Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2020 r., I SA/Wa 1176/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2020 r., I SA/Wa 1176/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia [...] oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] marca 2020 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z grudnia 2019 r., nr [...].

3 Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

4 Wskazaną na wstępie decyzją Burmistrz Miasta i Gminy P. - po rozpatrzeniu wniosku D.K. - odmówił przyznania prawa do świadczenia "[...]" na córkę A. K. na rok szkolny 2019/2020, wskazując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że wyrok sądu powszechnego, orzekającego rozwód, nie przewiduje sprawowania przez rodziców opieki naprzemiennej nad ich wspólnym dzieckiem.

5 Odwołanie od ww. decyzji wniósł D.K. Wskazał, że faktycznie sprawuje opiekę nad córką i ponosi koszty jej utrzymania.

6 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] marca 2020 r., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z [...] grudnia 2019 r.

7 Kolegium uzasadniło, że świadczenie "[...]" jest konsekwencją realizacji rządowego programu "[...]", który został ustanowiony uchwałą Rady Ministrów z [...] maja 2018 r. Nr [...], podjętą na podstawie art. 187a ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Z kolei w wykonaniu delegacji ustawowej zawartej w art. 187a ust. 2 ww. ustawy Rada Ministrów w dniu 30 maja 2018 r. wydała rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "[...]".

8 W przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia [...] ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego świadczenia [...].

9 D.K. we wniosku o przyznanie świadczenia wskazał, że od [...] sierpnia 2017 r. córka A. zamieszkuje z nim i jest na jego utrzymaniu, a matkę odwiedza sporadycznie. Do akt sprawy dołączono wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] listopada 2007 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką stron, A. K. powierzono obojgu rodzicom, ustalając miejsce zamieszkania dziecka w miejscu zamieszkania matki M. K. Kosztami utrzymania małoletniej obciążono oboje rodziców, ustalając udział D.K. w kosztach utrzymania małoletniej A. K. na kwotę po [...] zł miesięcznie, płatną do rąk matki małoletniej.

10 Jak wynika z wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego z ojcem dziecka i matką dziecka, A. K. zamieszkuje z ojcem.

11 W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sprawie nie zachodzi opieka naprzemienna rodziców nad dzieckiem, bowiem z wyroku sądu nie wynika naprzemienne zamieszkiwanie z rodzicami, lecz wprost określenie, że miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania matki. Rodzice małoletniej A. nie zawarli porozumienia o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów. W aktach sprawy znajduje się wniosek D.K. do Sądu Rejonowego w P. o ustalenie, że miejscem pobytu małoletniej A. K. będzie każdorazowe miejsce zamieszkania ojca. Do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia organy nie zostały poinformowane o sposobie rozstrzygnięcia ww. wniosku.

12 Tym samym z powołanego wyroku Sądu można wywieść, że miejscem zamieszkania dziecka ma być każdorazowe miejsce zamieszkania matki, a zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych pozostawanie dziecka pod naprzemienną opieką obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu prowadzącego dane postępowanie administracyjne, a fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu. Organ administracji w zakresie świadczenia wychowawczego nie jest uprawniony do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Zagadnienia te są bowiem sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa rodzinnego i opiekuńczego. Rozpatrywanie tego rodzaju spraw należy do właściwości sądu powszechnego.

13 Kolegium uznało, że organy orzekające w niniejszej sprawie związane są, m.in. art. 365 kpc., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że strona nie jest uprawniona do świadczenia "[...]" na córkę A. K.

14 Skargę na powyższe orzeczenie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D.K., zaskarżając ww. decyzję w całości.

15 Zaskarżonej decyzji zarzucił:

16 1. naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 7 kpa., art. 77 § 1 kpa. i art. 80 kpa., poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego stanu faktycznego, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż córka Skarżącego nie pozostaje pod faktyczną jego opieką, podczas gdy z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez organ I instancji wynika, iż córka pozostaje pod wyłączną i faktyczną opieką Skarżącego od lipca 2017 r.

17 2. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. § 30 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu [...], poprzez jego błędne zastosowanie przez organ I instancji, w sytuacji gdy organ I instancji ustalił, że faktyczną pieczę nad córką A. K. sprawuje wyłącznie Skarżący, a przepis ten stosuje się w przypadku zbiegu prawa rodziców i świadczenie wypłaca się temu rodzicowi, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, co w konsekwencji doprowadziło do wydania odmownej decyzji przyznania świadczenia "[...]".

18 3. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu [...], poprzez jego niezastosowanie w sposób prawidłowy w sytuacji, gdy z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że nad córką A. K. faktyczna opiekę sprawuje wyłącznie Skarżący, co w konsekwencji doprowadziło do wydania odmownej decyzji przyznania świadczenia 500+.

19 4. naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 kpa., poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z [...] grudnia 2019 r. podczas, gdy ww. decyzja winna zostać uchylona.

