Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2018 r., I SA/Wa 1352/18
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2018 r., I SA/Wa 1352/18
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Michał Nowakowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu opieki społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...].
Uzasadnienie
2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania R. K., decyzją z [...] maja 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2018 r. nr [...], którą uchylono w całości decyzję Prezydenta [...] z [...] września 2016 r. nr [...] w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt B. W. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. oraz ustalono, że zobowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt w ww. domu pomocy społecznej są: B. W. (mieszkanka), B. W. (mąż), R. K. (ojciec) i M. K. (matka), a także ustalono kwoty odpłatności z dochodu wymienionych osób we wskazanych okresach.
3 Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
4 Decyzją Prezydenta [...] z [...] lipca 2016 r. nr [...] skierowano B. W. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych.
5 Decyzją z [...] września 2016 r. nr [...] postanowiono o umieszczeniu ww. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W.
6 Opłata za pobyt B. W. została ustalona decyzją z [...] września 2016 r. nr [...].
7 Pismem z [...] lutego 2017 r. Dom Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. poinformował o sprzedaży mieszkania B. W. w listopadzie 2015 r., a tym samym o uzyskaniu dochodu jednorazowego przez wyżej wymienioną. Ponadto jak ustalono na podstawie dokumentacji B. W. jest osobą zamężną. Z uwagi na to, że w chwili wydawania powyższej decyzji o odpłatności, informacje na temat sprzedaży mieszkania oraz stanu cywilnego nie były organowi znane, postanowiono o wznowieniu postępowania w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt B. W. w placówce.
8 Zgodnie z zarządzeniem Nr [...] Prezydenta [...] z [...] marca 2016 r.. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. w dniu zamieszkania B. W. w placówce wynosił 4.724,61 zł miesięcznie (Dz. U. Wojew. Mazow. z 21 marca 2016 r. poz. 2778). Natomiast zgodnie z zarządzeniem Nr [...] Prezydenta [...] z [...] marca 2017 r. koszt ten uległ zmianie i od [...] kwietnia 2017 r. wynosi 5.154,86 zł miesięcznie (Dz. U. Wojew. Mazow. z 27 marca 2017 r. poz. 2954).
9 Stosowanie do uregulowań zawartych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, średni miesięczny koszt utrzymania w domu pomocy społecznej będzie ulegał zmianie (raz w roku), a wysokość tego kosztu w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym - ustala starosta i ogłasza w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym (art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej).
10 W związku z powyższym decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...] Prezydent [...] uchylił w całości decyzję własną z [...] września 2016 r. nr [...] w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt B. W. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. ustalając, że osobami zobowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt ww. w domu pomocy społecznej są: B. W. (mieszkanka), B. W. (mąż), R. K. (ojciec) i M. K. (matka). W decyzji postanowiono: - ustalić z dochodu B. W. od dnia zamieszkania, tj. od [...] listopada 2016 r. do [...] marca 2017 r. miesięczną opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. w wysokości 4.724,61 zł, - ustalić z dochodu B. W. od [...] kwietnia 2017 r. do [...] sierpnia 2017 r. miesięczną opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. w wysokości 5.154,86 zł, - ustalić z dochodu B. W. od [...] września 2017 r. do [...] września 2017 r. miesięczną opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. w wysokości 4.304,05 zł, - ustalić z dochodu B. W. od [...] października 2017 r. do [...] listopada 2017 r. miesięczną opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. w wysokości 1.154,05 zł, - ustalić z dochodu B. W. od [...] grudnia 2017 r. do [...] grudnia 2017 r. miesięczną opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. w wysokości 395,72 zł, - ustalić z dochodu B. W. od [...] stycznia 2018 r. miesięczną opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. w wysokości 107,10 zł, - ustalić, że B. W. za pobyt żony B. W. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. nie wnosi opłaty w związku z nieprzekroczeniem dochodu o kwotę 300 % kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, o której mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit a, - ustalić od R. K. od [...] września 2017 r. miesięczną opłatę za pobyt córki B. W. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. w wysokości 496,14 zł miesięcznie, - ustalić, że M. K. za pobyt córki B. W. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. nie wnosi opłaty w związku z nieprzekroczeniem dochodu o kwotę 300 % kryterium dochodowego dla osób gospodarujących w rodzinie, o której mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit b. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji stwierdził, że w świetle art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania i zobowiązani do wnoszenia opłaty są w kolejności: mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, (...) małżonek, zstępni przed wstępnymi, zgodnie z zawartą umową (...); gmina. z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej (art. 61 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy).
