Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2015 r., IV SA/Wa 711/15

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2015 r., IV SA/Wa 711/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Krystyna Napiórkowska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: przyznać J. H. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 złotych oraz ustanowienie adwokata

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 8 maja 2015 r., referendarz sądowy przyznał J. H. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

3 W ocenie referendarza sądowego uzyskiwane przez skarżącego i jego żonę dochody i wydatki pozwalają na takie zaplanowanie budżetu domowego, aby wygospodarować środki na poniesienie związanych ze sprawą kosztów sądowych. Pozwala na to zarówno charakter dochodu (stałe, comiesięczne świadczenie z ZUS) jak i jego wysokość. Co prawda, skarżący wskazuje, że świadczenie to w całości przeznacza na podstawowe potrzeby. Jednak zakres wydatków wnioskodawcy uzależniony jest od poziomu na jakim prowadzone jest gospodarstwo domowe, jednakże z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji zwolnienia od kosztów sądowych to udzielenie prawa pomocy może mieć miejsce jedynie w przypadku osób, których dochody oraz stan majątkowy są niższe od przeciętnych. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomoc.

4 J. H. złożył sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia wnosząc o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, podniósł, że otrzymane przez niego świadczenie emerytalne co miesiąc pomniejszane jest o kwotę 1078.98 zł, dodatkowo ponosi on koszty licznych postępowań administracyjnych. Skarżący wskazał, że odmowa przyznania prawa pomocy wiązałaby się z uniemożliwieniem mu dochodzenia słusznych interesów.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

6 Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 14 marca 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej w dalszej części p.p.s.a, w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym, iż sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu.

7 Stosownie do treści art. 245 § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika ( art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

8 Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594 ).

9 W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia).

10 Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy.

11 W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżącego i jego zdolności płatniczych należało stwierdzić, że wnioskodawca wykazał, iż nie jest w stanie ponieść w całości kosztów sądowych oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Oprócz powyższego wnioskodawca wskazał we wniosku oraz w sprzeciwie stałe wydatki oraz inne jakie ponosi lub musi w najbliższym czasie ponieść.

12 Dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącego z punktu widzenia możliwości ponoszenia przez wnioskodawcę kosztów sądowych porównano wysokość miesięcznych dochodów z kwotami wskazanymi przez stronę wydatków

13 i stwierdzono, iż wnioskodawca nie jest w stanie jednorazowo uiścić wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 200,00 złotych oraz ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Stwierdzono, że byłby to wydatek wykraczający poza jego rzeczywiste możliwości finansowe. W związku z powyższym, przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 złotych oraz ustanowienie adwokata.

14 Jednocześnie uznano, że brak jest brak podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie.

15 Z oświadczeń wynika, że skarżący oraz jego żona uzyskują stały comiesięczny dochód w wysokości 3679,39 zł brutto (2750,41 netto). Jako stałe comiesięczne wydatki wskazał kwotę – 1315 zł, "zmienne" wydatki, związane z "pokryciem kosztów obsługi postępowań administracyjnych" – 230 zł, a na pozostałe wydatki (w tym żywność) pozostaje kwota ok. 1000 zł.

16 Mimo, iż wskazana kwota nie jest wysoka to należy pamiętać, że skarżący posiada jednak stałe źródło dochodu w kwocie pozwalającej na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed Sądem, skarżący powinien mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Powinien zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego.

17 Wskutek powyższego stwierdzono, że wnioskodawca mając stały dochód miesięczny powinien partycypować w kosztach sądowych. Podkreślić należy, że wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r. II OZ 678/09).

18 W świetle powyższego, argumenty podnoszone przez wnioskodawcę w sprzeciwie nie uzasadniają uwzględnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podkreślić należy, iż w ponoszonych wydatkach wnioskodawca winny uwzględnić również koszty sądowe, które powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami.

19 Mając na względzie powyższe rozważania stwierdzono, że skarżący wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, dlatego w celu zachowania prawa strony do rozpatrzenia jej sprawy przez sąd zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienie adwokata.

20 W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.