Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2007 r., IV SA/Wa 249/07

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2007 r., IV SA/Wa 249/07

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego M. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 IV SA/Wa 249/07

UZASADNIENIE

3 M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] uchylającą decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2006 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] lipca 2006 r. w przedmiocie wymeldowania B. K. z pobytu stałego z miejscowości P. nr [...] w gminie W. i orzekającą o odmowie wymeldowania B. K. z pobytu stałego z w / w lokalu.

4 Stan sprawy jest następujący.

5 M. K. wniósł o wymeldowanie swojej córki B. K. z pobytu stałego w miejscowości P. nr [...]. W uzasadnieniu wniosku podano, że B. K. nie mieszka w przedmiotowym lokalu, podjęła pracę w P. i wynajmuje tam mieszkanie.

6 W dniu 10 lutego 2006 r. Burmistrz Gminy i Miasta W. wydał decyzję nr [...], w której orzekł o odmowie wymeldowania B. K. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu.

7 Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. K..

8 Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] Wojewoda [...] powyższą decyzję Burmistrza Gminy i Miasta W. uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

9 Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Gminy i Miasta W. decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu B. K. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu.

10 W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podniósł, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że B. K. nie zamieszkuje pod adresem stałego pobytu od 1 października 2000 r., ponieważ zamieszkała w P. przy ul. [...] i tam skoncentrowała swoje życie osobiste i rodzinne. Organ zaznaczył ponadto, że B. K. nie czyniła prawnych działań zmierzających do powrotu do lokalu w

11 IV SA/Wa 249/07

12 miejscowości P. nr [...]. Zdaniem Burmistrza Miasta i Gminy W. powyższe okoliczności wskazują na trwałe opuszczenie przedmiotowego budynku, ponieważ odwiedzanie spornej nieruchomości i wola powrotu nie świadczą o zamieszkaniu. By mówić o zamieszkaniu, zdaniem organu pierwszej instancji, niezbędne jest występowanie dwóch elementów łącznie: przebywanie w sensie fizycznym oraz wola stałego pobytu, a w niniejszej sprawie brak po stronie B. K. pierwszego z wyżej wymienionych elementów.

13 Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. K..

14 W uzasadnieniu odwołania B. K. podniosła, że to, iż nie ze swojej woli nie zamieszkuje w lokalu nr [...] w P. . Wskazała, że zawsze wracała na sobotę, niedzielę i święta do domu w P., lecz ojciec uniemożliwił jej powrót do domu rodzinnego. Z uwagi na zaistniały konflikt wymienił on zamki w drzwiach, pozakładał kłódki i nie chce wpuścić do domu jej i jej brata J. K.. Kilkakrotnie dochodziło do interwencji policji w związku z uniemożliwianiem przez ojca dostępu do lokalu nr [...] w P. .

15 Wojewoda decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzje Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] lipca 2006 r.

16 W uzasadnieniu organ powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji oraz podniósł, iż jednorazowe interwencje policji nie wskazują na prawne działania zmierzające do przywrócenia posiadania przedmiotowego lokalu, a za takie działania można uznać skierowanie sprawy do sądu lub prokuratury. Organ wskazał, że zameldowanie w określonym lokalu nie daje do niego żadnych praw.

17 Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Wojewody wniosła B. K..

18 W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu oraz podniosła, że starała się na różne sposoby o pomoc w przywróceniu jej prawa do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Wskazała, iż toczy się śledztwo w sprawie uniemożliwienia przez jej ojca dostępu do domu oraz użycia wobec niej i brata J. K. gazu łzawiącego przez M. K..

19 IV SA/Wa 249/07

20 Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", uchylił decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] lipca 2006 r. w przedmiocie wymeldowania B. K. z pobytu stałego z miejscowości P. nr [...] w gminie W. i orzekł o odmowie wymeldowania B. K. z pobytu stałego z w / w lokalu.