11 Jak ustalił organ I instancji w toku przeprowadzonego postępowania w listopadzie 2015 r. B. W. sprzedała mieszkanie uzyskując z tego tytułu dochód, przekazany w kilku transzach. Z uwagi na wysokość każdej z wpłat, są one traktowane jako dochody jednorazowe Mieszkanki, a zatem przez 12 miesięcy od dnia uzyskania każdego z nich, 1/12 poszczególnych kwot doliczana jest do dochodu ww.
12 Jak wskazał organ I instancji, zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej, dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.
13 Ponadto od [...] lipca 2017 r. B. W. przyznany został bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie. Z tego względu dochód B. W. od dnia zamieszkania w placówce, tj. od [...] listopada 2016 r. wyliczony został następująco: w listopadzie 2016 r. - [...] zł (70 % dochodu stanowi kwota [...] zł); w grudniu 2016 r. - [...] zł (70% - [...] zł); od stycznia 2017 r. do czerwca 2017 r. - [...] zł (70% - [...] zł); w lipcu i sierpniu 2017 r. - [...] zł (70% - [...] zł); we wrześniu 2017 r. - [...] zł (70% - [...] zł); w październiku i listopadzie 2017 r. - [...] zł (70% - [...] zł); - w grudniu 2017 r. [...] zł (70% - [...] zł); - od stycznia 2018 r. - [...] zł (70% - [...] zł).
14 Jak wskazał organ I instancji, w okresie od listopada 2016 r. do sierpnia 2017 r. 70% dochód B. W. stanowi kwotę wyższą, niż średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. Zatem opłata za pobyt w placówce ustalona zostaje od [...] listopada 2016 r. do [...] marca 2017 r. w wysokości 4.724,61 zł, zaś od [...] kwietnia 2017 r. do [...] sierpnia 2017 r. w kwocie 5.154,86 zł. Ponadto we wrześniu 2017 r. ww. opłata wynosi 4.304,05 zł, w październiku i listopadzie 2017 r. po 1.154,05 zł, w grudniu 2017 r. - 395,72 zł, zaś od stycznia 2018 r. 107,10 zł miesięcznie.
15 Jak ustalono na podstawie akt sprawy i stosownie do wskazanych wyżej przepisów, osobami zobowiązanymi do partycypowania w kosztach pobytu B. W. w domu pomocy społecznej są: mąż B. W., ojciec R. K. i M. K.
16 W ustaleniu wysokości opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej uwzględnia się sytuację dochodową osoby zobowiązanej, zgodnie z kryteriami i przepisami ustalonymi w przepisach o pomocy społecznej. W przypadku osoby samotnie gospodarującej kwota dochodu, od której organ nie ustala od osoby zobowiązanej opłaty za pobyt członka rodziny wynosi 1.902,00 zł miesięcznie (300 % kryterium w wysokości 634,00 zł). Natomiast od osób gospodarujących w rodzinie, kwota dochodu na każdą osobę w rodzinie wynosi 1.542,00 zł miesięcznie (300 % kryterium w wysokości 514,00 zł).
17 Z uwagi na brak współpracy B. W. w prowadzonym postępowaniu, za pośrednictwem Urzędu Skarbowego ustalono, że jego dochód w 2016 r. wyniósł [...] zł, tj. [...] zł miesięcznie. Dochód ten nie przekracza 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, tj. kwoty 1.902,00 zł. Nie ma tym samym podstaw do ustalenia opłaty za pobyt żony od wyżej wymienionego.
