Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2007 r., I SA/Wa 1550/07

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2007 r., I SA/Wa 1550/07

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2007 r. sprawy ze skarg L.W., Z.P,. Z.P. i Z.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. P., Z. S., Z. P. i L. W., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (dawniej ul. [...]), oznaczonej obecnie jako część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2.

3 Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

4 Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] oznaczona na planie pomiarowym jako działka nr [...] z obrębu [...], sporządzonym w 1975 r. przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno - Kartograficzne w U. o powierzchni [...] m2 została wywłaszczona decyzją Urzędu Miasta W. z dnia [...] czerwca 1976 r. nr [...] pod rozbudowę i modernizację Zakładów [...] w U., zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] maja 1975 r. nr [...] wydaną przez Wydział Gospodarki Przestrzennej Geologii i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w W.. Prezydent W. ustalił, że wywłaszczona nieruchomość wchodzi w skład działki ewid. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 i działki ewid. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2. Użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości na dzień wywłaszczenia zgodnie z decyzją wywłaszczeniową oraz aktem notarialnym zakupu z dnia [...] kwietnia 1966 r. nr rep. [...] byli małżonkowie J. i M. W. ([...] części) oraz małżonkowie W. i Z. P. ([...] części).

5 W dniu 13 maja 1996 r. Z. P. złożyła wniosek o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2. Wniosek ten został uzupełniony wystąpieniem pozostałych spadkobierców dawnych właścicieli Z. S., Z. P. i L. W. z dnia 19 lutego 2002 roku.

6 Organ pierwszej instancji ustalił, na podstawie zgromadzonej dokumentacji oraz przeprowadzonej w dniu 21 lipca 2003 r. wizji w terenie z udziałem wszystkich zainteresowanych stron, że wywłaszczona nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot położona przy ul. [...] stanowiąca aktualnie część działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...] została zlokalizowana w całości w granicach zabudowy Zakładów [...]. W trakcie oględzin nieruchomości Z. P. nie zgodziła się z przedstawionym położeniem wywłaszczonej nieruchomości i oświadczyła, iż według jej przekonania powyższa nieruchomość leży w innym miejscu (po drugiej stronie ul. [...]). Prezydent W. wskazał, że z dokumentów zebranych przez Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa Biura Gospodarki Nieruchomościami, Geodezji i Katastru Urzędu Miasta W. wynika, iż wywłaszczona nieruchomość została prawidłowo zlokalizowana. Organ podał, że porównano położenie nieruchomości na mapie ewidencyjnej z 1978 r., gdzie wywłaszczona nieruchomość widnieje jeszcze jako działka nr [...] z obrębu [...] z aktualną mapą ewidencyjną z wrysowanymi granicami wywłaszczonej nieruchomości. Wnioskodawczyni Z. P., pomimo poinformowania, że do weryfikacji lokalizacji przedmiotowej nieruchomości niezbędne jest przedstawienie przez nią odpowiednich dokumentów geodezyjnych, takich dokumentów nie dostarczyła.

7 Organ wyjaśnił, ze droga wewnątrzzakładowa zlokalizowana na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] wybudowana została ze środków własnych Zakładów [...] co zostało potwierdzone decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2000 r., w której Wojewoda Mazowiecki stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakłady [...] z siedzibą w W., których następcą prawnym są Zakłady [...] S.A. - prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego przy ul. [...] oznaczonego jako działka ewid. [...] z obrębu [...]. Organ ponadto wskazał, że z informacji udzielonych przez Członka Zarządu Z. S.A. przy piśmie z dnia 27 marca 2003 r. wynika, iż zgodnie z porozumieniem zawartym między Z. S.A. a Gminą W. – [...], działka ewid. [...] z obrębu [...] w skład, której wchodzi część wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] m2 została przekazana na rzecz Gminy W. – [...]. Aktem Notarialnym Rep. A. Nr [...] z dnia [...] października 2000 r. Z. S.A. w zamian za wygaśnięcie zaległości podatkowych od nieruchomości przeniosły prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej działki i własność budynków na rzecz Gminy W. – [...]. W dniu [...] czerwca 2002 r. w księdze wieczystej KW Nr [...] dokonano wpisu Gminy W. – [...] jako użytkownika wieczystego. Na skutek zmian ustrojowych mających miejsce w W. w 2002 r. właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Miasto W. Dzielnica [...]. W wyniku zmiany właściciela gruntu droga wewnątrzzakładowa Zakładu [...] S.A stanowi aktualnie drogę miejską o nazwie ul. [...]. A zatem sprawa zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] m2 zlokalizowanej na działce ewid. [...] może zostać rozpatrzona przez Wojewodę Mazowieckiego bądź przez organ mu podległy.

