym aktem zobowiązała się także do wybudowania na działce nr [...] budynku [...].

12 Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] września 2003 r., nr [...] stwierdził, że ww. decyzja organu wojewódzkiego z dnia [...] grudnia 1994 r. została wydana z naruszeniem prawa, w części dotyczącej byłej działki nr [...] objętej Hip. Nr [...] z uwagi na naruszenie praw osób trzecich (wniosek dekretowy na dzień wydawania decyzji uwłaszczeniowej nie był bowiem rozpoznany), jednakże odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji, w omawianej części, z uwagi na nieodwracalne skutki prawne. Rozpoznając sprawę ponownie, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy poprzednie rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 39/04 oddalił skargę J. P. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r. jako nieuzasadnioną. Sąd ten (związany oceną prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w wyroku z dnia 5 lutego 2003 r., sygn. akt I SA/Wa 898/01) stwierdził, że chociaż [...], który w wyniku decyzji z dnia [...] grudnia 1994 r. stał się użytkownikiem wieczystym całej działki nr [...], po jej podziale, przeniósł aktem notarialnym swoje prawo do użytkowania wieczystego na [...] jedynie co do działki nr [...], to konstrukcja tej umowy, gwarantująca świadczenia wzajemne również na działce nr [...] upoważniała organ do przyjęcia, że bez wzruszenia aktu notarialnego nie jest możliwa istotna zmiana warunków umowy. W konsekwencji Sąd stwierdził, że - w świetle wytycznych NSA – prawidłowo organy przyjęły, że akt notarialny z dnia [...] grudnia 2000 r. spowodował nieodwracalny skutek prawny w odniesieniu do całej decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 1994 r. Chociaż bowiem aktem tym nie przeniesiono prawa użytkowania wieczystego do działki nr [...], to wzajemne zobowiązania stron tej umowy obejmują również i tę działkę. Organ administracji publicznej działając w granicach swojej właściwości nie ma możliwości zniweczenia skutków prawnych umowy notarialnej pomiędzy [...], a [...], w której prawa w wyniku kolejnej umowy notarialnej wstąpiła [...].

13 W konsekwencji, Marszałek Województwa [...] - wobec rozpatrzenia wniosku Z. K. i R. P. z dnia 22 marca 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości [...], objętej w dacie złożenia wniosku księgą hipoteczną [...]- decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...] postanowił:

14 1) odmówić przyznania następcom prawnym wnioskodawców w osobach ww. prawa użytkowania wieczystego (prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym) do części nieruchomości gruntowej objętej obecnie granicami działki ewidencyjnej nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2, położonej w obrębie [...], będącej własnością Województwa [...] i pozostającej w użytkowaniu wieczystym [...] - w części wchodzącej pierwotnie w skład dawnej nieruchomości hipotecznej Hip Nr [...], oznaczonej dla potrzeb związanych z roszczeniami dawnych właścicieli gruntów [...] jako działka rozliczeniowa nr [...]

15 2) odmówić również, wobec odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości gruntowej opisanej w pkt 1) niniejszej decyzji, objętej granicami działki rozliczeniowej nr [...], przyznania nieruchomości zamiennej z zasobów gruntowych Województwa [...];

16 3) w zakresie objętym roszczeniami następców prawnych wnioskodawców, odnoszących się do działek rozliczeniowych nr [...], które wchodzą w skład nieruchomości gruntowej będącej własnością Miasta [...] stwierdził, że rozstrzygnięcie nastąpi w trybie art. 65 § 1 k.p.a celem przekazania sprawy do rozpatrzenia według właściwości Prezydentowi [...].

17 W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Marszałek Województwa [...] wskazał, iż przyznanie następcom prawnym byłych właścicieli nieruchomości hipotecznej objętej tym postępowaniem prawa użytkowania wieczystego do gruntu nie jest możliwe gdyż nastąpiły nieodwracalne skutki prawne decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1994 r. stwierdzone w trybie postępowania nadzorczego, na podstawie której [...] stał się użytkownikiem wieczystym opisanej w sentencji decyzji części dawnej nieruchomości hipotecznej Hip Nr [...] i właścicielem znajdujących się na niej budynków.

