Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2006 r., I SA/Wa 1241/06

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2006 r., I SA/Wa 1241/06

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie asesor WSA Iwona Kosińska asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Anna Oleksiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2006 r. sprawy ze skargi Zjednoczonych [...][...]pod firmą "[...] i [...]" Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz Zjednoczonych [...][...]pod firmą "[...] i[...]" Spółka Akcyjna z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r., nr [...], Minister Budownictwa utrzymał w mocy postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania wszczętego na wniosek Zjednoczonych [...][...] pod firmą "[...] i [...]" S.A. z siedzibą w W. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. nr [...] z dnia [...] października 1971 r. o odmowie ustanowienia na rzecz Zjednoczonych [...] [...] pod firmą "[...] i [...] " S.A. użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul.[...] , ozn. nr hip. [...] – do czasu rozstrzygnięcia przez Ministra Finansów legalności orzeczenia nr [...] Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego na własność Państwa przedsiębiorstwo prowadzone przez Zjednoczone [...][...]p. f. "[...] i [...]" S.A.

3 Powyższe rozstrzygnięcie oparto na następujących ustaleniach faktycznych

4 i ocenach prawnych:

5 Nieruchomość [...] położona przy ul. [...] oznaczona nr hip.[...], która zgodnie z zaświadczeniem Sądu [...] w W. z dnia [...] września 1948 r. l.dz. [...] stanowiła własność Zjednoczonych [...] [...] pod firmą "[...] i [...]" S.A., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy m. W., a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130).

6 Zjednoczone [...] [...] pod firmą "[...] i [...] " S.A. zwróciły się do Zarządu Miejskiego m. W. w dniu 1 października 1948 r., z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej za czynszem symbolicznym do przedmiotowej nieruchomości. Prezydium Rady Narodowej decyzją z dnia [...] października 1971 r. odmówiło ustanowienia na rzecz Zjednoczonych [...][...] pod firmą "[...] i [...] " S.A. prawa wieczystego użytkowania gruntu przedmiotowej nieruchomości i stwierdziło, że zgodnie z art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Państwa. Decyzja ta została doręczona m. in. Zjednoczonym Zakładom [...] .

7 W dniu 16 października 2003 r. Zjednoczone [...] [...] pod firmą "[...] i [...] " S.A. zwróciły się do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1971 r. o odmowie ustanowienia prawa wieczystego użytkowania.

8 Minister Transportu i Budownictwa, który przejął zadania Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że na ocenę przesłanek wynikających z przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. będzie miał wpływ, wynik postępowania prowadzonego przez Ministra Finansów w sprawie legalności orzeczenia nr [...] Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego na własność Państwa przedsiębiorstwo prowadzone przez Zjednoczone [...] [...] p. f. "[...] i[...] " S.A.,

9 Zjednoczone [...][...] p. f. "[...] i [...] " S.A. w dniu [...] lutego 2006 r. wniosły o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie postanowienia o zawieszeniu postępowania. W uzasadnieniu podniosły, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego gruntu jest odrębną sprawą rozstrzyganą na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. i nie ma nic wspólnego z postępowaniem dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa prowadzonego przez Zjednoczone [...] [...] p. f. "[...] i[...]" S.A.

10 Minister Budownictwa, w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego na własność Państwa przedsiębiorstwo prowadzone przez Zjednoczone [...][...] p. f. "[...] i [...]" S.A., wyznaczy zakres przedmiotowy postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1971 r. oraz przesądzi o interesie prawnym Zjednoczonych [...][...] p. f. "[...] i[...]" S.A. w tym postępowaniu. Jak dalej Minister Budownictwa zauważył, decyzja z dnia [...] października 1971 r. stwierdzała, że wszystkie budynki położone na nieruchomości [...] przy ul. [...] przeszły na własność Państwa na podstawie art. 8 dekretu z 1945 r., przy czym na podstawie orzeczenia nr [...] z 1948 r. te same budynki przeszły na własność Państwa wcześniej jako części składowe przedsiębiorstwa prowadzonego pod firmą Zjednoczone [...] [...] "[...] i[...] " S.A. w W. Zwrócił również uwagę, że fakt nacjonalizacji wszelkich roszczeń wynikających z art. 5-8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. w konsekwencji oznacza, iż dopóki pozostaje w obrocie prawnym orzeczenie nr [...] Zjednoczone [...][...] p. f. "[...] i [...]" S.A. nie mogą skutecznie wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1971 r., jako, że wszelkie prawa dotyczące przedmiotowej nieruchomości, a w tym prawo do żądania wszczęcia postępowania w trybie nadzoru zostało przejęte na własność Państwa wraz z nacjonalizacją przedsiębiorstwa.