20 5. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 58, 95, 96 i 97 k.r. i o. oraz art. 26 kc., poprzez niewłaściwą ich wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że córka A. K. nie znajduje się pod wyłączną i faktyczną opieką ojca, podczas gdy z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że nad córką A. K. faktyczna opiekę sprawuje wyłącznie Skarżący, co w konsekwencji doprowadziło do wydania odmownej decyzji przyznania świadczenia 300+.

21 6. naruszenie przepisu postępowania, tj. arf. 7 i 8 kpa., poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela, w tym przypadku Skarżącego i przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, w szczególności, poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu prawnego z poprzestaniem na zacytowaniu przepisów, w tym większości nie dotyczących zagadnienia prawnego jakim jest uprawnienie i podstawa uprawnienia do świadczenia wychowawczego, co miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.

22 Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

23 Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

25 Skarga podlegała oddaleniu albowiem dokonane przez organy obu instancji ustalenia w sprawie oraz wyprowadzona ocena przeprowadzonych dowodów, możliwych do przeprowadzenia, odpowiadają prawu tj. przepisom regulującym zasady przyznawania świadczenia z programu "[...]", będącego świadczeniem jednorazowym, wynoszącym [...] złotych na dziecko, przyznawanym, między innymi rodzicom, raz w roku, w związku z rozpoczęciem roku szkolnego przez dziecko.

26 Zgodnie z § 4. 1. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "[...]" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1061 ze zm.; dalej: "rozporządzenie z 30 maja 2018r." lub "rozporządzenie"): świadczenie [...] przysługuje: 1) rodzicom, opiekunom faktycznym, opiekunom prawnym, rodzinom zastępczym, osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka, dyrektorom placówek opiekuńczo-wychowawczych, dyrektorom regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych – raz w roku na dziecko. Natomiast zgodnie z § 30 ust. 1 - 3 tego rozporządzenia w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia [...], świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem (ust. 1 § 30);

27 - jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie [...] wypłaca się temu, kto pierwszy złożył wniosek (ust. 2 § 30);

28 - w przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia [...] przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia [...] w związku z opieką nad tym samum dzieckiem, organ właściwy, o którym mowa w § 3 pkt 4 lit. a, ustala, kto sprawuje opiekę, i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem (ust. 3 § 30).

29 W sprawie jest bezsporne, że córka A. w chwili składania wniosku o przyznanie tego świadczenia oraz nadal zamieszkuje ze skarżącym. Jednak taki stan rzeczy jest niezgodny z wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z [...] listopada 2007 r. sygn. akt [...], który dotyczył rozwodu byłych małżonków oraz ustaleń w zakresie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron. Sąd cywilny w tym wyroku umorzył ponadto postępowanie w części dotyczącej ustalenia kontaktów ojca z małoletnimi dziećmi stron i jednocześnie ustalił udział skarżącego w kosztach utrzymania małoletniej A. K. na kwotę [...] zł. Sąd zwraca uwagę, że organy administracji jak i sądy związane są Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej i ustawami, a zgodnie z treścią art. 365 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 1360 z późn. zm.) – kodeks postępowania cywilnego (k.p.c.). A zgodnie z art. 365. § 1. Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

30 Sąd podkreśla, że ani ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, ani tez powołane wyżej przepisy rozporządzenia nie wyłączają przytoczonego wyżej związania prawomocnym orzeczeniem organów administracji publicznej. Istnienie więc prawomocnego orzeczenia sądowego w przedmiocie ustalenia miejsca pobytu dziecka przy matce, przesądza ustalenie do kogo należy uprawnienie do świadczenia na to dziecko. Dopóki nie zostanie zmienione orzeczenie w kwestii władzy rodzicielskiej, brak podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia.

31 Skarżący złożył wprawdzie wniosek o ustalenie miejsca pobytu małoletniej A. w miejscu zamieszkania ojca, lecz sprawa nie została jeszcze rozstrzygnięta przez sąd rodzinny, zatem organy w momencie orzekania miały obowiązek brać pod uwagę stan prawny ustalony w wyroku rozwodowym z [...] listopada 2007 r. .

32 Zdaniem składu orzekającego, wspólne zamieszkiwanie dziecka z jednym z rodziców rozwiedzionych lub żyjących w rozłączeniu, musi być stanem zgodnym z orzeczeniem sądu, który jest wyłącznie władny do rozstrzygnięcia sporów pomiędzy rodzicami na tle władzy rodzicielskiej.

33 Odnosząc się natomiast do zarzutów sformułowanych w skardze, których skład orzekający nie podziela, należy wyjaśnić, że zdaniem Sądu organy administracji przeprowadziły w sposób wyczerpujący i prawidłowy postępowanie dowodowe i na podstawie zebranych w sprawie dokumentów wydały rozstrzygnięcia. Prawidłowo ustaliły stan faktyczny i dokonały poprawnej kwalifikacji prawnej.

34 Podsumowując, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się także naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

35 Niezależnie od powyższych rozważań należy także zauważyć, że świadczenie [...] w 2019 r. zostało już przyznane matce dziecka, dlatego sytuacja dotyczące zbiegu prawa do świadczenia określona w § 30 rozporządzenia nie miała miejsca.

36 Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, ani też uchybienia regułom procedury administracyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. ).