18 Od powyższej decyzji, odwołanie wniosły J. P., L. S., E. Z. i E. S., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Odwołujące się zarzuciły organowi naruszenie przepisów: 1) prawa materialnego, tj.: art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) polegające na bezpodstawnej odmowie ustanowienia w całości prawa użytkowania wieczystego do gruntu [...]; 2) prawa postępowania, tj.: art. 156 § 2 k.p.a., art. 7 w związku z art. 77 k.p.a i art. 65 § 1 k.p.a.

19 Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis art. 7 dekretu określa tryb występowania przez byłych właścicieli gruntów położonych na obszarze [...], które na mocy art. 1 tegoż dekretu przeszły na własność gminy [...], o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie: użytkowania wieczystego) z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Przepis ten w ust. 1 stanowi, iż dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną zaś w ust. 2 mówi, że gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, a jeżeli chodzi o osoby prawne - ponadto, gdy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej. Jeżeli zatem nieruchomość [...] objęta działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] znajdowała się w posiadaniu wnioskodawcy, wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu złożony został w odpowiednim terminie, a korzystanie z nieruchomości dało się pogodzić z obowiązującym planem zabudowania, to organ gminy ma obligatoryjny obowiązek uwzględnić wniosek. Taki stan prawny obowiązuje do chwili obecnej. Stąd, organ rozpoznający wniosek złożony w trybie dekretu powinien przede wszystkim ustalić, czy zostały spełnione przez wnioskodawcę wymienione warunki. Jak wynika z akt sprawy, wniosek o przyznanie własności czasowej został złożony w terminie oraz przez podmiot uprawniony tj. przez właścicieli nieruchomości Z. K. i R. P. Z przepisu art. 7 dekretu wynika zobowiązanie organu administracji rozpatrującego wniosek nie tylko uzyskania informacji o przeznaczeniu określonej nieruchomości w planie zabudowania, lecz także obowiązek wnikliwego rozważenia, czy istnieje możliwość realizowania nadal przez dotychczasowych właścicieli funkcji określonej w tym planie dla danej nieruchomości. Organ orzekający, aby odmówić byłemu właścicielowi prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości musi zatem udowodnić, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela w żadnym wypadku nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według aktualnie obowiązującego planu zabudowy (planu zagospodarowania przestrzennego). Stosowanie innych negatywnych przesłanek uwzględnienia wniosku złożonego w dekretowym terminie nie znajduje żadnych podstaw prawnych w przepisach dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], które stanowią samodzielną podstawę prawną do rozstrzygania wniosków byłych właścicieli złożonych w trybie art. 7 ust. 1 tego dekretu. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy przywołał orzecznictwo sądowe (Uchwała NSA z dnia 11 grudnia 1995 r., sygn. akt VI SA 9/95 - publ. ONSA 1996/1/7; wyrok WSA z dnia 2 września 1996 r., sygn. akt IV SA 324/95; wyrok WSA z dnia 17 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1482/00; wyrok NSA z dnia 27 lutego 2002 r., sygn. I SA 1310/00; wyrok NSA z dnia 11 października 2006 r., sygn. akt I OSK1322/05). Kolegium podkreśliło, że z ww. orzeczeń jasno wynika, iż jedyną przesłanką upoważniająca do odmowy przyznania prawa wieczystej dzierżawy (użytkowania wieczystego), w rozumieniu art. 7 ust. 2 powołanego wyżej dekretu, jest brak możności pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Aktualny właściciel nieruchomości ma zatem obowiązek ustanowienia prawa do gruntu, z którego można się zwolnić tylko wskazując, że aktualne przeznaczenie gruntu nie da się pogodzić z dalszym korzystaniem z tego gruntu przez poprzedniego właściciela. Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji w żaden sposób nie wyjaśnił jakie jest przeznaczenie gruntu i nie wykazał czy korzystanie z gruntu przez następców prawnych byłych właścicieli da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu wynikającym z tego planu. Z kolei, brak ustaleń we wskazanym powyżej zakresie oznacza, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił należycie sprawy, przez co naruszył przepisy art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