8 Odnośnie zaś do części działki ewid. nr [...] z obrębu [...] organ podał, że zgodnie z planem realizacyjnym opracowanym w oparciu o powołaną powyżej decyzję lokalizacyjną, Zakłady [...] wybudowały na wywłaszczonej nieruchomości halę przemysłową do produkcji kabin i spawalnię oraz drogę wewnątrzzakładową wraz z chodnikami po obu stronach jezdni. Obok drogi przebiega niezbędna infrastruktura techniczna uzbrojenia terenu - podziemna i naziemna umożliwiająca prawidłowe funkcjonowanie Zakładu [...] S. A. Budowę hali zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] rozpoczęto w 1981 r., a jej całkowita realizacja nastąpiła w 1988 r. Zgodnie z księgą wieczystą KW Nr [...] użytkownikiem wieczystym i właścicielem budynków produkcyjnych na działce ewid. nr [...] jest Zakład [...] Sp. z o.o. Prawo użytkowania wieczystego gruntu Zakład [...] nabył na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 1997 r. wydanej przez Wojewodę Mazowieckiego.

9 W ocenie organu pierwszej instancji, wywłaszczona nieruchomość o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] została zagospodarowana zgodnie z celem określonym w decyzji wywłaszczeniowej i nie można uznać, że stała się zbędna na cel określony w art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami pozwalających na zwrot przedmiotowej nieruchomości.

10 Od powyższej decyzji odwołali się do Wojewody Mazowieckiego, za pośrednictwem Prezydenta Miasta W., Z. P., Z. S., Z. P. i L. W. wnosząc o uchylenie kwestionowanej decyzji.

11 Wojewoda Mazowiecki, w wyniku rozpatrzenia odwołania, wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że będąca przedmiotem wniosku o zwrot część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...], pochodząca z nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], stanowiła w dacie wywłaszczenia własność Skarbu Państwa. Decyzją Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Miasta W. z [...] czerwca 1976 r. nr [...] wywłaszczono prawo użytkowania wieczystego tej działki, ustanowione na rzecz W. i Z. P. oraz J.i M. W.. Organ wskazał dalej, że zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 (o zwrot wywłaszczonej nieruchomości) nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie

12 ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Odmowa zwrotu nieruchomości wywłaszczonej dotyczy terenu, którego użytkownikiem wieczystym przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., był Zakład [...] Spółka z o.o. Fakt ten potwierdza znajdująca się w aktach sprawy decyzja Wojewody Warszawskiego Nr [...] z dnia [...] lipca 1997 r. o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Zakłady [...] użytkowania wieczystego przedmiotowej działki oraz odpis księgi wieczystej KW Nr [...] z którego wynika, iż prawo użytkowania wieczystego na rzecz wyżej wymienionej jednostki w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] zostało wpisane w dniu [...] listopada 2000 r.

13 Wojewoda Mazowiecki uznał, że skoro wpis prawa użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej nr [...] w księdze wieczystej KW Nr [...] nastąpił po dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy uznać za uzasadnione przeprowadzenie postępowania mającego na celu zbadanie, czy część działki stała się zbędna w myśl art. 137 tej ustawy.

14 Niezależnie od powyższego Wojewoda Mazowiecki wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie nawet w przypadku ustalonej zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej brak jest podstaw do zastosowania art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten przewiduje bowiem możliwość zwrotu nieruchomości, a więc realny, rzeczywisty zwrot nieruchomości jej poprzednim właścicielom bądź ich spadkobiercom. Nie może zatem zostać przywrócone w trybie art. 136 ust. 3 cytowanej ustawy prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, gdyż prawo to wygasło w dniu w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna. W aktualnym stanie prawnym może ono zostać ustanowione powtórnie umową notarialną przy spełnieniu określonych przesłanek.