18 R. K. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jego miesięczny dochód wynosi [...] zł (wynagrodzenie za pracę pomniejszone o kwotę dobrowolnych alimentów płaconych na córkę B.). Oznacza to, że posiadany przez R. K. dochód jest wyższy od 300 % kryterium dla osoby samotnie gospodarującej o kwotę [...] zł, dlatego w takiej wysokości ustalono opłatę za pobyt córki w domu pomocy społecznej od [...] września 2017 r., tj. od dnia kiedy opłata od mieszkanki nie pokrywa pełnego, średniego kosztu utrzymania w placówce. W przypadku bowiem, gdy dochód osoby zobowiązanej do ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej jest wyższy, niż 300% kryterium dochodowego na osobę samotnie gospodarującą, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wysokość odpłatności ustala się jako różnicę pomiędzy posiadanym dochodem, a wartością 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b tej ustawy).
19 Jak ustalono w trakcie postępowania nie jest możliwe ustalenie opłaty od matki B. W. M. K. bowiem jej sytuacja dochodowa nie spełnia powyższych kryteriów dochodowych. M. K. prowadzi gospodarstwo domowe z córką, a dochód rodziny stanowią świadczenie pielęgnacyjne, renta socjalna z ZUS, zasiłek pielęgnacyjny oraz dobrowolne alimenty w łącznej wysokości [...] zł. Dochód ten nie przekracza 300% kryterium dochodowego dla 2-osobowej rodziny, tj. kwoty [...] zł.
20 Wobec powyższego różnicę między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą uiszczaną przez osoby zobowiązane wnosić będzie [...], zgodnie z obowiązującym zarządzeniem w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej. Ustalona kwota odpłatności będzie ulegała zmianie w zależności od zmiany wysokości dochodu mieszkańca i wszystkich osób zobowiązanych. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na interes społeczny, tj. finansowanie świadczeń z pomocy społecznej przez [...] dla innych beneficjentów pomocy oraz ograniczone zasoby finansowe [...].
21 Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. K. wnosząc o zwolnienie go całkowicie z opłat za pobyt córki w DPS, do czasu otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego z Ośrodka Pomocy Społecznej oraz o zwrot dotychczas wpłaconych kwot na rachunek córki.
22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] maja 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2018 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zasady i tryb ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769) – dalej zwana "ustawą". Następnie organ odwoławczy przytoczył treść art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1-3, art. 61 ust. 1, 2-2c, 3 i 4, art. 103 ust. 2 ustawy.
23 Ponadto organ wskazał, że zgodnie z zarządzeniem Nr [...] Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej na terenie [...] w 2017 r., ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z [...] marca 2017 r. poz. [...], średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. od [...] kwietnia 2017 r. wynosi 5.154,86 zł.
24 SKO w W. wskazało, że zasada kolejności przyjęta w art. 61 ust. 2 ustawy oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić całkowitych kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej na gminie.
25 Z brzmienia art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy wynika, że osoby wskazane w tym przepisie są zobowiązane do partycypowania w kosztach utrzymania pensjonariusza domu pomocy społecznej wówczas, gdy posiadany dochód jest wyższy, niż 300 % kryterium dochodowego, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa, niż 300 % kryterium dochodowego.
26 Ustawodawca uzależniając w art. 61 ust. 2 pkt 2 wysokość opłaty wnoszonej przez małżonka, zstępnych, bądź wstępnych mieszkańca domu pomocy społecznej od kryterium dochodowego nie zawarł w ustawie jakichkolwiek szczególnych przepisów dotyczących metod obliczania dochodu tych osób, co powoduje, iż także w stosunku do nich znajdzie zastosowanie art. 8 ustawy, regulujący zasady ustalania wysokości dochodu.
27 Dalej organ odwoławczy przytoczył treść art. 8 ust. 1 ustawy.
28 Następnie Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja wskazuje osoby ustawowo zobowiązane do ponoszenia opłat (art. 61 ust. 1 ustawy) oraz ustala wysokość wnoszonych opłat w chwili ich ustalenia.