20 Następnie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że w trakcie postępowania administracyjnego wskazywało, iż nieodwracalność skutków prawnych nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie bowiem prowadzone postępowanie nie jest postępowaniem nadzorczym, nie jest nim objęte badanie zgodności z prawem wcześniejszych decyzji, lecz jego przedmiotem jest wyłącznie rozpoznanie wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego do określonej nieruchomości. Oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste innemu podmiotowi nie może stanowić podstawy odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu, co podkreśla zresztą ww. orzecznictwo sądowoadministracyjne.

21 Jednocześnie, zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji naruszył art. 107 § 3 k.p.a., bowiem nie uzasadnił w żaden sposób odmowy przyznania następcom prawnym byłych właścicieli nieruchomości zamiennej.

22 Ponadto, odnosząc się do pkt 3) decyzji organu pierwszej instancji Kolegium podkreśliło, że w swoim poprzednim orzeczeniu z dnia [...] marca 2009 r. wskazywało, iż postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] został rozstrzygnięty spór kompetencyjny pomiędzy Prezydentem [...] a Marszałkiem Województwa [...] co do rozpatrzenia wniosku byłych właścicieli o przyznanie im prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] oraz do wydania decyzji na podstawie art. 7 dekretu [...]. W konsekwencji tego sporu został wskazany jako organ właściwy Marszałek Województwa [...]. Rozstrzygnięcie w tym zakresie pozostaje w obrocie prawnym i ma charakter wiążący w sprawie.

23 Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lutego 2010 r. skargę, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosło Województwo [...], reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.

24 Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7, 77, 80 i 107 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie.

25 W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że podziela pogląd wyrażony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] i oparty na treści art. 7 ust. 2 dekretu, że jedynym kryterium ustawowym, które należy mieć na uwadze przy rozpatrywaniu wniosków dekretowych - jest możliwość pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem tego gruntu według planu zagospodarowania przestrzennego. Jednakże, wobec brak planu zagospodarowania przestrzennego dla nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem - nie jest jednak możliwe ścisłe zastosowanie się do kryteriów prawnych określonych w art. 7 ust. 2 dekretu. W toku dotychczasowego postępowania, stwierdzono ponad wszelką wątpliwość tę istotną okoliczność, iż faktyczny sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości dla potrzeb [...] - wykluczają możliwość pogodzenia aktualnego sposobu korzystania z nieruchomości z roszczeniami następców prawnych dawnych właścicieli tej nieruchomości. W toku dotychczasowego postępowania dowodowego, ustalono ponad wszelką wątpliwość, że Marszałek Województwa [...] nie ma żadnych możliwości prawnych, aby odjąć [...] prawo użytkowania wieczystego do gruntu części działki ewidencyjnej nr [...] objętej roszczeniami następców prawnych Z. K. i R.P. i tytułu własności do budynków wzniesionych z własnych środków [...] na działce ewidencyjnej [...].

26 Ponadto, strona skarżąca wyjaśniła, że w świetle postanowień zawartych w art. 51 ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1590 ze zm.) - nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania Skarbu Państwa wynikające z działalności jego organów władających przedmiotową nieruchomością przed dniem 1 stycznia 1999 r., a więc przed datą przejścia tej nieruchomości z mocy samego prawa na własność Województwa [...], a tym samym zasadnie organ pierwszej instancji wypowiedział się w tym zakresie w punkcie 3 decyzji.

27 Wobec powyższego strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...].

28 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

29 Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w dniu 15 lipca 2014 r. pełnomocnik strony skarżącej oświadczyła, że dla spornego terenu nie ma urządzonego planu zagospodarowania przestrzennego.

30 Pełnomocnik uczestników postępowania: J. P., L. S., P. F., E. S., wniosła o oddalenie skargi, podsumowując stanowisko procesowe w załączniku z dnia 18 lipca 2014 r. do protokołu rozprawy.

31 Pełnomocnik uczestnika postępowania [...] wniosła o uwzględnienie skargi.

32 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

33 Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

34 Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.