15 Odnosząc się do zgłoszonego w odwołaniu stron wniosku o ustalenie odszkodowania Wojewoda Mazowiecki wyjaśnił, że żądanie to powinno być rozpatrzone przez właściwy organ w odrębnym postępowaniu administracyjnym

16 Skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] wnieśli Z. P., Z. S., Z. P. i L. W.. W skardze wskazano, że skoro wnioskodawcy nie uzyskali zwrotu nieruchomości, przysługuje im z mocy prawa odszkodowanie. Zarzucono, ze postępowanie o zwrot nieruchomości prowadzone było przez organy orzekające nieudolnie i przewlekle. Zarzucając powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

17 Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

19 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

20 Oceniając zaskarżone decyzje w tym aspekcie, należy wskazać, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania.

21 Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] oznaczona na planie pomiarowym jako działka nr [...] z obrębu [...], sporządzonym w 1975 r. przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno - Kartograficzne w U. o powierzchni [...] m2 została wywłaszczona decyzją Urzędu Miasta W. z dnia [...] czerwca 1976 r. nr [...] pod rozbudowę i modernizację Zakładów [...] w U. zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] maja 1975 r. nr [...] wydaną przez Wydział Gospodarki Przestrzennej Geologii i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w W.

22 Z akt sprawy wynika, że część tej działki oznaczonej obecnie jako część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2 zlokalizowana jest w całości w granicach zabudowy Zakładów [...]. Budowa Z. była realizowana jako obiekt zmknięty w oparciu o Plan Generalny rozbudowy zakładów (pismo Urzędu Dzielnicy [...] z dnia 7 kwietnia 2003 r., k-85). Z dokumentów wynika też, że działka nr [...]jest zabudowana halą produkcyjną nr [...] (tłocznia i spawalnia), której budowa została rozpoczęta w 1981 r. i zakończona w 1988 r. (k-139, k-118-119, k-105).

23 Wobec tego, że wywłaszczenia dokonano na cel określony ogólnie, każde wykorzystanie nieruchomości w granicach zabudowy jest realizacją celu wywłaszczenia. Podkreślić należ, że realizacja celu wywłaszczenia, jaką jest rozbudowa i modernizacja Zakładów [...], nie mogła polegać tylko na wybudowaniu budynków zakładowych, ale również na wybudowaniu infrastruktury towarzyszącej.

24 A zatem skoro cel wywłaszczenia został zrealizowany, nieruchomości nie można uznać za zbędną w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

25 Dodatkowo należy odnieść się do wyjaśnień Wojewody Mazowieckiego dotyczących przywrócenia w trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. W dniu orzekania przez organy administracyjne o zwrocie działki nr [...] brak było regulacji, która wprost rozstrzygałaby, czy z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może także wystąpić inny niż właściciel, poprzedni podmiot wywłaszczonego prawa rzeczowego do nieruchomości, a w szczególności, czy uprawnienie to przysługuje użytkownikowi wieczystemu nieruchomości, którego prawo uległo wywłaszczeniu. W wyroku z dnia 25 stycznia 1996 r. (III ARN 59/95, OSN 1996, nr 14, poz. 196), Sąd Najwyższy orzekł na tle obowiązywania ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, że przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości mają również zastosowanie do zwrotu wywłaszczonego prawa użytkowania wieczystego. Pogląd taki Sąd Najwyższy wyprowadza z faktu, iż wywłaszczenie nieruchomości odnosi się nie tylko do prawa własności, ale także do innych praw rzeczowych. (...). Gdyby chodziło o ograniczenie możliwości zwrotu nieruchomości tylko do prawa własności, to przepis wyraźnie by tak stanowił. Tak więc spójność funkcjonalna przepisów o wywłaszczeniu, a także podobieństwo prawa użytkowania wieczystego do prawa własności przemawiają za podobnym traktowaniem restytucji tych praw w wypadku odjęcia ich w drodze wywłaszczenia (komentarz do ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, A. Łukaszewska, www.lexpolonica.pl).

26 W dniu 22 września 2004 r. nowelizacja ustawy (dokonana ustawą z dnia 28 listopada 2003 r.) zmieniła ten stan rzeczy, stanowiąc, że przepisy o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości nie mają zastosowania w przypadku wywłaszczenia prawa użytkowania wieczystego (art. 136 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

27 Odnosząc się zaś do odszkodowania za nieruchomość, organ prawidłowo pouczył strony, że sprawa ta jest rozpatrywana w odrębnym postępowaniu toczącym się przed starostą (prezydentem miasta na prawach powiatu).

28 Z tych względów skarga nie mogła być uwzględniona. W świetle przedstawionego wyżej stanu sprawy, Sąd nie znalazł podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

29 Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.