29 Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] maja 2018 r. nr [...] R. K. działając w imieniu własnym i jako opiekun prawny B. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i niezasadne uznanie, że dochód skarżącego R. K. prowadzącego samodzielne gospodarstwo domowe przekracza 300 % ustawowe kryterium dla osoby samotnie gospodarującej podczas, gdy dochód skarżącego to [...] zł, a pomniejszony o kwotę dobrowolnie wpłacanych na rzecz żony i drugiej córki alimentów wynosi [...] zł. Zatem nie przekracza [...] zł stanowiących odpowiednik 300 % ustawowego kryterium dla osoby samotnie gospodarującej; 2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8 kpa poprzez błąd w ustaleniach stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, tj. niezasadne przyjęcie, że dochód skarżącego R. K. prowadzącego samodzielne gospodarstwo domowe przekracza 300 % ustawowego kryterium dla osoby samotnie gospodarującej podczas, gdy dochód skarżącego to [...] zł, a pomniejszony o kwotę dobrowolnie wpłacanych na rzecz żony i drugiej córki alimentów wynosi [...] zł. Zatem nie przekracza [...] zł stanowiących odpowiednik 300 % ustawowego kryterium dla osoby samotnie gospodarującej; 3) prawa poprzez nieuwzględnienie faktu, że obowiązuje prawomocne postanowienie sądu o zobowiązaniu skarżącego, jako opiekuna prawnego, do oddania wszystkich długów córki z kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania; 4) poprzez brak należytej staranności i dociekliwości w trakcie sprawdzania sytuacji materialnej męża córki B. W. W oparciu o sformułowane zarzuty wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 2018 r. w zakresie orzeczenia skierowanego do R. K. i B. W. oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; 2) zwolnienie skarżącego z kosztów postępowania w całości.
30 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
31 Na rozprawie pełnomocnik skarżącego sprecyzował skargę oświadczając, że jest ona wniesiona w imieniu R. K., także jako opiekuna prawnego B. W. Sprecyzował skargę wskazując, że zaskarża decyzję organu I instancji w części dotyczącej pkt III ppkt 1-6 i 8. Pełnomocnik skarżącego wniósł także o zwrot nieopłaconych kosztów zastępstwa prawnego udzielonego z urzędu.
32 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
33 Skarga jest uzasadniona.
34 Sąd podziela – co do zasady – stanowisko zaprezentowane przez Prezydenta [...] i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., że kwota pieniężna uzyskana ze sprzedaży mieszkania B. W. podlegała reżimowi art. 8 ustawy, w szczególności miał do niej zastosowanie art. 8 ust. 11 ustawy. Art. 8 ust. 3 i 4 ustawy nie wskazują, że dochód strony winien być pomniejszony o tego typu zysk lub też że do dochodu strony nie wlicza się środków pieniężnych uzyskanych z tego tytułu. Wobec tego, że art. 8 ustawy dotyczy zarówno świadczeń pieniężnych, jak i niepieniężnych, dlatego też kwestia ta ma znaczenie przy ustalaniu dochodu na potrzeby sprawy o ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1507/10).
35 To, że R. K., jako opiekun prawny B. W., został zobowiązany do spłaty długów córki z kwoty uzyskanej ze sprzedaży lokalu mieszkalnego, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy – Śródmieścia w Warszawie z 30 kwietnia 2015 r. sygn. akt III RNs 230/15 jest oczywiste. Skarżący musi więc wykonać zobowiązanie sądu powszechnego.
36 Jednak na potrzeby sprawy o ustalenie opłaty za pobyt B. W. w domu pomocy społecznej obowiązek ten nie ma znaczenia w tym sensie, że nie można tego typu długów odliczyć od dochodu córki lub pomniejszyć dochód córki o tego typu zobowiązanie. Art. 8 ust. 3 i 4 ustawy wymienia enumeratywnie jakie obciążenia pomniejszają dochód i jakich dochodów nie wlicza się do dochodu. W tych przepisach nie zostały wymienione środki pieniężne wynikające z prywatnych długów strony, czy koszty egzekucyjne wynikłe z niezapłacenia tych długów w terminie.
