Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2012 r., I SA/Wa 1661/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2012 r., I SA/Wa 1661/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Agnieszka Miernik (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy referent Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2012 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego W. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia W. J. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w miejscowości L., gmina P., powiat [...], w dawnym województwie [...].

3 Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

4 Wnioskiem z dnia 29 grudnia 2008 r. W. J. wystąpił o potwierdzenie na jego rzecz prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

5 Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. odmówił wnioskodawcy potwierdzenia prawa do rekompensaty za pozostawione mienie wskazując, że w sprawie nie udowodniono, aby pozostawił on nieruchomość na Kresach Wschodnich w związku z wojną. Organ podał, że na podstawie wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] marca 1993 r. sygn. akt [...] ustalono, że wnioskodawca posiadał we wsi L. gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, w tym [...] ha ziemi ornej, [...] ha łąk i pastwisk, [...] ha lasu i [...] ha nieużytków wraz z budynkami, tj. dom mieszkalny, chlewnia, drewutnia i stodoła. Z uzasadnienia tego wyroku oraz z protokołu przesłuchania wnioskodawcy z dnia 9 sierpnia 2010 r. wynika natomiast, że przedmiotowa nieruchomość została w 1953 r. wcielona do kołchozu. W. J. opuścił nieruchomość i przybył na obecne tereny państwa polskiego w ramach tzw. II fali repatriacji w 1957 r. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), powoływana dalej jako "ustawa", a mianowicie pozostawienia mienia na Kresach Wschodnich, bowiem wnioskodawca w momencie wjazdu na obecne tereny państwa polskiego nie dysponował prawem własności do ww. nieruchomości. Skoro zatem nie był już właścicielem mienia, to tym samym nie mógł go pozostawić.

6 Na skutek odwołania W. J., Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu wskazał, że wprawdzie ze znajdującego się w aktach sprawy wyroku z dnia [...] marca 1993 r. wynika, iż wnioskodawca przed powrotem do Polski w 1957 r. był właścicielem nieruchomości we wsi L., jednak w 1953 r. nieruchomość ta przejęta została przez kołchoz. Powyższe potwierdził sam wnioskodawca podczas przesłuchania w dniu 9 sierpnia 2010 r. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ podał, że w celu uzyskania potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, niezbędne jest ustalenie tytułu własności tego mienia na czas jego pozostawienia. W przedmiotowej sprawie, z dowodów zebranych w toku prowadzonego postępowania jednoznacznie wynika, że przed opuszczeniem przez wnioskodawcę majątku we wsi L., nieruchomości stanowiące jego własność zostały przejęte przez kołchoz. W ocenie organu mienie nieruchome objęte kolektywizacją przed momentem jego opuszczenia przez dotychczasowego właściciela trudno uznać za "nieruchomości pozostawione". Z kolei utrata przez W. J. tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości na skutek kolektywizacji, uniemożliwia potwierdzenie stronie prawa do rekompensaty według ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

7 Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. J. i wskazał, że nie podpisywał żadnej umowy o dobrowolnym oddaniu ziemi do kołchozu, a jej odebranie nastąpiło bezprawnie przez władze stalinowskie. Tym samym niezrozumiałym jest dla skarżącego, żeby mienie odebrane siłą, nie mogło zostać uznane za mienie pozostawione. Skarżący podniósł ponadto, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie sądu, określające, jakie mienie zostało przez niego pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe natomiast wskazuje na fakt, że na Kresach Wschodnich pozostała własność skarżącego.

8 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

10 Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

11 Biorąc pod uwagę powyższe uznać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

12 Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Stosownie natomiast do treści art. 6 ust. 4 pkt 3 powołanej ustawy, dowodami, o których mowa w przepisie ust. 1 pkt 1 mogą być w szczególności dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych państw wymienionych w tym przepisie.

13 Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, a wbrew twierdzeniom organów, skarżący spełniła wymóg określony w przytoczonych przepisach. Do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty W. J. załączył bowiem odpis wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] marca 1993 r. sygn. akt [...], w którym ustalono, że skarżący pozostawił we wsi L. w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., powiat [...], na byłych terenach ZSRR, gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, w tym [...] ha ziemi ornej, [...] ha łąk i pastwisk, [...] ha lasu i [...] ha nieużytków wraz z budynkami: drewnianym domem mieszkalnym krytym dachówką, chlewnią drewnianą pod strzechą i taką samą stodołą.

14 W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do treści art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Tym samym zarówno organy administracji publicznej, jak i sądy orzekające w niniejszej sprawie, związane są sentencją ww. wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...]. Wyrok ten wiąże przy tym nie tylko co do opisu wskazanych w nim nieruchomości, ale również co do tego, że wskazana w nim osoba pozostawiła w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. prawo własności nieruchomości wymienionych w jego sentencji. Wobec związania treścią wyroku niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy własnych ustaleń odnośnie do tego kto był właścicielem mienia.

15 W niniejszej sprawie nie budzi zatem wątpliwości, że skarżący był właścicielem pozostawionego mienia. Z kolei z treści art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wyraźnie wynika, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a więc przepis ten wymaga aby wnioskodawca wykazał się dowodem świadczącym, że on lub jego spadkodawca był właścicielem takiej nieruchomości, co w rozpoznawanej sprawie uczyniono.

16 Wobec powyższego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy błędnie oceniły zgromadzone w sprawie dowody i ustaliły, że W. J. nie przedłożył dokumentów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 4 pkt 3, czym naruszyły przepis art. 7 ust. 2 ustawy, co miało wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organy ocenią spełnienie przez skarżącego przesłanek do uzyskania prawa do rekompensaty przewidzianych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. uwzględniając zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawą.

17 Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.