35 W przedmiotowej sprawie podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia sprawy o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości stanowił m. in. art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), dalej: dekret. Stosownie do treści art. 7 ust. 2 dekretu gmina uwzględni wniosek dekretowy, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Przepis ten formułuje zatem dwie przesłanki, których spełnienie nakazuje gminie uwzględnić wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Są to: złożenie w ustawowym terminie wniosku dekretowego oraz zgodność korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem według planu zabudowania (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego).

36 Powyższe nie oznacza jednak, że spełnienie tych warunków prowadzić będzie w każdym przypadku do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu. Niewątpliwie, tak jak stwierdził organ odwoławczy oraz uczestnicy postępowania: J. P., L. S., P. F., E. S., prezentowano pogląd w orzecznictwie, iż podstawą odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 ust. 2 dekretu, w sytuacji złożenia wniosku w terminie (co miało miejsce w niniejszej sprawie), może być tylko i wyłącznie ten przepis. Dla tej linii reprezentatywne są wyroki przywoływane przez organ odwoławczy oraz pełnomocnika uczestników postępowania. Jednakże, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podkreśla, iż w ostatnich latach należy odnotować pojawienie się dodatkowych "pozadekretowych" przesłanek odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego z uwagi na stan faktyczny i prawny nieruchomości. Przy czym, organ administracji odmawiając prawa użytkowania wieczystego gruntu w trybie art. 7 ust. 2 dekretu musi wyraźnie wskazać czy wynika to z braku przesłanki określonej w tym przepisie, czy też z innych okoliczności prawnych. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji wyraźnie wskazał w swojej decyzji, że przeszkodą w ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na spornym gruncie jest przekazanie tego gruntu w użytkowanie wieczyste na rzecz [...] - decyzją z dnia [...] grudnia 1994 r., która (jak stwierdził Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] września 2003 r. oraz z dnia [...] grudnia 2003 r.,) została wydana z naruszeniem prawa, w części dotyczącej byłej działki nr [...] , jednakże odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji, w omawianej części, z uwagi na nieodwracalne skutki prawne, zaś stanowisko to podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 kwietnia 2005 r.

37 W aktualnym orzecznictwie formułowany jest niezwykle ważny pogląd, że zasady wykładni prawa nie ograniczają organów stosujących prawo do skorzystania wyłącznie z wykładni dosłownej (językowej). W doktrynie i judykaturze przyjęte zostało, że oprócz wykładni językowej w następnej kolejności zastosowanie mają wykładnia systemowa oraz wykładnia funkcjonalna (celowościowa). Tym samym stwierdza się, że wykładni art. 7 ust. 2 dekretu nie można dokonywać w oderwaniu od pozostałych norm prawnych składających się na obowiązujący w dacie rozstrzygania sprawy system prawa. Należy mieć na uwadze, że od czasu wejścia w życie dekretu minęło już ponad 60 lat i obok regulacji dekretowych na przestrzeni lat uchwalane były inne uregulowania prawne, jak ustawowa regulacja instytucji użytkowania wieczystego zawarta w przepisach Kodeksu cywilnego (art. 232 i n. k.c.), a także przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. Z 2014 r., Nr 518). Taki stan prawny powoduje, w wielu przypadkach dotyczących gruntów objętych dekretem, kolizję uprawnień różnych podmiotów do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do tego samego gruntu (zob. wyroki w: orzeczenia.nsa.gov.pl – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 2167/09; Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1428/08; z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt 696/10; z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1441/10). Taka kolizja uprawnień zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem sporna nieruchomość, jeszcze przed rozpatrzeniem wniosku dekretowego z dnia 22 marca 1948 r., oddana została w użytkowanie wieczyste na mocy ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...]grudnia 1994 r. stwierdzającej nabycie z mocy tego prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] oraz stwierdzającej nieodpłatne nabycie własności budynków, położonych na tym gruncie. Następnie, aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2000 r. [...] przeniósł na rzecz [...] prawo użytkowania wieczystego niezabudowanej działki nr [...] (wchodzącej w skład byłej działki nr [...]). W akcie tym stwierdzono, że przeniesienie na rzecz [...] prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] jest dokonywane w zamian za świadczenie [...] polegające na wybudowaniu przez [...] na działce nr [...] budynku [...]. Wprawdzie, jak wskazano wyżej, decyzjami z dnia [...] września 2003 r. i z dnia [...] grudnia 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że ww. decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. została wydana z naruszeniem prawa - jednakże nie było możliwe stwierdzenie jej nieważności z uwagi na zaistniałe nieodwracalne skutki prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 39/04 podzielił stanowisko organu administracji i skargę oddalił. Skoro zatem na spornej nieruchomości zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, to brak jest możliwości ustanowienia na gruncie nieruchomości [...] prawa użytkowania wieczystego na rzecz uczestników postępowania: J. P., L. S., P. F., E. S., ponieważ aktualnie istniejące prawo na rzecz [...] uniemożliwia realizację praw innych osób do danej nieruchomości. Ponadto należy zauważyć, że w niniejszej sprawie organ administracji - w aktualnym stanie faktycznym i prawnym sprawy - działając w zakresie swoich kompetencji, nie jest w stanie podjąć żadnych działań zmierzających do usunięcia istniejącej przeszkody (w postaci ustanowionego prawa użytkowania wieczystego na rzecz innego podmiotu). Istniejące bowiem już prawo użytkowania wieczystego (do czasu jego wygaśnięcia), nawet w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu, stanowi przeszkodę prawną w pozytywnym rozpatrzeniu wniosku dekretowego. Decyzja o ustanowieniu na rzecz następców prawnych byłych właścicieli użytkowania wieczystego do gruntu, który jest już takim prawem obciążony, byłaby bowiem z mocy art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. nieważna już z chwilą jej wydania, jako niewykonalna.