37 Sąd podziela stanowisko Prezydenta [...], że dowiedzenie się przez organ I instancji o tym, że B. W. jest zamężna i że w 2015 r. sprzedano jej mieszkanie było wystarczającą podstawą do wznowienia z urzędu postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Z akt sprawy wynika, że te okoliczności są nowe i istotne dla sprawy (miały znaczenie dla ustalenia kręgu zobowiązanych do opłaty i wysokości opłat należnych od poszczególnych zobowiązanych), istniały przed wydaniem decyzji z [...] września 2016 r. i nie były znane organowi wydającemu decyzję z [...] września 2016 r. Prowadzone postępowanie wznowieniowe wykazało, że przesłanka ta potwierdziła się, co wynika z treści aktu notarialnego z [...] lipca 2015 r. Rep. [...] Nr [...] (umowa sprzedaży lokalu mieszkalnego, będącego własnością B. W.). Zaistniały zatem podstawy do uchylenia decyzji z [...] września 2016 r.
38 Jednak na etapie rozstrzygania sprawy w ostatniej fazie postępowania wznowieniowego (co do jej istoty) organy obu instancji nie wyjaśniły w sposób dokładny i wszechstronny w jaki sposób zostały ustalone opłaty w pkt III ppkt 1-6 decyzji pierwszoinstancyjnej. Na podstawie danych wskazanych w uzasadnieniach wspomnianych wyżej decyzji Sąd nie jest w stanie skontrolować jaka konkretnie, co do wysokości, kwota uzyskana ze sprzedaży mieszkania córki skarżącego, stanowiła punkt wyjścia do wyliczeń organów.
39 W swych decyzjach organy ogólnie podały, że B. W. uzyskała dochód ze sprzedaży mieszkania w kilku transzach. Jednak organy nie wskazały, które wpłaty i z jakich okresów wzięły pod uwagę do rozliczenia dochodu B. W. Tymczasem faktem jest, że kwota stanowiąca cenę płatną przy sprzedaży mieszkania opiewała na kwotę [...] zł. W decyzji nie wskazano jaką część tej kwoty organ potraktował jako dochód jednorazowy, o którym mowa w art. 8 ust. 11 ustawy.
40 Z akt sprawy wynika, że R. K. oświadczył (formularz oświadczenia z [...] lutego 2017 r.), że ze sprzedaży mieszkania uzyskał kwotę [...] zł, po odjęciu pełnej sumy zadłużenia u kilku wierzycieli od kwoty ceny sprzedaży oraz że w ramach ostatniej transzy otrzymał od kupujących kwotę [...] zł (oświadczenie z [...] marca 2017 r.). Załączył też do akt sprawy wydruk z konta B. W. obrazujący historię wpłat m. in. środków ze sprzedaży mieszkania oraz wydruk potwierdzenie przelewu kwoty [...] zł do sprawy komorniczej o sygn. akt KM [...]. Do tych okoliczności nie odniosły się organy obu instancji.
41 Z kolei z uzasadnień decyzji organów wynika, że w okresie od listopada 2016 r. do grudnia 2017 r. została rozliczona kwota łączna [...] zł. Nie wynika z treści decyzji na podstawie jakich założeń i wyliczeń kwota ta została uznana za miarodajną do ustalenia dochodu B. W. w poszczególnych okresach.
42 Braki w ty zakresie mogą mieć istotne znaczenie dla sprawy w sytuacji, gdy w umowie sprzedaży sposób i terminy rozliczenia ceny sprzedaży (§ 3 ust. 1 umowy) nie zostały określone w sposób jednorodny, tj. poprzez płatność całej kwoty ze sprzedaży bezpośrednio dla R. K. w jednym terminie.
43 Sąd administracyjny nie może domyślać się w jaki sposób organy ustalają wysokość dochodu strony. Brak możliwości przeanalizowania toku rozumowania organów skutkuje tym, że decyzje administracyjne wydane w niniejszej sprawie – obie w części orzekającej w pkt III ppkt 1 - 6 nie poddają się kontroli sądowoadministracyjnej.
44 Poza tym rację należało przyznać R. K., że w niniejszej sprawie nie zostały w sposób dokładny i wszechstronny wyjaśnione okoliczności dotyczące pomniejszenia dochodu skarżącego o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób, o których mowa w art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy.