11 Ponadto Minister Budownictwa wskazał, że sprawa stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego na własność Państwa przedsiębiorstwo prowadzone przez Zjednoczone [...][...] p. f. "[...] i[...]" S.A. była przedmiotem rozpoznania Ministra Finansów, który odmówił stwierdzenia nieważności tego orzeczenia w części dotyczącej upaństwowienia fabryki [...] i [...], natomiast stwierdził wydanie tego orzeczenia z naruszeniem prawa w części dotyczącej upaństwowienia[...] , [...] [...] i wytwórni [...]. Kolejno Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 listopada 2002 r., sygn. akt IV SA 467/01 uchylił decyzje Ministra Finansów w części dotyczącej[...] , wytwórni [...] i wytwórni [...] i [...] . W uzasadnieniu zaś wskazał, że organ orzekający obowiązany był zawiesić postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r. w części dotyczącej wymienionego przedsiębiorstwa – na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i na podstawie art. 100 § 1 k.p.a. wystąpić do Ministra Rolnictwa o rozstrzygniecie zagadnienia wstępnego, jakim będzie decyzja określająca składniki majątkowe wymienionego przedsiębiorstwa.

12 Z akt sprawy wynika, że Minister Finansów, postanowieniem z dnia [...] marca 2003 r., zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] z [...] listopada 1948 r. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zaś Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r., zawiesił postępowanie mające na celu określenie składników majątkowych przedsiębiorstwa, czyli postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] maja 1954 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Zjednoczone [...][...] p. f. "[...] i [...]"S.A. do czasu odnalezienia protokołów zdawczo-odbiorczych wymienionych w tym orzeczeniu.

13 Minister Budownictwa podkreślił, że zgodnie z pkt 1 orzeczenia z dnia [...] maja 1954 r. składniki majątkowe przedmiotowego przedsiębiorstwa przechodzą na własność Państwa z wyłączeniem gruntów położonych na obszarze [...] W., ale łącznie z uprawnieniami przysługującymi z tytułu dotychczasowej własności tych gruntów na podstawie art. 5-8 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

14 Skargę na powyższe postanowienie wniosły Zjednoczone [...][....] p. f. "[...] i [...]" S.A. w W. zarzucając naruszenie przepisów art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu oraz naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 1971 r. jest bezprzedmiotowe i w związku z tym nie można było go zawiesić. Obowiązkiem organu było umorzenie postępowania. Wynika to z tego, że decyzja z 1971 r. nie została stronie – skarżącej spółce doręczona i w związku z tym ta "decyzja" w znaczeniu prawnym nie istnieje, tzn. nie weszła do obrotu prawnego. Wymienione w decyzji Zjednoczone Zakłady [...] w W. z siedzibą przy ul. [...] nie były tożsame ze skarżącą spółką. W istocie decyzja wymieniała w rozdzielniku Warszawskie Zakłady[...] [...] , później przemianowane na przedsiębiorstwo państwowe Zakłady [...] w W. Przedsiębiorstwo państwowe zostało zlikwidowane w 1993 r. Wniosek o przyznanie własności czasowej złożyły Zjednoczone [...] [...] p. f. "[...] i [...] " S.A. w W. i to do nich powinna być adresowana decyzja i im doręczona. Ponadto w skardze podniesiono, że twierdzenie o "nacjonalizacji wszelkich roszczeń wynikających z art. 5-8 dekretu z dnia 26 października 1945 r." jest niezasadne i nie ma podstawy prawnej. Zgodnie, bowiem z art. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17), upaństwowieniu podlegały przedsiębiorstwa, a nie roszczenia wynikające z dekretu warszawskiego.

