Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 maja 2004 r., I SA 523/03

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 maja 2004 r., I SA 523/03

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Hanna Raszkowska (sprawozdawca) Marzenna Glabas Beata Jezielska Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2004 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości: I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 2 I SA 523/03

3 Uzasadnienie

4 Burmistrz R. decyzją z dnia 25 listopada 2002r. nr "[...]" odmówił J. O. nabycia prawa własności będącej w jego użytkowaniu wieczystym działki oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 72 o pow. ogólnej 969 m2, położonej w R. przy ul. "[...]". Decyzję wydano w trybie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, póz. 1209 ze zm.). Od powyższej decyzji odwołanie wniósł J. O. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. po rozpatrzeniu odwołania decyzją "[...]" z dnia 7 lutego 2003r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. l ust. l wymienionej ustawy, roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości a J. O. warunku tego nie spełnia. Organ ustalił, iż M. i H. małż. O. (rodzice skarżącego) od dnia 21 stycznia 1960r. byli użytkownikami wieczystymi oznaczonej na wstępie nieruchomości gruntowej. W dniu 4 września 1992r. zmarł H. O. Postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 18 kwietnia 2000r. sygn. akt "[...]" spadek po H. O. nabyli żona M. O. oraz dzieci S. O., J. O. i B. O. Następnie umową z dnia 4 sierpnia 2000r. (akt notarialny rep. "[...]") spadkobiercy dokonali częściowego działu spadku, zniesienia współwłasności i współużytkowania wieczystego. Po dokonaniu działu spadku współużytkownikiem wieczystym gruntu oraz właścicielem budynków na tym gruncie został J. O. Wskazano dalej, że J. O. był wprawdzie użytkownikiem wieczystym spornej działki w dniu 24 października 2001r. tj. w dniu wejścia w życie powołanej ustawy, podkreślono jednak, że w dniu 26 maja 1990r. przedmiotowa nieruchomość gruntowa znajdowała się w użytkowaniu wieczystym M. i H. małż. O. Tak więc J. O. został użytkownikiem wieczystym dopiero po 26 maja 1990r. zatem nie przysługuje mu roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności.

5 Od powyższej decyzji skargę wniósł J. O. Skarżący zarzucił obu decyzjom, że zostały wydane z naruszeniem prawa bowiem z brzmienia art. l ust. l ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. nie wynika, ażeby warunkiem koniecznym nabycia prawa własności nieruchomości, był fakt posiadania przez jedną osobę prawa użytkowania wieczystego w datach 26 maja 1990r. i 24 października 2001 r. Wskazał, iż sporna nieruchomość jest w posiadaniu jego rodziny od 1960r. Interpretacja ustawy dokonana przez organy administracji jest - zdaniem skarżącego -niezgodna z wykładnią celowościową i narusza przepisy Konstytucji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, iż nie jest zasadnym argument podniesiony w skardze, że skarżący jest osobą, której przysługuje roszczenie o nabycie prawa własności nieruchomości na podstawie art. l ust. l ustawy. Podniesiono, iż warunkiem koniecznym do skorzystania z dobrodziejstwa ustawy, jest aby osoba która chce nabyć własność nieruchomości była współużytkownikiem wieczystym nieruchomości w obu wskazanych datach. Dlatego też następca prawny dziedziczący w drodze sukcesji uniwersalnej, może skutecznie wystąpić z roszczeniem o którym mowa w art. l ust. l ustawy tylko w przypadku, gdy poprzednik prawny w obu wymienionych datach był użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Zdaniem Kolegium osoba fizyczna dziedzicząca po osobie, która tylko w dniu 26 maja 1990r. była użytkownikiem wieczystym nieruchomości nie może skutecznie nabyć prawa własności na podstawie art. l ust. l ustawy, nawet przy założeniu, że w dniu 24 października 2001 r. była użytkownikiem wieczystym nieruchomości i następcą prawnym spadkodawcy, dziedziczącym na podstawie sukcesji uniwersalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie z art. 97 ust. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.).