45 Na wstępie, przy analizie tego zagadnienia trzeba wskazać, że nie ma między stronami sporu, że na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy kwotę dochodu strony pomniejsza się o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
46 Sąd zwraca uwagę, że w takim przypadku nie ma znaczenia sposób ustalenia obowiązku alimentacyjnego, ani to, że alimenty są świadczone dobrowolnie (por. wyrok NSA z 1 lipca 2008 r. sygn. akt I OSK 1401/07; wyrok NSA z 15 września 2009 r. sygn. akt I OSK 94/09). Znaczenie ma natomiast to, czy obowiązek alimentacyjny jest realizowany zgodnie z prawem, tj. czy alimenty są świadczone w należnej wysokości i w ustalonych terminach na rzecz osoby uprawnionej (por. wyrok NSA z 14 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 3286/14).
47 Z oświadczenia M. K. z [...] kwietnia 2017 r. wynika natomiast, że była żona skarżącego otrzymuje dobrowolne alimenty w wysokości [...] zł. Z kolei z oświadczenia R. K. z [...] kwietnia 2017 r. wynika, że skarżący ma zasądzone alimenty, tj. [...] zł na rzecz M. K. i [...] zł na rzecz córki B. K.
48 Na rozprawie pełnomocnik skarżącego przedłożył (zawartą w sprawie z powództwa M. K. i B. K. przeciwko R. K. o alimenty) zatwierdzoną prawomocnie (od 4 kwietnia 2017 r.) przez Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie ugodę, zawartą pomiędzy stronami sporu, z której wynika, że R. K. jest obciążony obowiązkiem płacenia alimentów na rzecz powódek w wysokości łącznej [...] zł.
49 Tymczasem w niniejszej sprawie organy obu instancji odliczyły od dochodu R. K. jedynie kwotę alimentów należnych B. K. i tylko w wysokości [...] zł, bez wyjaśnienia jaka kwota alimentów i na rzecz kogo została zatwierdzona w ugodzie zawartej przed sądem rodzinnym.
50 Wobec tego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta [...] z [...] stycznia 2018 r. – obie w zakresie pkt I, pkt II - w części orzekającej o obowiązku B. W. i R. K. oraz pkt III ppkt 1 - 6 i 8 zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
51 Obie wskazane wyżej decyzje, w zakresie dotyczącym B. W. i M. K., są zaś ostateczne.
52 Sąd w niniejszej sprawie orzekł w zakresie szerszym, niż zakres zaskarżenia sprecyzowany przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie. Nie było bowiem możliwe uwzględnienie skargi jedynie w zakresie pkt III ppkt 1 – 6 i 8 skarżonych decyzji. Na gruncie art. 151 § 1 pkt 2 kpa (który stanowił podstawę prawną decyzji z [...] stycznia 2018 r.) orzeczenie o uchyleniu decyzji jest nierozerwalnie związane z orzeczeniem, co do istoty sprawy. O tym świadczy użyty w tym przepisie zwrot: "uchyla decyzję dotychczasową (...) i wydaje nową decyzję (...)". Tej koniunkcji nie można rozerwać przy uwzględnieniu skargi. Art. 151 kpa nie przewiduje wydania rozstrzygnięcia o charakterze jedynie kasacyjnym.
53 W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezydent [...] weźmie pod uwagę ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym wyroku. Organ I instancji wyjaśni w oparciu o jakie dowody i wyliczenia matematyczne ustalił dochód B. W. Prezydent [...] przy ustalaniu dochodu R. K. weźmie pod uwagę zatwierdzoną prawomocnie przez sąd rodzinny ugodę w zakresie płacenia alimentów i wyjaśni, czy obowiązki wynikające z tej umowy są realizowane przez skarżącego, zgodnie z jej postanowieniami. Następnie organ ustali w jakiej wysokości dochody B. W. i R. K. winny być wzięte pod uwagę w sprawie o wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia od B. W. i R. K. wysokości opłaty za pobyt B. W. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W.
54 Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.
Powołane przepisy
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 7
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 8
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 77 (§ 1)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 80
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 107 (§ 3)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 145 (§ 1)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 151 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 145
- Ustawa o pomocy społecznej, art. 60