Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2014 r., IV SA/Wa 459/13

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2014 r., IV SA/Wa 459/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Góra - Błaszczykowska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. w W. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 7 maja 2013 r.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 459/13 odmówił S. w W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu argument, że uczelnia może wydatkować swoje aktywa jedynie na cele ustalone w uchwale Senatu [...] nie przemawia za zwolnieniem skarżącej od kosztów sądowych. To, że Uczelnia w uchwale Senatu nie zapewniła sobie możliwości przeznaczania posiadanych aktywów pieniężnych na koszty sądowe świadczyło jedynie o niewykazaniu, że podjęte zostały starania o uzyskanie środków finansowych. Sąd wskazał, że S. w W. jest podmiotem, który może uzyskiwać środki finansowe m.in. z wydzielonej działalności gospodarczej innej niż działalność naukowa (§ 93 pkt 6 statutu [...]). Zatem poza środkami pochodzącymi z dotacji z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, grantów, czy opłat od studentów, Uczelnia może i pozyskuje środki z działalności polegającą na gospodarowaniu mieniem. Zatem jako podmiot uprawniony do prowadzenia poza działalnością naukową również działalności gospodarczej powinna w procedurze planowania wydatków uwzględnić również potrzebę wydatkowania zgromadzonych środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych w tych sprawach i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel.

3 Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 czerwca 2013 r. sygn. akt II OZ 459/13 oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 7 maja 2013 r. i podniósł, że Sąd pierwszej instancji skupił się na trafnym stwierdzeniu, iż wnioskująca o zwolnienie od kosztów sądowych S. w W., chcąc aktywnie realizować cele statutowe, nawet te poboczne dotyczące gospodarowania mieniem poprzez udział w postępowaniu sądowym, winna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów związanych z takim postępowaniem. Sam fakt publicznego jej charakteru nie wpływa na powyższą ocenę, bowiem podmioty te nie zostały podmiotowo zwolnione od obowiązków ponoszenia ewentualnych kosztów. Słusznie Sąd pierwszej instancji eksponował wysokość majątku i środków finansowych, w których posiadaniu skarżąca była w 2011 r., a które w porównaniu nawet z wykazanym zadłużeniem na rachunku bankowym skarżącej nie pozwalają przyjąć, że jest ona osobą prawną, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zdaniem NSA, trafnie dostrzeżono w uzasadnieniu postanowienia z dnia 7 maja 2013 r. możliwość prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej innej niż naukowa pozwala jej na zgromadzenie stosownych w tym zakresie środków. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa, a więc ubiegający się o taką pomoc powinien w każdym przypadku poczynić wszelkie możliwe czynności, które pozwolą mu na uiszczenie kosztów sądowych i dopiero wtedy, gdyby podjęte w ten sposób czynności okazałyby się niewystarczające może zwrócić się o pomoc państwa. Dlatego jedyna okoliczność zadłużenia na rachunku bankowym nie przemawia za zwolnieniem od kosztów sądowych.

4 W wyroku z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 459/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę S. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. sygn. akt [...]. Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku z dnia 13 listopada 2013 r. S. w W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca wskazała, że wniosek o przyznanie prawa pomocy uzasadniony jest faktem znacznego zadłużenia Szkoły i wskazała, że saldo jej rachunku bankowego jest ujemne. Szkoła podniosła także, że środki, którymi dysponuje pochodzą w pierwszym rzędzie z dotacji celowych, a rozporządzenie mieniem Uczelni podlega innym obostrzeniom, w związku z tym realne możliwości ponoszenia kosztów sądowych są utrudnione.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

6 W myśl art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych lub ewentualnie o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12). W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe.

7 W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie wykazała żadnych nowych okoliczności, które uwzględniałyby zmianę postanowienia z dnia 7 maja 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. W nowym wniosku S. powołała się na te same okoliczności, jak w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także w zażaleniu do NSA od postanowienia z dnia 7 maja 2013 r. Skarżąca niezmiennie dowodziła, że ujemne saldo na rachunku bankowym oraz ograniczenia faktyczne w pozyskaniu środków na działalność inną niż działalność naukowa, w tym ponoszenie kosztów sądowych przemawiają za zwolnieniem jej z ponoszenia tych kosztów. Są to te same okoliczności, które zarówno tutejszy Sąd w postanowieniu z dnia 7 maja 2013 r., jak i Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 czerwca 2013 r. uznał za takie, które nie przemawiają za zwolnieniem Uczelni od kosztów sądowych. Ponieważ Szkoła nie wykazała, by stan faktyczny, w którym Sąd wydał postanowienie z dnia 7 maja 2013 r., uległ zmianie, to wniosek o zmianę tego postanowienia nie mógł zostać uwzględniony.

8 Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 165 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.