21 W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podniósł, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o ewidencji ludności", organ administracji wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie to musi być trwałe i dobrowolne. Organ zaznaczył, że utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, iż nie jest dobrowolnym takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w lokalu albo, jeżeli fakt zmuszania do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. Organ podniósł, że z akt nie wynika, iżby B. K. opuściła dotychczasowe miejsce stałego zameldowania z zamiarem zmiany miejsca zamieszkania i izby było ono dobrowolne. Zdaniem organu z akt wynika natomiast, że opuszczenie lokalu nastąpiło ze względu na naganne zachowanie M. K. m. in. przez niedopuszczenie do zamieszkania, użycie gazu łzawiącego i wymianę zamków w drzwiach. Organ wojewódzki podał, że jak wynika z pisma Posterunku Policji w W. nr [...] w związku uniemożliwieniem zamieszkiwania B. K. w przedmiotowym lokalu przeprowadzane były interwencje przez policję, a obecnie prowadzone jest postępowanie przygotowawcze z wnioskiem o objęcie aktem oskarżenia M. K.. Wojewoda [...] wskazał również, iż B. K. nie posiada samodzielnego lokalu i skutecznie czyni próby wejścia do przedmiotowego lokalu, który był jej domem rodzinnym.

22 IV SA/Wa 249/07

23 Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. wniósł M. K. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie:

24 1) art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędne przyjęcie, że

25 wniosek właściciela nieruchomości o wymeldowanie osoby nieposiadającej

26 żadnego tytułu prawnego do przebywania na jej terenie i nieprzebywanie na jej

27 terenie od 6 lat nie stanowi podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu jej z

28 pobytu stałego,

29 2) przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k. p.

30 a., poprzez:

31 a) błędne przyjęcie, iż przyczyną dla której B. K. nie

32 przebywała na terenie nieruchomości położonej w P. nr [...] było

33 naganne zachowanie skarżącego, podczas gdy z zeznań świadków T.

34 K. i H. F. wynika jednoznacznie, iż B. K.

35 przez okres 6 lat świadomie i dobrowolnie nie podejmowała prób przebywania na

36 terenie przedmiotowej nieruchomości,

37 b) błędne przyjęcie, iż prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia

38 [...] listopada 2005 r., sygn. akt [...], jest dowodem na to, że B.

39 K. została przymuszona do opuszczenia przedmiotowego lokalu,

40 podczas gdy z akt sprawy karnej nic takiego nie wynika,

41 c) błędne przyjęcie, że B. K. nie posiada samodzielnego lokalu,

42 co jest sprzeczne ze stanem faktycznym, ponieważ jest ona najemcą lokalu

43 położonego w P. ,

44 d) błędne przyjęcie, że były prowadzone liczne interwencje przez policję w

45 sprawie uniemożliwienia zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, podczas gdy

46 interwencja miała miejsce jeden raz i jej efektem jest wszczęcie postępowania

47 karnego na szkodę skarżącego z art. 193 § 1 k. k.

48 W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Wojewoda [...] nie uzasadnił, dlaczego nie dał wiary wyżej wspomnianym zeznaniom świadków T. K. i H. F.. Zaznaczył także, iż jeżeli B. K. uważała, że została bezprawnie pozbawiona posiadania przedmiotowego lokalu, to powinna wystąpić z powództwem posesoryjnym o przywrócenie utraconego posiadania. Skarżący powtórzył, iż B. K.

49 IV SA/Wa 249/07

50 nie ma żadnego tytułu prawnego do przebywania w przedmiotowym lokalu i nie przebywa w nim od 6 lat, a on jako właściciel lokalu ma prawo decydować, kto może w nim przebywać. W tym stanie faktycznym odmowa wymeldowania B. K. jest, zdaniem skarżącego, błędna i sprzeczna z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych.

