Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2014 r., I SA/Wa 1685/13
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2014 r., I SA/Wa 1685/13
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Wroczyński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2014 r. sprawy ze skargi Gminy W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
2 Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miejską W. prawa własności nieruchomości, oznaczonych w operacie ewidencji gruntów i budynków, w obrębie [...], jako działki:
3 - nr [...], [...] o powierzchni [...] ha,
4 - nr [...], [...], o powierzchni [...] ha,
5 W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że Wojewoda [...] odmawiając stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę W. własności w/w nieruchomości w decyzji z dnia [...] września 2011 r. stwierdził, że działki te na dzień 27 maja 1990 r. pozostawały w użytkowaniu Zakładów [...] w W., co potwierdza decyzja Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] maja 1973 r., i z tego względu nie należały, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm. – dalej jako ustawa z dnia 10 maja 1990 r.) do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
6 Odwołanie od decyzji Wojewody [...] wniosła Gmina W. domagając się jej uchylenia w części dotyczącej działki nr [...] i podnosząc, że jedynie na części tej działki było ustanowione prawo użytkowania na rzecz przedsiębiorstwa państwowego.
7 Rozpoznając odwołanie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, iż jedyną sporną okolicznością w spawie jest ustalenie, czy w dniu 27 maja 1990 r. cała działka [...] pozostawała w użytkowaniu ustanowionym na rzecz przedsiębiorstwa państwowego. Zdaniem Komisji spór ten jednak nie wymaga rozstrzygnięcia, bowiem istotne jest to, że gmina W. przyznaje, iż na części przedmiotowej działki funkcjonowało w dniu 27 maja 1990 r. użytkowanie ustanowione na rzecz przedsiębiorstwa państwowego. Ta, już w pełni niesporna zdaniem Komisji, okoliczność ma to znaczenie, że przesądza o niepodleganiu przedmiotowej działki w całości komunalizacji z mocy prawa. Jeśli bowiem, choćby tylko nawet niewielka część tej działki w innym stanie podziału geodezyjnego nie podlegała komunalizacji, to oczywiste w ocenie Komisji jest, że cała nowoutworzona działka tej komunalizacji nie podlegała i z dniem 27 maja 1990 r. nie stała się własnością właściwej gminy.
8 Zatem wobec obowiązującego podziału geodezyjnego Komisja uznała, że nie można przyjąć, iż doszło do nabycia własności przedmiotowej działki przez Gminę Miasto W.
9 Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina W. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 191 ze zm. – dalej jako Kpa) oraz prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca gmina podniosła, że działka nr [...] została wyodrębniona, w wyniku przekształceń geodezyjnych w 1974 r. Zgodnie z wykazem zmian gruntowych nr ew. [...] oraz planem podziału nieruchomości w skład działki nr [...] weszła cała dawna parcela nr [...], o powierzchni [...] ha oraz część (o powierzchni [...] ha) dawnej parceli nr [...], o powierzchni [...] ha. W związku z powyższym skarżąca przyznała, że cześć spornej działki nr [...], która wcześniej znajdowała się w granicach parceli nr [...], pozostawała w dniu 27 maja 1990r. w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego. Decyzją Prezydium Rady Narodowej miasta W. z dnia [...] maja 1973r. przekazano bowiem w użytkowanie na czas nieograniczony na rzecz Zakładów [...] teren obejmujący parcele nr [...] i [...], [...]. Na pozostałej natomiast części działki nr [...], tworzącej wcześniej parcelę nr [...], nie było ustanowione prawo użytkowania bądź zarządu na rzecz przedsiębiorstwa państwowego. Zdaniem skarżącej organy obu instancji nie wskazały żadnego dokumentu, z którego wynikałoby prawo zarządu bądź użytkowania ustanowione na tej części działki nr [...], która wcześniej tworzyła parcelę nr [...].
10 Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem podtrzymywanym przez organ II instancji, że cała sporna nieruchomość podlega wyłączeniu z komunalizacji z mocy prawa, gdyż w dniu 27 maja 1990 r. jej część pozostawała w zarządzie Zakładów [...]. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych skarżąca wskazała, że pojęcie "mienie ogólnonarodowe" zawarte w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. oznacza, że komunalizacji podlega mienie, a więc własność i inne prawa majątkowe. Przedmiotem komunalizacji nie są więc nieruchomości, lecz przysługujące Skarbowi Państwa prawo własności nieruchomości. W przypadku nieruchomości, bez znaczenie jest więc okoliczność jak to mienie zostało wyodrębnione i nazwane geodezyjnie. Dla komunalizacji znaczenie ma stan prawny nieruchomości. Wpisy w ewidencji gruntów dotyczące granic oraz oznaczeń nieruchomości mają w ocenie skarżącej jedynie charakter informacyjny, a co za tym idzie przekształcenia geodezyjne jakim zostaje poddana nieruchomość, nie powodują zmian w jej stanie prawnym.
