Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2017 r., IV SA/Wa 3229/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2017 r., IV SA/Wa 3229/16

Sentencja

1 Dnia 13 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2016 roku w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. P. postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2015r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2016r. w przedmiocie prawa pomocy.

Uzasadnienie

2 Prawomocnym postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu K. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

3 W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skarżący posiadał stały miesięczny dochód w wysokości 2.294 zł (emerytura), prowadził wspólne gospodarstwo z żoną, która osiągała dochód w wysokości 1.877 zł, ponadto osiągał dochód z dzierżawy ogródka w kwocie 300 zł. Skarżący wskazał, że łączny dochód jaki uzyskiwał miesięcznie z żoną wynosił 4.446 zł. Skarżący i jego żona ponosili stałe wydatki i mieli miesięczne zobowiązania w postaci: wyżywienie – 2.000 zł, wydatki na energię elektryczną – 450 zł, wydatki na leki - 220 zł, wydatki na opał – 280 zł, podatki, telefon, woda itp. – 550 zł, spłatę pożyczek za remont 1.100 zł. W ocenie Sądu skarżący nie znajdował się w takiej sytuacji finansowej, że konieczne było przerzucenie ciężaru kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa. Sąd wskazał, że skarżący jest osobą w podeszłym wieku, a więc pozbawioną możliwości dodatkowego zarobkowania. Utrzymywał się wraz z żoną ze świadczeń emerytalnych w łącznej miesięcznej kwocie ponad 4.400 zł. W ocenie Sądu uzyskiwane stałe dochody w połączeniu z ponoszonymi wydatkami pozwalały na wygospodarowanie kwoty 100 zł na uiszczenie wpisu w niniejszej sprawie. Sąd zauważył, że skarżący nie wskazał, że osiąga dochody w kwocie 4.380 zł a ponosi wydatki w kwocie 4.600 zł. Sąd nie dysponował danymi z rachunku skarżącego, wobec tego nie mógł z sposób pełny ocenić jego sytuacji majątkowej.

4 W dniu 11 kwietnia 2017r. skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (wniosek k. 160 w zw. z k. 165). We wniosku skarżący wskazał, że jego dochody jak i dochody jego małżonki utrzymują się na dotychczasowym poziomie, przy czym wydatki rodziny zostały znacznie zwiększone z uwagi na podłączenie domu mieszkalnego do sieci gazociągowej, co wiązało się z kosztami rzędu 50.000 zł z tytułu zakupu pieca gazowego i montażu urządzeń grzewczych, ulokowania zbiornika gazowego. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką. Skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości 2.312,41 zł netto miesięcznie, zaś jego małżonka otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.892,46 zł. Małżonkowie uzyskują również dochód z tytułu dzierżawy ogródka w kwocie 275 zł netto miesięcznie. Małżonkowie zamieszkują w domu jednorodzinnym o wartości 50.000 zł. Są współwłaścicielami nieruchomości rolnej o powierzchni 1000 m2 o wartości 25.000 zł, która jest przedmiotem dzierżawy. Skarżący wskazał, że zajmowany przez niego dom został uszkodzony w 2013r. Naprawa dachu domu stanowiła wydatek rzędu 30.000 zł, który skarżący i jego małżonka ponieśli w 2013r. Skarżący ponosi wydatki miesięczne z tytułu opłat za światło i opał w wysokości 700 zł, wyżywienia – 2.000 zł, leczenia i rehabilitacji – 250 zł, opłat za media (telefon, woda, podatki, ubezpieczenie) – 750 zł oraz rat pożyczek w kwocie 800 zł. Miesięczne wydatki skarżącego i jego małżonki wynoszą 4.500 zł. Skarżący przedłożył kalkulację opłaty za przyłączenie do sieci gazociągowej (k. 169), z której wynika, że skarżący poniósł koszt 2.376,36 zł brutto za wykonanie przyłącza gazowego.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

6 Stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.

7 Wskazany przepis przewiduje możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie w sytuacji zmiany okoliczności sprawy. Należy przez to rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane.

8 Zmiana okoliczności faktycznych sprawy odnosić się może nie tylko do wysokości uzyskiwanych przez stronę skarżącą dochodów, ale także wysokości obciążających ją wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2013r., sygn. akt II OZ 1163/13, publikowane: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

9 W rozpatrywanej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016r. Sąd odmówił K.P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W ocenie Sądu z treści nadesłanego przez wnioskodawcę formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nadal prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką. Świadczenie emerytalne wnioskodawcy jest stale wypłacanym przychodem, z którego skarżący utrzymuje się. Ponadto, wnioskodawca jest współwłaścicielem zabudowanej nieruchomości. Wydzierżawia nieruchomość rolną o powierzchni 1000 m2 i osiąga z tego tytułu dochód miesięczny w kwocie 275 zł. Wnioskodawca wskazał, że poniósł dodatkowe wydatki z tytułu przyłączenia budynku mieszkalnego do sieci gazociągowej. Z treści oświadczenia skarżącego jednoznacznie wynika, iż wydatki skarżącego i jego małżonki nie tylko nie wzrosły, a wręcz przeciwnie uległy obniżeniu. W 2015r. skarżący wskazał, że jego miesięczne wydatki wynoszą 4.600 zł (k. 60), natomiast w chwili obecnej wydatki te oscylują w wysokości 4.500 zł (k. 167v). Nie uszło uwadze Sądu, że wysokość spłacanych przez skarżącego pożyczek zmalała z kwoty 1.100 zł miesięcznie do kwoty 800 zł miesięcznie. Powyższe wskazuje, ze wbrew twierdzeniu skarżącego wydatki związane z utrzymanie i spłatą pożyczek nie tylko nie wzrosły, a wręcz przeciwnie zmalały na przestrzeni ostatnich dwóch lat. Powyższe fakty wskazują jednoznacznie, że sytuacja wnioskodawcy jest stabilna i nie uległa jakiejkolwiek zmianie przez cały okres ubiegania się przez niego o prawo pomocy. W sprawie nie zachodzą żadne przesłanki świadczące o tym, że wnioskodawca jest osobą ubogą.

10 Co do zasady, strona postępowania przed sądem administracyjnym powinna partycypować w kosztach tego postępowania, jeśli posiada stały miesięczny dochód.

11 Należy podkreślić, że prawo pomocy to inaczej tzw. prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć skarżącego. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się bardzo trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby życiowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.).

12 Przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r., sygn.. akt FZ 794/04, niepubl.).

13 W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, aby w okresie od wydania postanowienia z dnia 15 kwietnia 2016r. do momentu zapadnięcia niniejszego postanowienia nastąpiła jakakolwiek zmiana okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż postanowienie z dnia 15 kwietnia 2016r.

14 Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinni w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania i dopiero wówczas, gdy okażą się one niewystarczające mogą zwrócić się o przyznanie prawa pomocy (por. post. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 46/11).

15 Podsumowując, skarżący nie wywiązał się z obowiązku uprawdopodobnienia pogorszenia się ich sytuacji materialnej w związku z czym nie jest obecnie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz ustanowienia adwokata.

16 Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2016r.

17 Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.