51 W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i wskazał, że B. K. z uwagi na konflikt ze swoim ojcem - skarżącym M. K. - opuściła przedmiotowy lokal, zabrała część swoich rzeczy osobistych i zamieszkała w innym miejscu niż miejsce stałego zameldowania. Zdaniem organu słuszne jest jednak przyjęcie, iż opuszczenie przez nią przedmiotowego lokalu nie było dobrowolne, ponieważ czyni nadal próby, aby w nim zamieszkać. Świadczy o tym w ocenie organu szereg okoliczności: konflikt ze skarżącym, liczne interwencje policji w przedmiotowym lokalu w sprawie uniemożliwiania B. K. zamieszkania w lokalu, czego wyrazem jest wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] grudnia 2006 r., sygn. akt. [...], w którym skarżącego uznano za winnego zmuszania B. K. ; do określonego zachowania, polegającego na uniemożliwieniu zamieszkania w spornym lokalu.

52 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

53 Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

54 Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż zaskarżona decyzja

55 IV SAM/a 249/07

56 Wojewody [...] narusza prawo w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego, z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu.

57 Zgodnie z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy.

58 Problemem w niniejszej sprawie jest zakres, w jakim organ administracji otrzymawszy skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego może - działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skorzystać z uprawnień autokontrolnych.

59 Przesłanką zastosowania art. 54 § 3 P.p.s.a. jest zadośćuczynienie żądaniom skargi w całości. Oznacza to, że zakres możliwości służących organowi administracji na podstawie tego przepisu (kompetencja) jest determinowany interesem skarżącego ujawnionym w treści skargi. Założeniem skorzystania z mechanizmu autokontroli, jaki przewiduje art. 54 § 3 P.p.s.a., jest to, że zadośćuczynienie skardze przez organ administracji niweczy spór.

60 Wojewoda [...] nie wziął pod uwagę, że skorzystanie z trybu określonego przepisem art. 54 § 3 P.p.s.a., nawet w wypadku uchylenia zaskarżonej decyzji zgodnie z żądaniem skargi, nie otwiera drogi do prowadzenie ponownego postępowania administracyjnego.

61 Nie jest bowiem możliwe traktowanie uchylenia zaskarżonej decyzji (w trybie autokontroli z art. 54 § 3 P.p.s.a.,) jako "otwarcia na nowo" postępowania odwoławczego, co umożliwiałoby takie działanie, jakie organ administracji zastosował w niniejszej sprawie to znaczy zbierania nowego materiału dowodowego i na jego podstawie wydanie kolejnej decyzji w przedmiocie wymeldowania.

62 Z momentem złożenia skargi do sądu administracyjnego "gospodarzem sprawy" jest sąd, a możliwość działania na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. jest wyjątkiem, który nie może być wykładany rozszerzające Wyjątek ten dotyczy zakresu uprawnień autokontrolnych organu administracji, które co do treści i

63 IV SA/Wa 249/07

64 zakresu determinuje żądanie skargi. W ramach autokontroli organ administracji może zrobić tylko tyle, ile w skardze żąda strona, a ta żądała tylko uchylenia decyzji organu drugiej instancji. Odmienne zachowanie organu administracji na tle niniejszej sprawy oznacza nie tylko wadliwe zastosowanie art. 54 § 3 P.p.s.a., przez dopatrzenie się w nim otwarcia drogi do powrotu sprawy do postępowania odwoławczego, ale także oznacza wkroczenie przez organ administracji w sferę, która od momentu złożenia skargi jest oddana dyspozycji sądu.

65 Prowadzenie ponownego postępowania dowodowego, nawiasem mówiąc bez wiedzy drugiej strony postępowania M. K., uznać należy za niedopuszczalne i sprzeczne z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

66 W zakończeniu należy jedynie dodać, że zdziwienie Sądu budzi powołanie się przez organ wojewódzki, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2006r. na treść pisma Posterunku Policji w W. nr [...], które to pismo, opatrzone datą 8 grudnia 2006r. wpłynęło do organu 12 grudnia 2006r.

67 Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.

68 O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.