Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2007 r., IV SA/Wa 109/07

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2007 r., IV SA/Wa 109/07

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska (spr.),, asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Michał Majcher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2007 r. sprawy ze skargi T. S. i E. H. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji o przejęciu parceli leśnej - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] września 2006 r. -

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] października 2006 r. Minister Środowiska po rozpoznaniu wniosku złożonego przez E. H. i T. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] września 2006 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] kwietnia 1961 r. i decyzji Rejonu Lasów Państwowych w P. z dnia [...] grudnia 1958 r. dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa parceli leśnej o powierzchni 21 ha położonej w Nadleśnictwie P. stanowiącą b. własność spadkobierców po W. R. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2006 r.

3 W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy.

4 Minister Środowiska decyzją z dnia [...] września 2006 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] kwietnia 1961 r. oraz decyzji Rejonu Lasów Państwowych w P. z dnia [...] grudnia 1958 r. w/w sprawie.

5 Decyzja ta stała się przedmiotem wniosku E.H. i T.S. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę Minister Środowiska wskazał, że przedmiotową parcelę leśną przejęto na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowania niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.u. Nr 17, poz. 71, ze zm.) który stanowi, że "nieruchomości rolne i leśne objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się nadal we władaniu Państwa". Ustawa weszła w życie dnia 5 kwietnia 1958 r. W uzasadnieniu decyzji, których stwierdzenia nieważności domagają się strony wskazano, że wyrazem władania przedmiotową nieruchomością było wykonanie zalesienia przedmiotowej parceli leśnej w 1952 r. Wobec powyższego zdaniem Ministra Środowiska Lasy Państwowe wykonały na przedmiotowej parceli leśnej o powierzchni 21 ha czynności władcze przed wejściem w życie ustawy tj. przed dniem 5 kwietnia 1958 r.

6 Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi E.H. i T.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji jako sprzecznej z prawem. W uzasadnieniu skargi zaś wskazali, że nie można przyjąć by wskazany w uzasadnieniu decyzji art. 9 cyt. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowania niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego mógł być zastosowany do omawianej parceli leśnej. Zdaniem skarżących to właścicielka władała nieruchomością przed dniem wejścia w życie cyt. ustawy i władała nią także w dniu wejścia jej w życie, a władanie to przejawiało się w przeprowadzaniu czynności gospodarczych (bieżący nadzór, pielęgnacja upraw i drzewostanów oraz ich eksploatacja).

7 W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

10 Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zawarte w niej poglądy uznać można za zasadne. Zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną należało podnieść co następuje:

11 Należy podkreślić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego celem jest ustalenie, czy badana decyzja jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 kpa. Stwierdzenie, że wadliwość taka ma miejsce musi wynikać z przeprowadzonego postępowania dowodowego.

12 Organ nadzoru dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 kpa, przede wszystkim obowiązany jest ustalić, w sposób niepozostawiający wątpliwości, stan faktyczny i prawny z daty wydania kontrolowanej decyzji. Ustaleń tych organ dokonuje na podstawie materiału dowodowego pozwalającego na wyczerpujące wyjaśnienie stanu sprawy oraz na ostateczne jej rozstrzygnięcie.

13 Niezależnie od tego należy podkreślić, iż orzekając w sprawie nieważności organ obowiązany jest z jednej strony mieć na względzie zasadę stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, z drugiej zaś wagę zarzutów odnoszących się do legalności wydanej decyzji. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa.

14 W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] kwietnia 1961 r. i decyzji Rejonu Lasów Państwowych w P. z dnia [...] grudnia 1958 r. organ nadzoru miał obowiązek zbadania, czy decyzje te są dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, a biorąc pod uwagę treść wniosku , w szczególności czy nie została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa).

15 W ocenie Sądu rozstrzygając w sprawie organ nadzoru ograniczył się do zupełnie bezkrytycznej akceptacji decyzji zapadłych w postępowaniu zwykłym, orzekając bez dokonania koniecznej i wszechstronnej analizy wszystkich istotnych w sprawie okoliczności i ustosunkowania się do zarzutów wnioskodawcy postępowania nieważnościowego. Lakoniczne uzasadnienie decyzji Ministra Środowiska poprzestaje w istocie tylko na powtórzeniu treści przepisów zastosowanych w postępowaniu zwykłym i szczegółowym opisaniu przedmiotowej parceli leśnej i podaniu, że Lasy Państwowe wykonały na przedmiotowej parceli leśnej czynności władcze przed dniem wejścia w życie ustawy tj. przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Zabrakło natomiast jakiegokolwiek odniesienia się w skonkretyzowany sposób do materiału zgromadzonego w sprawie. Tym bardziej, że istotna część materiału dowodowego została dołączona do akt sprawy po wydaniu pierwszej decyzji, a organ ponownie rozpatrując sprawę w ogóle nie odniósł się do zebranego i żądanego przed siebie materiału dowodowego. Są wśród tych odpisów dokumentów m.in. pismo do b. właścicielki zezwalające na wyrąb 75 sztuk drzew z 5 stycznia 1955 r., zaświadczenie wydane przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej potwierdzające własność przedmiotowej parceli z dnia 16 marca 1957 r. , dokumenty dotyczące prywatyzacji parceli leśnych i inne. Organ winien szczegółowo odnieść się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów i wskazać, które z nich mają znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności, a które takiego waloru nie posiadają.

16 W tej sytuacji stanowisko zaprezentowane przez organ nadzoru ocenić należy jako obarczone nie tylko naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, ale i art. 8 i 11 kpa.

17 Bowiem jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 kpa zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 kpa mówi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (powołany wyżej art. 77 § 1 ka), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.

18 Wprawdzie rolą organu nadzoru nie jest ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty – tak jak w postępowaniu zwykłym – a tylko weryfikacja decyzji w nim zapadłych, w nadzwyczajnym trybie – pod kątem wadliwości kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 kpa, ale nie zwalnia to organu nadzoru z przestrzegania uniwersalnych wymogów procedury administracyjnej, zwłaszcza zaś zasad ogólnych kpa.

19 Podstawą wnioskowania organu nadzoru musi być najpierw dokładne ustalenie faktów mających znaczenie dla wyniku sprawy, następnie ich konfrontacja z właściwie wykładanymi przepisami prawa, które zastosowano w postępowaniu zwykłym. Dopiero wtedy ocenić bowiem można czy rozstrzygnięcie kończące postępowanie zwykłe miało w ogóle oparcie w prawie, bądź czy przy jego wydawaniu prawa rażąco nie naruszono (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), a także ustosunkować się w tym świetle do zarzutów wnioskodawcy postępowania nadzorczego.

20 Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.