15 Minister Budownictwa w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

17 Należy podkreślić, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania administracyjnego, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).

18 Ze względu na to, że w przedmiotowej sprawie tego rodzaju naruszenie prawa miało miejsce, skargę należało uznać za zasadną, co w konsekwencji prowadziło do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego.

19 W rozpoznawanej sprawie organ zawiesił postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 1971 r. o odmowie ustanowienia prawa wieczystego użytkowania, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż uznał, że na ocenę przesłanek wynikających z przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. będzie miał wpływ, wynik postępowania prowadzonego przez Ministra Finansów w sprawie legalności orzeczenia nr [...] Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego na własność Państwa przedsiębiorstwo prowadzone przez Zjednoczone [...][...]

20 p. f. "[...] i [...]" S.A.

21 Podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania określa art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który stanowi, że organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wystąpienie więc, jednej ze wskazanych podstaw powoduje powstanie obowiązku zawieszenia postępowania z urzędu.

22 W ocenie Sądu, wynik postępowania w sprawie legalności orzeczenia nr [...] Ministra Skarbu oraz Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. przejmującego na własność Państwa przedsiębiorstwo prowadzone przez Zjednoczone [...] [...] p. f. "[...] i [...]" S.A. nie jest zagadnieniem wstępnym, od którego zależy rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1971 r. o odmowie ustanowienia na rzecz Zjednoczonych [...][...] pod firmą "[...] i[...] " S.A. użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]i wydanie decyzji.

23 Z całokształtu sprawy wynika, że nacjonalizacja dotyczyła przedsiębiorstw prowadzonych przez Spółkę Zjednoczone [...][...] p.f. "[...] i [...]", nie zaś samej Spółki, która nigdy nie została wykreślona z powodu upaństwowienia z rejestru handlowego.

24 Przypomnieć w tym miejscu należy, że zdecydowanego odróżnienia wymaga pojęcie składu struktury przedsiębiorstwa od zagadnienia własności jego poszczególnych elementów. Z akt sprawy wynika, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] stanowiła własność Spółki "[...] i[...]" jako osoby prawnej, zgodnie z zaświadczeniem Sądu [...] w W. z dnia [...] września 1948 r. l.dz. [...] (k-4 akt własnościowych).

25 Należy wskazać, że zarówno orzeczenie nr [...] Ministrów Skarbu oraz Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. dotyczące przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa prowadzonego pod firmą Zjednoczone [...][...] p.f. "[...] i [...] " Sp. akc. w W., jak i orzeczenie Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] maja 1954 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Zjednoczone [...][...]p. f. "[...] i[...]"S.A. dotyczą przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa prowadzonego pod firmą Zjednoczone [...][...] p.f. "[...] i[...] " Sp. akc. w W.. A zatem orzeczenia te nie dotyczą majątku Spółki, który ta posiadała poza majątkiem przedsiębiorstwa.

26 Obowiązkiem organu w postępowaniu o stwierdzenie nieważności jest ustalenie, czy orzeczenie administracyjne obarczone jest ciężka wadą, w szczególności, czy narusza prawo materialne lub procesowe. Prawem materialnym w niniejszej sprawie, na podstawie którego wydane zastało orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej [...] W. były przepisy dekretu z dnia 28 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Organ w tym postępowaniu powinien ustalić czy przesłanki odmowy przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej wynikające z przepisu art. 7 ust. 2 dekretu zostały rażąco naruszone.

27 Skoro, więc z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] wystąpiły Zjednoczone [...][...]p. f. "[...] i[...]" S.A., to wynik postępowania w sprawie przedsiębiorstwa prowadzonego przez tę Spółkę nie może być uznany za zagadnienie wstępne dla rozstrzygnięcia o stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania Spółce użytkowania wieczystego.

28 A zatem, ze względu na to, że w niniejszej sprawie zagadnienie wstępne nie istnieje, organ nie miał podstaw do zawieszenia postępowania. Dlatego też Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji naruszyły przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

29 Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1279 ze zm.) orzekł jak w sentencji.