11 Wobec powyższego fakt, że w wyniku przekształceń geodezyjnych w skład spornej działki nr [...] weszły grunty o różnym stanie prawnym tj. cześć parceli nr [...], na której ustanowiono prawo użytkowania na rzecz przedsiębiorstwa państwowego oraz parcela nr [...], na której takiego prawa nie ustanowiono, nie sprawia, że w rezultacie cała działka nr [...] nie podlega komunalizacji z mocy prawa.
12 Zdaniem skarżącej fakt pozostawania w dniu 27 maja 1990 r. części nieruchomości w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego nie wyklucza komunalizacji pozostałej części nieruchomości, jeżeli należała ona w dniu 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i nie zachodzą inne negatywne przesłanki komunalizacji z mocy prawa. Biorąc pod uwagę przytoczoną wyżej argumentację, skarżąca stanęła na stanowisku, że odmowa potwierdzenia nabycia przez Gminę W. z mocy prawa własności całej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], o powierzchni [...] ha jest nieuzasadniona.
13 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
15 Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynika sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach procesowych kryteriów skargę należy uznać za zasadną.
16 Akta postępowania administracyjnego i treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazują, że organy administracji publicznej nie wyjaśniły należycie istotnych okoliczności sprawy, czym naruszyły przepis art. 7 i 77 Kpa.
17 Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r.
18 Dla treści tego przepisu istotne jest jedynie, czy mienie mające podlegać komunalizacji stanowi własność Skarbu Państwa oraz czy należało ono w dniu wejścia w życie ustawy tj. 27 maja 1990 r. do podmiotów wyszczególnionych w ust. 1 art. 5 ustawy. Zaznaczyć przy tym należy, że przepisy nie zawierają żadnych ograniczeń co do komunalizacji w stosunku do części nieruchomości.
19 Słusznie więc zarzuca skarżąca gmina, że art. 5 ust. 1 powołanej ustawy nie wyłącza komunalizacji w stosunku do części nieruchomości, o ile spełnione są przesłanki nabycia z mocy prawa tylko w tej części. Jest to stanowisko utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 kwietnia 2004 r. sygn. akt I SA 523/03, z 26 stycznia 2005 r. sygn. akt I SA 2453/03, z 26 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 48/08, wyroki NSA z 19 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 262/06, z 20 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 1352/06 oraz wyroki powołane w skardze dostępne w bazie orzeczeń pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
20 Podkreślić należy, że przedmiotem komunalizacji na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. jest mienie tj. własność i inne prawa majątkowe, co oznacza, że przedmiotem komunalizacji nie są nieruchomości lecz przysługujące Skarbowi Państwa prawo własności nieruchomości. Bez znaczenia jest więc okoliczność jak to mienie w przypadku gdy jest nim nieruchomość zostało wyodrębnione i nazwane geodezyjnie (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 755/08). Dla komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny mienia istniejący w dacie komunalizacji tj. 27 maja 1990 r. Decyzja Wojewody potwierdzająca przejście własności mienia na gminę wyraźnie musi wskazywać, że komunalizacji podlega część nieruchomości w granicach oznaczonych na kopii mapy ewidencyjnej, oczywiście pod warunkiem, że spełnione zostały przesłanki z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. (por. wyrok NSA z 20 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 523/06). W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, powodem odmowy komunalizacji działki nr [...] o pow. [...] ha był fakt, iż działka ta nie należała w dacie 27 maja 1990 r. w całości do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, ponieważ na jej część (parcele nr [...] i [...], [...]) funkcjonowało użytkowanie ustanowione decyzją z dnia [...] maja 1973 r. Prezydium Rady Narodowej miasta W. na rzecz Zakładów [...]. To w ocenie organu odwoławczego stanowi negatywną przesłankę komunalizacji.
21 Stanowisko, że przekazanie części nieruchomości w użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu wyklucza komunalizację pozostałej części nieprzekazanej w użytkowanie, należy w ocenie Sądu uznać za błędne.
22 Rozpoznając ponownie sprawę Wojewoda [...] winien więc zbadać, czy jakakolwiek cześć przedmiotowej działki spełniła przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r., bowiem wskazywały one stan prawny nieruchomości i tym samym stanowiły o możliwości wydania decyzji komunalizacyjnej. Organ I instancji przesłanek tych do części działki w ogóle nie badał, poprzestając na ustaleniu, że nowopowstała działka nr [...], została utworzona poprzez włączenie do niej części parceli nr [...] i [...] położonych na [...] i objętych decyzją z dnia [...] maja 1973 r. Jednakże brak badania przesłanek ustawowych w odniesieniu do pozostałej części przedmiotowej nieruchomości narusza prawo materialne - art. 5 ustawy z 10 maja 1990 r., a także art. 7, 77 i 107 § 3 Kpa i stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, jaki i decyzji ją poprzedzającej.
23 Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 i 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.