Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2013 r., I SA/Wa 1258/12
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2013 r., I SA/Wa 1258/12
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
2 Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku A. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2010 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] marca 1953 r. nr [...] orzekającego o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa - Szkoły [...] części nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], oznaczonej nr rep. [...], stanowiącej współwłasność A. i M. M. (pkt I ppkt 6 orzeczenia) i o przyznaniu odszkodowania (pkt II ppkt 6 orzeczenia) oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Radzie Narodowej w S. z dnia [...] września1953 r. nr [...] - utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] października 2010r. nr [...] .
3 Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
4 Orzeczeniem z dnia [...] marca 1953 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa - Szkoły [...] za odszkodowaniem nieruchomość położoną w C. przy ul.[...], stanowiącą własność A. i M. M.
5 Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z dnia [...] marca 1953 r. zwróciła się spadkobierczyni byłych właścicieli A. Z.
6 Decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2001 r. utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2001 r. odmówiono stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] marca 1953r.
7 W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż nie przedstawiono dowodów potwierdzających wadliwość orzeczenia, a ze zgromadzonego materiału nie wynika, aby przy wydawaniu decyzji o wywłaszczeniu dopuszczono się rażącego naruszenia prawa.
8 Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2003 r., I SA 2512/01 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w Warszawie z dnia [...] marca 2001 r. i z dnia [...] lipca 2001 r. uznając, że nie zebrano wystarczającego materiału dowodowego do dokonywania oceny legalności kwestionowanego orzeczenia wywłaszczeniowego.
9 Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Minister Infrastruktury odmówił ponownie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] marca 1953 r. w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej rep. hip.[...].
10 Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2005 r., bowiem w ocenie organu, w trakcie postępowania wywłaszczeniowego zakończonego wydaniem decyzji nie dopuszczono się rażącego naruszenia prawa, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
11 Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 75/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] wskazując, iż organ nie wyjaśnił zarzutu naruszenia w trakcie postępowania wywłaszczeniowego art. 7 ust. 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., Nr 4, poz 25) oraz zarzutu udziału właścicieli wywłaszczanych nieruchomości w negocjacjach ceny poprzez odesłanie do art. 28 dekretu, jak również nie zebrał całości materiału dowodowego.
12 Skargi kasacyjne od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2006 r. złożyli P. oraz Minister Budownictwa wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
13 Postanowieniem z dnia 20 lutego 2008 r. I OSK 1908/06 Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w sprawie rozpoznania skarg, gdyż uznał, że ich rozstrzygnięcie zależy od wydania orzeczenia przez Skład Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie dokonania wykładni art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, który odsyła do art. 28 dekretu w zakresie określenia ceny.
14 Postanowieniem z dnia 6 maja 2008 r. I OSK 1908/06 Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie, bowiem ustała przyczyna zawieszenia.
15 Wyrokiem z dnia 4 lipca 2008 r. I OSK 1908/06 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi kasacyjne.
16 Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Minister Infrastruktury po rozpoznaniu wniosku A. Z. - odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] marca 1953 r. oraz utrzymującej go w mocy decyzji z dnia [...] września1953 r.
17 Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. A. Z. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] października 2010 r.
18 We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, iż orzeczenie wywłaszczeniowe wypełnia przesłankę określaną w art. 156 § 4 kpa, bowiem organ wywłaszczający nie uwzględnił jako strony postępowania wywłaszczeniowego A. M.
19 Decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpatrzeniu wniosku A. Z. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2010 r. nr [...], w uzasadnieniu wskazując, iż ze zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów wynika, że wywłaszczona nieruchomość o pow. [....] stanowiła jedynie część gruntu o łącznej pow. [...]. Zatem po wywłaszczeniu pozostał we własności właścicielki grunt o powierzchni ponad 1 ha, który mógł być nadal wykorzystywany do prowadzenia działalności rolnej lub ogrodniczej. W związku z powyższym w ocenie organu nadzoru w powyższej sytuacji, tj. pozostawania we władaniu właścicielki ww. gruntu o pow. [...], nie stanowiło rażącego naruszenia prawa przyznanie odszkodowania w formie pieniężnej, a tym samym brak przyznania nieruchomości zamiennej tytułem odszkodowania.
20 Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. złożyła A. Z. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
21 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
23 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
24 Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
25 Jednakże w pierwszej kolejności obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy zaskarżona decyzja jest ważna.
26 Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga jest zasadna, chociaż z innych przyczyn niż wskazane w jej treści.
27 Jak wynika z akt sprawy, uczestniczka postępowania administracyjnego C. K. zmarła w dniu [...] października 2006 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji kierując decyzję z dnia [...] maja 2012 r. do zmarłej w dniu [...] października 2006 r. uczestniczki postępowania C. K. – skierował ją w istocie do osoby nieżyjącej.
28 Stwierdzić należy, że osoba fizyczna może być stroną postępowania administracyjnego, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków - a zatem jeżeli ma zdolność prawną, którą należy oceniać według przepisów prawa cywilnego. Zgodnie art. 8 § 1 kodeksu cywilnego, każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Oznacza to, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci.
29 Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego; w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia.
30 Skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony, stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia jej nieważności, stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 kpa, przy czym, co należy podkreślić, nie ma znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał.
31 Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe i ustali strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.
32 Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem oraz pominął pozostałe zarzuty skargi, uznając ich rozpoznawanie za przedwczesne.
33 Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.