Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2017 r., IV SA/Wa 1936/17

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2017 r., IV SA/Wa 1936/17

Sentencja

1 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze sprzeciwu B. K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego postanawia: odmówić przyznania B. K. prawa pomocy w żądanym zakresie.

Uzasadnienie

2 B. K. (dalej też wnioskodawca) i M. A. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. Wspomnianą decyzją organ odwoławczy uchylił decyzję Burmistrza [...] odmawiającą wydania decyzji ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W terminie do uiszczenia wpisu sądowego od sprzeciwu w kwocie 500 zł, B. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Miesięczny dochód netto wnioskodawcy wynosi 4700 zł (umowa o pracę), zaś jego żony 1500 zł (umowa zlecenia). Wnioskodawca posiada dom o wielkości 232m2 oraz działkę rekreacyjną o powierzchni 998m2. Wartość szacunkowa domu została określona na kwotę 800 tysięcy złotych, zaś działki rekreacyjnej na kwotę 20 000 zł. Wnioskodawca ponadto posiada samochód osobowy marki [...], rok produkcji 2008. Jako zobowiązania i stałe wydatki, B. K. wymienił ratę kredytu (kredyt hipoteczny o wartości 300 000 zł), koszty utrzymania i opłaty za media, określając ich wysokość na kwotę 1500 zł miesięcznie.

3 W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (pkt 2).

4 Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, iż z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17 oraz postanowienie z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17), zaś z użycia w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienia pełnych kosztów postępowania (postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09).

5 Ponadto w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. W postanowieniu z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II OZ 423/14 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu, bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (podobnie NSA w postanowieniu z dnia 25 kwietnia 2013 r., II FZ 237/13).

6 Oceniając zaś wystąpienie przesłanek przyznania prawa pomocy należy brać pod uwagę nie tylko uzyskiwane dochody wnioskodawcy czy też osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie ale również posiadany majątek.

7 Podstawową zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu. W myśl art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wobec powyższego strona, z której inicjatywy prowadzone jest postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tego postępowania, wyjątkiem bowiem jest przerzucanie tego obowiązku na Skarb Państwa (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 150/14).

8 Wysokość wpisu solidarnego w niniejszej sprawie została określona w zarządzeniu Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 7 sierpnia 2017 r. na kwotę 500 zł stosownie do § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.). Inne opłaty sądowe, do których wnioskodawca może być wezwany w niniejszej sprawie to w przypadku oddalenia sprzeciwu opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192) za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia, w przypadku zaś wniesienia skargi kasacyjnej wpis od skargi kasacyjnej zgodnie z § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyniesie połowę wpisu od sprzeciwu, ewentualnie wpis od zażalenia w wysokości 100 zł (jednakże na obecnym etapie postępowania skarżący nie składał wniosków, które Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznałby wydając zaskarżalne postanowienie). Wymienione kwoty poza wpisem od sprzeciwu są więc kwotami hipotetycznymi (obowiązek ich uiszczenia może nie powstać, gdy skarżący nie zdecyduje się na wniesienie środków odwoławczych).

9 B. K., jak wynika z akt sądowych, wykonuje zawód lekarza, jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, jego miesięczny dochód netto wynosi 4700 zł, zaś jego żona z tytułu umowy zlecenia otrzymuje 1500 zł netto miesięcznie. Łączny dochód czteroosobowej rodziny wynosi 6200 zł netto miesięcznie, co daje 1550 zł na osobę. W ocenie referendarza sądowego, już powyższe zestawienie stałych miesięcznych dochodów, wyklucza uznanie skarżącego za osobę znajdująca się w trudnej sytuacji materialnej, takiej która zaspakaja jedynie podstawowe potrzeby życiowe. Jak zostało wcześniej wskazane oceniając ziszczenie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a należy brać pod uwagę nie tylko uzyskiwane dochody ale również stan majątkowy wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie. Z oświadczenia B. K. wynika, iż posiada on dom o wielkości 232m2, o szacunkowej wartości 800 tysięcy zł; działkę rekreacyjną o powierzchni 998m2, o szacunkowej wartości 20 000 zł; jak również samochód osobowy [...], rok produkcji 2008 r. Zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawca określił na kwotę ok. 1500 zł miesięcznie, co w żaden sposób nie równa się a tym bardziej nie przekracza uzyskiwanych dochodów. Odnosząc się do kredytu hipotecznego o wartości 300 000 zł i wynikającej z tego konieczności uiszczania rat, wskazać należy, że koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do wydatków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych zalicza się wydatki na żywność, mieszkanie, odzież, środki czystości i niezbędne opłaty. Kredyt zaś zaciągnięty przez wnioskodawcę nie może być traktowany priorytetowo w stosunku do obowiązków ponoszenia kosztów postępowania. Prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązania publicznoprawnymi. Natomiast skoro wnioskodawca jest w stanie wygospodarować środki na spłatę rat kredytu, to winien także wywiązać się z obowiązku poniesienia opłat sądowych oraz pokryć koszty wynagrodzenia pełnomocnika (por. postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OZ 1202/13).

10 Wobec powyższego w ocenie referendarza sądowego wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. B. K. oraz jego żona osiągają stałe miesięczne dochody, rodzina ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe (dom o wielkości 232m2), wnioskodawca posiada ponadto działkę rekreacyjną, samochód osobowy a wskazane w rubryce 11 wniosku o przyznanie prawa pomocy zobowiązania i stałe wydatki są dużo niższe niż osiągane dochody. Podkreślenia wymaga, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, przyznając prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku prywatnych podmiotów.

11 W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.