38 Należy więc podzielić stanowisko organu pierwszej instancji, iż oddanie gruntów - przejętych w trybie powołanego dekretu - w użytkowanie wieczyste w drodze decyzji administracyjnej lub umowy cywilnoprawnej innym podmiotom, dopóki decyzje te lub umowy pozostają w obrocie prawnym, uniemożliwia oddanie tych gruntów w użytkowanie wieczyste właścicielowi lub jego następcom prawnym na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. Przedmiotem postępowania w trybie uregulowanym w powołanym przepisie mogą być bowiem jedynie grunty stanowiące własność gminy, będące w jej posiadaniu, do których innym osobom nie przysługuje żadne prawo.

39 Tym samym, w ocenie Sądu, poza znaczeniem prawnym byłyby rozważania organu na temat czy w odniesieniu do spornej nieruchomości dekretowej obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego, tym bardziej, iż jak wynika z akt sprawy, z oświadczenia pełnomocnika skarżącej o także wiedzy Sądu z urzędu – plan taki nie został uchwalony.

40 Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podzielił także stanowisko organu pierwszej instancji zawarte w pkt 2) decyzji co do braku podstaw uwzględnienia pozostałych żądań właścicieli dekretowych zawartych we wniosku z dnia 22 marca 1948 r.

41 Odnosząc się zaś do stanowiska Kolegium, iż Marszałek Województwa [...] w swojej decyzji z dnia [...] października 2009 r. winien rozpatrzyć wniosek dekretowy także w odniesieniu do działek rozliczeniowych [...] stanowiących własność Miasta [...] (co ma potwierdzać postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] marca 2004 r. rozstrzygające spór kompetencyjny pomiędzy Prezydentem [...]) –Sąd wskazuje, iż w jego ocenie stwierdzenie organu pierwszej instancji zawarte w pkt 3) decyzji nie ma żadnego normatywnego znaczenia, bowiem jego treść ma w istocie charakter tylko i wyłącznie informacyjny. Kwestia przyznania bądź odmowy na gruncie dekretowym (tzw. działkach rozliczeniowych nr [...] - stanowiących własność Miasta [...]) - będzie bowiem oceniana (także pod kątem właściwości organu) w ramach odrębnej sprawy administracyjnej.

42 Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

43 -----------------------

44 1