Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2015 r., IV SA/Wa 2507/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2015 r., IV SA/Wa 2507/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez B.S., pełnomocnika obywatela [...], M. I. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] orzekającej o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej , na mocy art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a) w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264 poz. 1573) i w zw. z art. 513 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1650) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanego dalej k.p.a. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

3 W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a ) ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeśli w postępowaniu o udzielenie tego zezwolenia na czas oznaczony złożył wniosek lub dołączył do niego dokumenty zawierające nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje. Wskazał, że z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie wynika, że w chwili występowania z przedmiotowym wnioskiem w dniu 12 marca 2014 r. M. I. przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z prowadzonym przed Szefem Urzędu do Spraw Cudzoziemców postępowaniem administracyjnym w sprawie nadania mu statusu uchodźcy. Cudzoziemiec zeznał, że wjechał do Polski nielegalnie z terytorium [...] tranzytem przez [...]. Postępowanie o nadanie statusu uchodźcy nie zostało zakończone, zatem organ uznał, że brak jest aktualnie podstaw do zastosowania przesłanki do odmowy opisanej w art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach.

4 Organ podał, że występując w dniu 12 marca 2014 r. z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie cudzoziemiec wskazał na fakt zamiaru podjęcia pracy na terytorium Polski. Wskazał też, że nie toczy się przeciwko niemu żadne postępowanie karne lub postępowanie w sprawach o wykroczenia zarówno w Polsce, jak i za granicą oraz nie ciążą na nim żadne zobowiązania wynikające z orzeczeń sądowych, postanowień i decyzji administracyjnych, w tym zobowiązania alimentacyjne. Cudzoziemiec podpisał także oświadczenie, z którego wynika, że był świadomy, iż złożenie wniosku lub złożenie dokumentów zawierających nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacji powoduje odmowę udzielenia zezwolenia lub jego cofnięcie.

5 W dniu 09 kwietnia 2014 r. do Wojewody [...] wpłynęło pismo Naczelnika Wydziału do Spraw Cudzoziemców [...] Oddziału Straży Granicznej informujące, iż w dniu [...] lutego 2013 r. Sąd Rejonowy [...] wydał wyrok nakazowy wymierzając panu M. I. karę grzywny za wykroczenie z art. 49a § 1 k.w.

6 Organ zaznaczył, że w trakcie przesłuchania do protokołu w dniu 15 maja 2014 r. cudzoziemiec zeznał, że nie wie nic na temat grzywny, ale "(...) bardzo chętnie zapłacę tę karę, ale nie wiem gdzie i za co otrzymałem karę grzywny. Nie mam żadnego wezwania do zapłaty. We wniosku nie zaznaczyłem tego, ponieważ o tym nie wiedziałem". Następnie Sąd Rejonowy poinformował Wojewodę [...], że grzywna nałożona na cudzoziemca została umorzona, zaś samo ukaranie ww. wyrokiem nie uległo zatarciu.

7 Organ drugiej instancji zwrócił uwagę na fakt, że o ile cudzoziemiec nie posiadał wiedzy o fakcie wydania wobec niego wyroku nakazowego, o tyle posiadał świadomość, iż prowadzone jest przeciwko niemu postępowanie karne o czyn z art. 49a § 1 k.w. Organ zauważył, że skoro cudzoziemiec nie znał wyniku prowadzonego postępowania, nie mógł przyjąć, że zostało ono zakończone. Był więc zobligowany do zawarcia w treści wniosku informacji, że takie postępowanie jest wobec niego prowadzone. Organ uznał nieujawnienie tego faktu za działanie celowe i świadome, zmierzające do zatajenia istotnych dla postępowania informacji. Zaznaczył, że cudzoziemiec twierdził, iż opuścił [...], uciekając przed bezpodstawnym skazaniem go na karę 12 lat pozbawienia wolności.

8 Zdaniem Szefa Urzędu stan faktyczny sprawy nie wskazuje, żeby w omawianym przypadku zachodziła oczywista omyłka przy wypełnianiu wniosku lub też, by powodowany był on błędnym przeświadczeniem o prawdziwości złożonego oświadczenia. Ponadto fakt, że cudzoziemiec może posiadać niedostateczną znajomość przepisów prawa polskiego, w ocenie organu, nie może stanowić okoliczności łagodzącej. Winien był on bowiem dochować należytej staranności. W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie można wydać decyzji na korzyść cudzoziemca, gdyż decyzja o odmowie udzielenia stronie przedmiotowego zezwolenia na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach nie jest decyzją o charakterze uznaniowym.

9 Cudzoziemiec - działający za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika - złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

10 I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

11 - art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o cudzoziemcach w zw. z art. 513 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 z późn. zm.) poprzez błędne uznanie, że w postępowaniu w przedmiocie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przedłożył we wniosku o udzielenie pozwolenia fałszywe informacje, które powinny skutkować odmową udzielenia zezwolenia;

12 II. istotne naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy:

13 - art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli,

14 - art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie przez organ postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Organ nie ustalił, jaka była wiedza skarżącego w zakresie prowadzonego postępowania wykroczeniowego, jakie pewne informacje zostały przekazane,

15 - art. 9 k.p.a. poprzez nienależyte i niewyczerpujące informowanie o okolicznościach faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz poprzez nieczuwanie nad tym, by strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i nieudzielenie stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek,

16 - art. 12 k.p.a. poprzez niewnikliwe i wolne działanie,

17 - art 77 i art. 80 k.p.a poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, -art 107 § 3 k.p.a poprzez wadliwość uzasadnienia decyzji.