6 Przechodząc do badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem norm prawa materialnego, to jest art. l ust. l ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Art. l ust. l powołanej ustawy wskazuje normatywne przesłanki, które winny być spełnione by po stronie użytkownika - współużytkownika - będącego osobą fizyczną powstało roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości obciążonej użytkowaniem wieczystym. Przesłanki te to:l) istnienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 26 lipca 200lr., o której wyżej mowa, 2) nieruchomość musiała odpowiadać rodzajowo nieruchomościom wymienionym w ustawie i 3) znajdować się na terenach objętych działaniem dekretu z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Zachodnich (Dz. U. Nr 46, póz. 340 ze zm.), przy czym wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Jeżeli idzie o wymóg istnienia prawa użytkowania wieczystego zarówno w dniu 16 maja 1990r. jak i w dniu wejścia w życie w/w ustawy, to dotyczył on osób fizycznych będących użytkownikami wieczystymi w obu tych datach. Oznacza to, że ta sama osoba winna posiadać prawo użytkowania wieczystego w omawianym czasie. Spełnienie przez użytkownika wieczystego wymogów ustawy określonych w jej art.l ust. l, tworzyło po stronie użytkownika wieczystego roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości, do której przysługiwało mu prawo użytkowania wieczystego, a po stronie organu administracji publicznej obowiązek wydania decyzji o nabyciu prawa własności nieruchomości przez dotychczasowego użytkownika wieczystego.

7 Postępowanie w tym przedmiocie może toczyć się na wniosek osoby, o której mowa w cytowanym art. l ust. l ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. (tj. użytkownika wieczystego w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r.) bądź jej następcy prawnego będącego osobą fizyczną, który uzyskał prawo do przysługującego tej osobie w trybie omawianej ustawy roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości. Nie ulega zatem wątpliwości, że roszczenie o nabycie prawa własności nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. przysługuje użytkownikowi (współużytkownikowi) wieczystemu, który spełniał wszystkie przesłanki określone w art. l ust. l tej ustawy bądź jego następcy prawnemu tj. osobie, która w uprawnienie tego użytkownika /współużytkownika/ wieczystego weszła w drodze sukcesji uniwersalnej /np. poprzez dziedziczenie/ Zasadę sukcesji uniwersalnej statuuje art. 922 § l Kodeksu cywilnego, a wyraża się ona we wstąpieniu spadkobiercy w ogół należących do spadku cywilnych praw i obowiązków majątkowych zmarłego. Wprawdzie art. 922 kc zalicza do spadku tylko prawa i obowiązki majątkowe, jednakże na spadkobierców mogą również przejść niektóre sytuacje prawne tzn. takie, w których prawo podmiotowe jeszcze nie powstało, lecz z których może ono powstać. Przykładem takiej sytuacji prawnej przechodzącej na spadkobierców może być przedawnienie lub zasiedzenia, których bieg rozpoczął się za życia spadkodawcy. W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z podobną sytuacją prawną, która nie zrodziła jeszcze prawa w postaci roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności wieczyście użytkowanej nieruchomości, ale rozpoczął się bieg zdarzeń którego początkiem było posiadanie przez osobę fizyczną – H. O. -prawa użytkowania wieczystego w dniu 26 maja 1990r. Przy sukcesji uniwersalnej w drodze nabycia spadku, spadkobierca wchodzi w prawa i obowiązki majątkowe spadkodawcy, a więc zachodzi tu kontynuacja praw majątkowych w takim zakresie jaki przysługiwał spadkodawcy. Jeżeli zatem osoba fizyczna była użytkownikiem wieczystym w dniu 26 maja 1990r. - stanowiącym początek okresu posiadania prawa użytkowania wieczystego, który zamyka data wejścia w życie ustawy z dnia 24 października 2001 r. - a następnie - jak w sprawie niniejszej zmarła przed wejściem w życie ustawy, o której mowa to spadkobiercy tej osoby są kontynuatorami jej praw w tym praw związanych z sytuacją prawną zapoczątkowaną w dniu 26 maja 1990r. Jeżeli zatem jeden ze spadkobierców był użytkownikiem wieczystym nieruchomości w dacie wejścia w życie w/w ustawy to należy uznać, że w takim przypadku przesłanka zawarta w art. l ust. l ustawy odnosząca się do posiadania przez osobę fizyczną prawa użytkowania wieczystego w dniu 26 maja 1990r. i w dniu wejścia w życie tej ustawy została spełniona. Nie zmienia tego stanu fakt, że w czasie między 26 maja 1990 r. a 24 października 2001 r. nastąpiły dalsze przekształcenia podmiotowe prowadzące do tego, że ostatecznie właścicielem przedmiotowej nieruchomości stał się tylko jeden ze spadkobierców na podstawie umowy o dział spadku. Przedmiotem umowy była bowiem nieruchomość będąca współwłasnością wszystkich stron umowy uprawnionych łącznie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność.

8 Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić że J. O. spełnia warunki przewidziane ustawą z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości do nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości, której jest użytkownikiem wieczystym. To zaś oznacza, że decyzje organów obu instancji wydane zostały w tej sprawie z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z tego względu na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270) orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.