18 Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji. Ponadto wniesiono także - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. o wstrzymanie wykonania decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

19 W uzasadnieniu skargi podkreślił, że organ posiadał wiedzę, że w momencie wszczęcia postępowania w sprawie o wykroczenie cudzoziemiec przebywał w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w [...]. Wskazał, że co prawda podczas pobytu w tym Ośrodku, dnia 14 stycznia 2014 r. został pouczony o prawach i obowiązkach obwinionego, jednak pouczenie w języku dla niego zrozumiałym było wyłącznie ustne i w bardzo podstawowym języku angielskim i nie zrozumiał o co dokładnie chodzi. Myślał, że ma to związek z jego pobytem w tym ośrodku, a nie miał świadomości o wydanym wobec niego wyroku nakazowym w tej sprawie, bowiem nie został mu doręczony.

20 W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

22 Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

23 Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

24 Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

25 Kontroli Sądu podlegała decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia[...] września 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] iipca 2014 r. odmawiającą udzielenia M.. I. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

26 Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowi art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.), zgodnie z którym cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli w postępowaniu o udzielenie takiego zezwolenia, złożył wniosek lub podłączył do niego dokumenty zawierające nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje.

27 Regulacja zawarta w art 57 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, stanowiąc samodzielną podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, ma na celu ochronę prawidłowości ustaleń faktycznych dokonywanych przez organ w prowadzonym postępowaniu w przedmiocie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie, nie może być natomiast przedmiotem tego postępowania w znaczeniu przyznania organowi kompetencji do poszukiwania rozbieżności w złożonych przez cudzoziemca wyjaśnieniach. Konieczność zachowania w tym zakresie restryktywnej wykładni ustawy o cudzoziemcach przekłada się na sposób rozumienia szczegółowych przesłanek odmownego rozstrzygnięcia wniosku cudzoziemca na podstawie normy wynikającej z art. 57 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. Wykładnia tego przepisu nie może prowadzić do konkluzji, według której złożenie w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony wniosku zawierającego jakiekolwiek nieprawdziwe informacje obligatoryjnie powinno skutkować wydaniem decyzji odmownej (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 636/08, Lex nr 584005; wyrok NSA z dnia 12 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 125/07, Lex nr 506616;

28 wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 488/06, Lex nr 328189; wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 2270/11, Lex nr 1146180).

29 Należy podkreślić, że odmowa udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z powodu podania przez cudzoziemca nieprawdziwych informacji jest uzasadniona wówczas, gdy informacja była nieprawdziwa, mogła mieć znaczenie w sprawie i została przekazana przez cudzoziemca ze świadomością jej nieprawdziwości.

30 W ocenie Sądu w niniejszej sprawie kwestia świadomości cudzoziemca nieprawdziwości informacji dotyczącej jego karalności sądowej budzi poważne wątpliwości.

31 Zważywszy na okoliczności w jakich doszło do wypełnienia wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie, a w szczególności, że podanie niezgodnej z prawdą informacji w zakresie toczącego się postępowania karnego ewentualnie o wykroczenie nastąpiło poprzez zakreślenie nieodpowiedniej rubryki na formularzu wniosku, następnie że cudzoziemiec w związku z nielegalnym przekroczeniem granicy przebywał w ośrodku strzeżonym i można przyjąć za wiarygodne jego wyjaśnienia, że uznał, że z powodu nielegalnego przekroczenia granicy jedyną sankcją jest pobyt w tym ośrodku. Zwrócić przy tym trzeba uwagę, że cudzoziemiec przedmiotowy wniosek składał w początkowym okresie swojego pobytu w Polsce, a także, że przybył z odległego kraju i mógł mieć trudności z ze zrozumieniem sformułowań zawartych w treści formularza wniosku. Nadto należy zwrócić uwagę, że działał poprzez nieprofesjonalnego pełnomocnika – B.S., który miał mu pomagać wypełniać wniosek. Wobec wyjaśnień skarżącego celowym byłoby przesłuchanie w /w na okoliczność wypełnienia przez skarżącego wniosku z dnia 12 marca 2014 r. wniosku o zezwolenie na zamieszkanie.

32 Reasumując, organy obu instancji nie rozważyły całokształtu okoliczności sprawy, przez co nie oceniły należycie wagi przypisanego skarżącemu uchybienia dotyczącego przedstawienia nieprawidłowo wypełnionego wniosku o udzielenie przedmiotowego zezwolenia oraz nieprawidłowo przyjęły, iż okoliczność ta jest na tyle istotna, że ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Kwestionowane rozstrzygnięcia zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. obligujących organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy oraz dokonania oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

33 Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. oraz zasada zupełności postępowania dowodowego zawarta art. 77 § 1 k.p.a. nakładają na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie obowiązek ustalenia stanu faktycznego na podstawie całościowo zebranego materiału dowodowego.

34 Rozpoznając ponownie sprawę, po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, organ uwzględni zawartą w nim ocenę prawną i wskazania.

35 Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ) i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak sentencji wyroku.